Odsetki ustawowe/umowne?

Po raz kolejny prosze o pomoc.
Pan X spisał umowę pozyczki z Panem Y. Na kwote (powiedzmy) 1000 zł.
Na umowie jest zapis, że termin oddania pozyczki to .... a za kazde 30 dni opoznienia w splacie pozyczkobiorca placi odsetki karne w wysokosci 5 % miesiecznie. Co daje 60% rocznie. Czy jesli doszloby do opoznienia w splaci pozyczkodawca moze żadac odsetek w wy 60% rocznie , jesli pozyczkobiorca się na to zgdzil i podpisal, mimo ze ustawowe są znacznie niższe?
Czy mozna zadac odsetek wyzszych niz ustawowe, jesli taki zapis jest na umowie?

Z KC:

Art. 359. § 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.
§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe.
§ 21. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne).
§ 22. Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.
§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.
§ 3. Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, wysokość odsetek ustawowych, kierując się koniecznością zapewnienia dyscypliny płatniczej i sprawnego przeprowadzania rozliczeń pieniężnych, biorąc pod uwagę wysokość rynkowych stóp procentowych oraz stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Reasumując - odsetki ustawowe nie mają w Twoim przypadku zastosowania - nikt się na nie nie powołał lub też nikt nie zastrzegł odsetek bez wskazywania ich wysokości.
U Ciebie określono wysokość odsetek na 5% miesięcznie, tj. wyżej niż maksymalnie. Tak być nie może, dlatego też odsetki są ścinane z mocy prawa do czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, która wynosi obecnie 5,25% (od 20.01.2011r.). Odsetki maksymalne wynoszą więc 21%. Tutaj wskaźnik stopy kredytu lombardowego - Narodowy Bank Polski - Internetowy Serwis Informacyjny

Na marginesie trzeba wskazać, że sytuacja zmieni się, jeśli umowa pożyczki była spisana przed 20.02.2006, tj. dniem wejścia w życie regulacji dot. odsetek maksymalnych. Przepisy te stosuje się bowiem do czynności prawnych dokonywanych po ich wejściu w życie.

Slicznie Ci dziękuję za pomoc...czyli odsetki jakich moze zadac pozyczkodawca to maksymalanie 21 % rocznie a wiec ok 1,75 % miesiecznie,,,, no to ladnie...do 5% duuuzo brakuje.
Czy spisanie takiej umowy nie jest jakoś negowane/karane? Ze pozyczkodawca ŻĄDA takie gigantycznych odsetek ?

Witam,
wbrew pozorom pogląd prezentowany przez matii82 nie jest wcale taki oczywisty.
Wynika to z tego, że istnieją poglądy, o tym iż art. 359 kc dotyczy odsetek kapitałowych a nie odsetek karnych. Przepis wyraźnie stanowi że maksymalne odsetki dotyczą odsetek wynikających z czynności prawnej. Można twierdzić, że odsetki karne nie wynikają z czynności prawne a z przepisu prawa tj. art. 481 kc. Nie zmienia tego wcale fakt, że sama wysokość takich odsetek ustalona jest w czynności prawnej.

Nie twierdzę, że w ewentualnym sporze sąd koniecznie zajmie takie stanowisko, ale ten pogląd przewija się doktrynie więc warto wiedzieć, żeby później nie być nieprzyjemnie zaskoczonym.

Faktycznie jest rozdźwięk.

A. Kidyba, A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Z. Gawlik, A. Janiak, G. Kozieł, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, LEX, 2010.

Wysokość odsetek z tytułu opóźnienia może być określona umową albo też może wynikać z przepisów prawa. Stopa odsetek przewidzianych umową może przenosić wysokość odsetek ustawowych. Granicę wysokości odsetek wyznaczają przepisy o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 21 k.c.). W razie zastrzeżenia w czynności prawnej stopy odsetek wyższych niż odsetki maksymalne wierzycielowi należą się odsetki maksymalne (R.W. Kaszubski, Regulacje "antylichwiarskie" dla konsumentów i przedsiębiorców - przepisy polskie i wspólnotowe, PPH 2006, nr 4, s. 34). Nie przekonuje zapatrywanie, że przepisów o odsetkach maksymalnych nie stosuje się do odsetek za opóźnienie w trybie art. 481 k.c. (P. Bodył-Szymala, O ustawie antylichwiarskiej, Pr. Bank. 2006, nr 1, s. 30; B. Kuligowski, Zakres przedmiotowy ustawowego ograniczenia wysokości odsetek umownych z art. 359 § 21 k.c., Pr. Bank. 2007, nr 3, s. 52).

Kliknij, aby rozszerzyć...

red. prof. dr hab. Edward Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, C.H.Beck 2010

Stosownie do treści § 2 omawianego przepisu jeżeli strony nie ustalą wysokości odsetek należnych za opóźnienie, wierzyciel może domagać się odsetek ustawowych. Jeżeli jednak sama wierzytelność pieniężna jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, w przypadku opóźnienia obowiązuje stopa wyższa. W poprzednim wydaniu komentarza przyjęto, że wysokość odsetek za opóźnienie podlega ograniczeniom, strony nie mogą zastrzec ich wysokości ponad poziom odsetek maksymalnych. W piśmiennictwie zasadnie jednak podniesiono, że te ostatnie mają zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której źródłem odsetek jest czynność prawna, nie obejmują natomiast odsetek wynikających z innego źródła, np. ustawy, orzeczenia sądu lub decyzji właściwego organu. Dlatego też przepisy o odstekach maksymalnych nie znajdują zastosowania do odsetek z art. 481 KC, nawet jeśli ich wysokość została określona w czynności prawnej (T. Dybowski, A. Pyrzyńska, [w:] System pr. pryw. Prawo zobowiązań – część ogólna, t. 5, Warszawa 2006, s. 255; M. Lemkowski, Odsetki cywilnoprawne, Warszawa 2007, s. 91, 346 i nast.).

Kliknij, aby rozszerzyć...

Pytanie jak wygląda praktyka? Z moich doświadczeń (banki), wierzyciele ograniczają jednak odsetki karne do wys. odsetek maksymalnych.

O kurcze, czyli to jednak nie takie oczywiste;/ Hmmm
Ale przyznam ze taki % jest zabójczy, jesli jest 5% za miesieczna zwloke, wystarczyloby ze kwota np wynosi 100 tyś zl i jest masakra z odsetkami;/

Witam.
Jak wygląda interpretacja prawna na dzień dzisiejszy co do odsetek karnych? Mogą wynosić więcej niż do czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego NBP?

Moja sytuacja wygląda następująco - udzieliłem pożyczki osobie fizycznej (również jako osoba fizyczna) ustalając w umowie odsetki karne dzienne za nieterminową spłatę przewyższające ww. wysokość. Sama pożyczka w przypadku terminowej spłaty była nieoprocentowana. Dłużnik nie spłacił do tej pory 2 rat (z pozostałych 4, z czego pierwsza była połową pożyczki), za 2 tygodnie mija termin całkowitej spłaty pożyczki. Czy mogę liczyć odsetki karne takie jak uwzględniliśmy w umowie, czy jedynie do czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego NBP?

Jeżeli mogę liczyć odsetki wg. umowy to uwzględniam tylko w nich kwotę zadłużenia, czy też mogę liczyć "odsetki od odsetek"?

Tzn. które obliczenia są poprawne zakładając dzienne oprocentowanie na 1% dziennie a kwotę zadłużenia na 100 zł
Za każdy dzień zwłoki doliczam 1 zł, czyli np. dłużnik oddając mi pieniądze po 100 dniach od wymagania spłaty oddaje mi 100 zł + 100 zł odsetek karnych, czy też każdego dnia doliczam również odsetki karne od odsetek z poprzedniego dnia, tj. po 100 dniach dłużnik oddaje mi 270,48 zł (czyli zaokrąglając w dół 270 zł)?

Pierwsza opcja wydaje mi się zdecydowanie bardziej logiczna - w podanym przykładzie kwoty są małe, jednak przy większych sumach wychodzą już kolosalne kwoty...

A może jest jeszcze inaczej? Będę bardzo wdzięczny za pomoc.

Moim zdaniem należy ograniczyć odsetki karne do wys. odsetek maksymalnych.

Dziękuję bardzo za szybką odpowiedź.

Czy są jakieś wyroki sądów dotyczące odsetek karnych? Czy wypowiada się Pan jedynie na podstawie swojej intuicji?

Jest już jednolite zdanie doktryny:

Kodeks cywilny. Komentarz, red. dr Konrad Osajda, Rok wydania: 2013, Wydawnictwo: C.H.Beck

...tożsame racje przemawiają bowiem za ograniczeniem wysokości odsetek kapitałowych i odsetek za opóźnienie (tak trafnie: P. Machnikowski, [w:] Gniewek, Komentarz 2011, art. 359, Nb 12; odmiennie w tej kwestii: T. Dybowski, A. Pyrzyńska, [w:] System PrPryw, t. 5, 2013, s. 286 i n., Nb 177 i n.; mniej kategoryczne stanowisko zostało zaprezentowane w poprzednim wydaniu; por. System PrPryw, t. 5, 2006, s. 255, Nb 163). Uznać zatem należy, że przepis art. 359 § 22 KC dotyczy również odsetek za opóźnienie (art. 481 KC), których wysokość została oznaczona w treści czynności prawnej.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Kodeks cywilny. Komentarz, red. prof. dr hab. Edward Gniewek, prof. dr hab. Piotr Machnikowski, Rok wydania: 2013, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 5

Po dodaniu do komentowanego artykułu przepisów § 21-23 obowiązuje ustawowy zakaz zastrzegania w czynnościach prawnych (umowach, w tym zawieranych z zastosowaniem wzorców umownych, a także w czynnościach jednostronnych i uchwałach) odsetek przekraczających wartość stanowiącą odsetki maksymalne, zdefiniowaną jako czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP. Zakaz ten dotyczy zastrzegania wszelkich postaci odsetek, zarówno tzw. kapitałowych, jak i odsetek za opóźnienie. Przemawia za tym (niestety wyłącznie) wykładnia funkcjonalna przepisu, tożsamość racji dla ograniczenia wysokości odsetek kapitałowych i tych należnych za opóźnienie.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Do tego wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie - I Wydział Cywilny z 2010-04-09, I ACa 215/10:

Nie może budzić żadnych wątpliwości, że zastrzeżenie odsetek w wysokości 1% dziennie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego

Kliknij, aby rozszerzyć...

matti82 napisał:

Jest już jednolite zdanie doktryny:

Kliknij, aby rozszerzyć...

Może i jest, ale całkiem przeciwne.
Cytując uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt XV Ca 1489/13, który podtrzymał stanowisko Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt IX C 313/13 :
"Reasumując trzeba stwierdzić, że zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna jednoznacznie wskazują, że wysokość odsetek za opóźnienie (art. 481 k.c.) może przekraczać wysokość odsetek maksymalnych uregulowanych w art. 359 § 2 1 k.c. (por. m.in. T. Dybowski, A. Pyrzyńska [w:] E. Łętowska (red.), System Prawa Prywatnego, Prawo zobowiązań – część ogólna, Tom 5, wyd. 2, C.H.Beck, Warszawa 2013 r., s. 286-288; A. Olejniczak [w:] A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, LEX 2010, komentarz do art. 359 k.c.; P. Bodył-Szymala, O ustawie antylichwiarskiej, Pr. Bank. 2006, nr 1, s. 39 i nast. (LEX nr 50579/4); M. Lemkowski, Odsetki cywilnoprawne, Warszawa 2007, s. 345-349; tak również wyrok SO w Poznaniu z dnia 18 listopada 2013 r., XV Ca 1537/13, nie publ.)."

O możliwości przekroczenia progu ustawowych odsetek maksymalnych wypowiedział się też:
Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział I Cywilny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I C 175/14;
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy w wyroku z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt XV Ca 633/14;
Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 04 grudnia 2014 roku, sygn. akt I C 1472/14.