Pozbawienie władzy rodzicielskiej
Zgodnie z art. 111 Krio sąd może pozbawić jednego albo oboje rodziców władzy rodzicielskiej również po rozwodzie. Przesłanki stanowiące podstawę pozbawienia władzy rodzicielskiej to :
- trwała przeszkoda uniemożliwiająca wykonywanie władzy rodzicielskiej (np.: długotrwała choroba, wyjazd na stałe za granicę, odbywanie kary długoletniego pozbawienia wolności3 ),
- nadużywanie władzy rodzicielskiej (np.: nakłanianie do niemoralnego życia, nakłanianie do prostytucji, kradzieży, żebrania, porzucenie dziecka, stosowanie kar cielesnych zagrażających zdrowiu dziecka4 ),
- rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka,
- trwały brak zainteresowania dzieckiem.
Sąd orzeknie o pozbawieniu władzy rodzicielskiej tylko wtedy, gdy zastosowane wcześniej łagodniejsze środki nie przyniosły rezultatu lub gdy ze stanu sprawy wynika, iż orzeczenie przez Sąd środków łagodniejszych nie przyniesie spodziewanego skutku.
Sąd opiekuńczy może przywrócić władzę rodzicielską w razie ustania przyczyny z powodu której pozbawiono rodzica władzy. W tym celu należy złożyć wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej.
Jako przykładowe przyczyny pozbawienia władzy rodzicielskiej z praktyki polskich sądów wymienić można :
1. zabójstwo matki dziecka przez jego ojca, mającego negatywne cechy osobowości (postan. SN z dnia 17.11.1988, II CKN 893/97, publ. OSP 2001/3/46),
2. pozbawienie przez ojca kilkuletniego dziecka naturalnego środowiska rodzinnego i bezpośredniej opieki matki oraz możliwości wychowywania się wspólnie z małoletnim rodzeństwem i zatrzymanie go na stałe - wbrew woli matki (postan. SN z dnia 14.10.1970, III CRN 181/70, publ. OSNC 1971/6/107).
Sąd orzekając o pozbawieniu władzy rodzicielskiej musi wydać postanowienie kończące postępowanie w sprawie.
Orzeczenie to może:
1. pozbawiać władzy rodzicielskiej,
2. stwierdzać, iż nie zachodzą przesłanki do pozbawienia władzy i ograniczyć władzę rodzicielską, poprzez wydanie zarządzeń stosownie do art. 108 Krio, bądź zawiesić władzę rodzicielską,
3. stwierdzić tylko, że nie zachodzą przesłanki do pozbawienia władzy rodzicielskiej.
Ograniczenie wykonywania władzy rodzicielskiej
W razie zagrożenia dobra dziecka, sąd opiekuńczy może wydać na podstawie art. 109 Krio zarządzenia następującej treści:
1. "zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń,
2. określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun,
3. poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego,
4. skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi,
5. zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej."
6. powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.
Podane orzeczenia nie stanowią wyczerpującego katalogu możliwych orzeczeń ponieważ, jak wynika z treści tego artykułu, sąd może w "szczególności" wydać te orzeczenia. Nie wyklucza to więc możliwości wydania orzeczeń o innej treści.
Wydanie orzeczenia na podstawie art. 109 Krio następuje po przeprowadzeniu rozprawy5.
Każdy, kto posiada wiadomość o istnieniu okoliczności wymagających interwencji sądu powinien sąd o nich poinformować (art. 572
Kpc).
prawo do opieki nad dzieckiem
Wygląd liniowy
