Uchwała Sądu Najwyższego - PRAWO ADMINISTRACYJNE - Forum Prawne

 

Uchwała Sądu Najwyższego - PRAWO ADMINISTRACYJNE

Bardzo pilnie potrzebuje uchwały Sądu Najwyższego z dn. 8 maja 1992r. III CZP 40/92. przejrzałam chyba wszystkie strony - a niestety do lex'a nie mam dostępu. będę wdzięczna za pomoc....



Wróć   Forum Prawne > Różne > Orzeczenia i interpretacje

Orzeczenia i interpretacje - aktualne tematy:


Odpowiedz
 
05-11-2010, 19:37  
paulina-pp
Początkujący
 
paulina-pp na Forum Prawnym
 
Posty: 1
Domyślnie Uchwała Sądu Najwyższego - PRAWO ADMINISTRACYJNE

Bardzo pilnie potrzebuje uchwały Sądu Najwyższego z dn. 8 maja 1992r. III CZP 40/92. przejrzałam chyba wszystkie strony - a niestety do lex'a nie mam dostępu. będę wdzięczna za pomoc.
paulina-pp jest off-line  
05-11-2010, 19:48  
Colder
Stały bywalec
 
Colder na Forum Prawnym
 
Posty: 10.771
Domyślnie re: Uchwała Sądu Najwyższego - PRAWO ADMINISTRACYJNE

ZŁY DZIAŁ!

Oto wyrok

1. Częściowa zmiana cech płciowych transseksualisty w wyniku trwającej terapii hormonalnej oraz przeprowadzonego zabiegu chirurgicznego nie daje podstawy do sprostowania w akcie urodzenia wpisu określającego płeć.
2. U wnioskodawczyni poczucie przynależności do innej płci rozwinęło się w okresie dojrzewania i dopiero to spowodowało podjęcie leczenia hormonalnego, jak i chirurgicznego, mającego na celu dostosowanie zewnętrznych cech płciowych do tego poczucia. Z powyższego wynika więc, że w tym przypadku chodzi o zmianę płci na pewnym etapie życia wnioskodawczyni, a więc o zdarzenie późniejsze w stosunku do stanu z momentu sporządzenia aktu urodzenia. W takiej sytuacji za niedopuszczalne należy uznać stosowanie rozwiązań prawnych przewidzianych w art. 31 pr. o a.s.c., cofających skutek sprostowania do momentu sporządzenia aktu urodzenia wnioskodawczyni, czyli ex tunc.
3. Instytucja wzmianki dodatkowej z art. 21 pr. o a.s.c. służy zapewnieniu zgodności aktu stanu cywilnego ze stanem rzeczywistym, gdy na skutek zdarzeń zaszłych po sporządzeniu aktu, a mających wpływ na jego treść, wymaga on odpowiedniego uzupełnienia. Płeć osoby fizycznej wpływa na zakres jej praw i obowiązków. Skoro więc zmiana płci nie jest okolicznością prawnie obojętną, to należy dopuścić, w uwzględnieniu interesu prawnego osoby, u której nastąpiła zmiana płci, żądanie ustalenia tej zmiany, jako podstawę do ujawnienia jej w akcie stanu cywilnego w drodze wzmianki dodatkowej.



Przewodniczący: Sędzia SN A. Gola.
Sędziowie SN: F. Barczewska (spr.), M. Sychowicz.
Protokolant: G. Banszewska.

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Bożeny M. o sprostowanie aktu urodzenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 8 maja 1992 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim, postanowieniem z dnia 28 stycznia 1992 r. sygn. akt I Cr 366/91 - do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:
"Czy pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 22 czerwca 1989 r. (III CZP 37/89) o treści "występowanie transseksualizmu nie daje podstawy do sprostowania w akcie urodzenia wpisu określającego płeć", odnosi się również do wypadku transseksualizmu w trakcie przeprowadzanej terapii hormonalnej oraz po zabiegu chirurgicznym w wyniku których doszło do zmiany w cechach płciowych człowieka,
a w wypadku odpowiedzi twierdzącej
"czy przy założeniu, że płeć człowieka jest elementem jego prawa stanu, które z kolei należy do praw osobistych człowieka (art. 23 i 24 k.c.) ustalenie płci może być przedmiotem powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., co otwierałoby drogę - w przypadku ustalenia, że nastąpiła zwiana płci człowieka - do ujawnienia tej okoliczności w aktach stanu cywilnego w formie wpisu dodatkowego na podstawie art. 21 prawa o a.s.c. ?"
podjął następującą uchwałę:
częściowa zmiana cech płciowych transseksualisty w wyniku trwającej terapii hormonalnej oraz przeprowadzonego zabiegu chirurgicznego nie daje podstawy do sprostowania w akcie urodzenia wpisu określającego płeć; odmówił odpowiedzi na pozostałą cześć pytania.

Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim oddalił wniosek Bożeny M. o sprostowanie w jej akcie urodzenia odznaczenia płci z żeńskiej na męską oraz imienia Bożena na M. Sąd ten ustalił, że wnioskodawczyni cierpi na zespół dezaprobaty płci (transseksualizm), polegający na identyfikacji z płcią męską. W związku z tym podjęła kurację hormonalną, a także poddała się zabiegowi usunięcia piersi.
Prowadzenie dalszego procesu leczniczego, które doprowadziłoby do całkowitej zmiany narządów płciowych żeńskich na męskie uzależnione jest od prawnej zmiany płci. Mając na uwadze stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 1989 r. III CZP 37/89 (OSN z 1989 r. z. 12, poz. 18 Sąd uznał, że przesłanki wskazane przez wnioskodawczynię nie dają podstawy do sprostowania w akcie urodzenia oznaczania płci.
Przy rozpatrywaniu sprawy na skutek rewizji wnioskodawczyni Sądowi Wojewódzkiemu w Gorzowie Wielkopolskim nasunęły się wątpliwości prawne przytoczone w sentencji uchwały. Wątpliwości te wywołane zostały tym, że w rozpatrywanym przypadku zachodzi nie tylko swoiste dla transseksualizmu poczucie przynależności do innej płci, ale że w wyniku przeprowadzonej kuracji hormonalnej i zabiegu operacyjnego nastąpiła częściowa utrata cech płciowych kobiecych i wystąpienie drugorzędnych cech płciowych charakterystycznych dla mężczyzny. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego winno to znaleźć wyraz w prawnej zmianie płci wnioskodawczyni.

Przystępując do rozważania przedstawionego zagadnienia prawnego Sąd zważył, co następuje:
Polskie prawo nie przewiduje szczególnych unormowań dotyczących zmiany płci wpisanej w akcie urodzenia. Problemy związane z transseksualizmem orzecznictwo i doktryna starają się rozwiązywać na podstawie obowiązujących przepisów ogólnych. Początkowo w praktyce orzeczniczej dopuszczano zmianę płci w akcie urodzenia w sytuacji zmiany zewnętrznych cech płciowych w wyniku dokonanego zabiegu operacyjnego, powołując się na analogię z art. 26 ust. 3 prawa o aktach stanu cywilnego z 8 VI 1955 r. (Dz. U. Nr 25, poz. 151 za zm.) (por. orz. Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 24 IX. 1964 r. II Cr 515/64 PIP 1965 Nr 10). W uchwale z dnia 25 II 1978 r. III CZP 100/73 (OSPiKA z 1983 Nr 10, poz. 217), Sąd Najwyższy poszedł nawet dalej uznając, że w wyjątkowych wypadkach dopuszczalne jest sprostowanie aktu urodzenia przez zmianę oznaczania płci także przed dokonaniem korekcyjnego zabiegu operacyjnego zewnętrznych narządów płciowych, jeżeli cechy nowo kształtującej się płci są przeważające i stan ten jest nieodwracalny. Sąd ten podkreślił, że prawo polskie, nie normując dopuszczalności zmiany płci, nie określa trybu ujawniania nowo ukształtowanej płci w aktach stanu cywilnego. Kierując się jednak zasadą, że akty stanu cywilnego winny stwierdzać etan zgodny z prawdą uznał za dopuszczalne dostosowanie zapisu o płci do zmienionego stanu. Rozważając, w jakim trybie winno to nastąpić, uznał, że wyłączony jest tryb procesowy, oraz że należy w drodze analogii zastosować przepis art. 26 pr. o a.s.c. dotyczący sprostowania aktu stanu cywilnego.
Po tej uchwale praktyka zmiany płci w przypadku transseksualizmu w trybie sprostowania aktu urodzenia utrwaliła się w orzecznictwie sądowym. W doktrynie wskazywano jednak na niedopuszczalność stosowania w drodze analogii trybu sprostowania w omawianych sytuacjach z uwagi na całkowitą odmienność stanów faktycznych przy sprostowaniu aktu urodzenia i przy zmianie płci związanej z występowaniem transseksualizmu. W szczególności podkreślono, że nie jest możliwe stosowanie trybu sprostowania aktu stanu cywilnego w takim przypadku, gdy określenie płci w akcie przestało odpowiadać rzeczywistemu stanowi na skutek zdarzeń zaistniałych po jego sporządzaniu. Takie okoliczności, jak ukształtowanie się na pewnym etapie życie niewłaściwego poczucia płci i identyfikacji psychoseksualnej i związana z tym kuracja hormonalna, jak i zabiegi korekcyjne zewnętrznych cech płciowych nie powodują, że zapis w akcie urodzenia był błędny w momencie jego sporządzenia, a zatem mogą dawać podstawę do zmodyfikowania wpisu ze skutkiem ex tunc, a więc nie w trybie sprostowania aktu stanu cywilnego.
Wątpliwości występujące w zakresie stosowania sprostowania płci metrykalnej znalazły wyraz w pytaniu prawnym Prokuratora Generalnego, które było przedmiotem rozpoznania składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. Sąd ten, w uchwale z dnia 22 VI 1989 r. III CZP 37/89 (OSN z 1989 r., poz. 18, wypowiedział się przeciwko temu, aby występowanie transseksualizmu dawało podstawę do sprostowania w akcie urodzenia wpisu określającego płeć. W uzasadnianiu uchwały podkreślono przede wszystkim, że sprostowanie aktu nie może dotyczyć zmian zaistniałych po jego sporządzeniu, a taka sytuacja zachodzi przecież w przypadka zmiany płci. Nie jest też dopuszczalne stosowanie analogii z art. 31 pr. o a.s.c., gdyż normuje on zupełnie inne i niepodobne pod względem prawnym stany faktyczne. Wskazano nadto, że przeciwko takiej analogii przemawia również sam kontekst językowy wymienionego przepisu, a mianowicie użycie słów "błąd" lub "nieścisłość".
Z treści uchwały, jak i argumentów przytoczonych na jej uzasadnienie jednoznacznie wynika, że sąd nie łączył przyjętej zasady z wykonaniem czy niewykonaniem zabiegu korekcyjnego w zakresie przystosowania zewnętrznych cech płciowych do poczucia przynależności do określonej płci, lecz przesądził kwestię, ze późniejsza zmiana płci nie daje podstawy do sprostowania oznaczenia płci w akcie urodzenia w trybie art. 31 pr. o a.s.c. Skład orzekający w niniejszej sprawie jest związany tą uchwałą, nadano jej bowiem moc zasady prawnej. Podzielić należy przy tym argumentację, że sprostowanie aktu urodzenie może wchodzić w grę w przypadku zaistnienia błędu lub nieścisłości przy jego sporządzeniu. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że u wnioskodawczyni poczucie przynależności do innej płci rozwinęło się w okresie dojrzewania i dopiero to spowodowało podjęcie leczenia hormonalnego, jak i chirurgicznego, mającego na celu dostosowanie zewnętrznych cech płciowych do tego poczucia. Z powyższego wynika więc, że w tym przypadku chodzi o zmianę płci na pewnym etapie życia wnioskodawczyni, a więc o zdarzenie późniejsze w stosunku do stanu z momentu sporządzenia aktu urodzenia. W takiej sytuacji za niedopuszczalne należy uznać stosowanie rozwiązań prawnych przewidzianych w art. 31 pr. o a.s.c., cofających skutek sprostowania do momentu sporządzenia aktu urodzenia wnioskodawczyni, czyli ex tunc.
W tym stanie na pierwszą część postawionego pytania prawnego należało udzielić odpowiedzi jak w podjętej uchwale.
Jeżeli chodzi o dalszą kwestią czy istnieje inna możliwość rozwiązania omawianego problemu, a w szczególności czy możliwe jest ustalenie zmiany płci w trybie procesowym, to ta kwestia była również przedmiotem rozważań w orzecznictwie i doktrynie.
Przeciwko tej możliwości wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały z dnia 25 II 1978 r. III CZP 100/77. Także w uzasadnieniu przytoczonej wyżej uchwały składu siedmiu sędziów Sąd Najwyższy przyjął, że poza prawem o aktach stanu cywilnego także żadne inne przepisy nie stwarzają możliwości przeprowadzenia sądowej zmiany płci. Stanowisko to nie znalazło jednak odzwierciedlenia w treści zasady prawnej. Wiążąca zaś jest tylko treść samej uchwały, a nie dalej idące stanowisko wyrażone w uzasadnieniu.
W literaturze prawniczej większość autorów wypowiada się za przyjęciem dopuszczalności zmiany płci w razie transseksualizmu po wykonaniu zabiegu korekcyjnego i usankcjonowania tym samym nowej roli społecznej takiej osoby mimo braku szczególnych unormowań dotyczących zmiany płci, wskazując na możliwość skorzystania z powództwa o ustalenie z art. 189 k.p.c. oraz na treść art. 21 pr. o a.s.c.
W orzecznictwie za takim rozwiązaniem opowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 III 1991 r., III CRN 26/91 (Przegląd Sądowy Nr 5-6 z 1991 r.), stwierdzając, że poczucie przynależności do danej płci może być uznane za dobro osobiste i jako takie podlega ochronie również w drodze powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. Sąd ten wskazał na zależność uwzględniania powództwa od trwałości poczucia przynależności transseksualisty do innej płci, co w zasadzie może zachodzić dopiero po dokonaniu korekcyjnego zabiegu operacyjnego.
Próbę rozwiązania omawianego problemu na podstawie możliwości jakie stwarza powództwo o ustalenie oparte na ogólnym przepisie art. 189 k.p.c., a następnie treść art. 21 pr. o a.s.c. należy uznać za prawidłową. Mimo bowiem, że prawo polskie nie przewiduje szczególnych unormowań dotyczących zmiany płci wpisanej w akcie urodzenia, jak i trybu ujawnienia tej zmiany, nie można opowiedzieć się za całkowitym zamknięciem drogi do prawnej zmiany płci, w przypadku rzeczywistej jej zmiany. Instytucja wzmianki dodatkowej z art. 21 pr. o a.s.c. służy zapewnieniu zgodności aktu stanu cywilnego ze stanem rzeczywistym, gdy na skutek zdarzeń zaszłych po sporządzeniu aktu, a mających wpływ na jego treść, wymaga on odpowiedniego uzupełnienia. Płeć osoby fizycznej wpływa na zakres jej praw i obowiązków. Skoro więc zmiana płci nie jest okolicznością prawnie obojętną, to należy dopuścić, w uwzględnieniu interesu prawnego osoby, u której nastąpiła zmiana płci, żądanie ustalenia tej zmiany, jako podstawę do ujawnienia jej w akcie stanu cywilnego w drodze wzmianki dodatkowej. Oczywistym jest przy tym, że ustalenie to jako dotyczące sfery stanu cywilnego w szerszym znaczeniu, objętej szczególnymi rygorami, musi uwzględniać zasadę prawdy obiektywnej, a więc powinno się opierać na ocenach medycznych uwzględniających dotychczasowy dorobek w tej materii.
W sprawie niniejszej nie zachodzi podstawa do bardziej szczegółowego rozważania tej kwestii i wydawania w tej mierze uchwały, gdyż na tle stosowania art. 891 § 1 k.p.c. obowiązuje zasada udzielenia odpowiedzi tylko w przypadku, gdy jest to konieczna do rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszym przypadku. Do rozstrzygnięcia tej sprawy, jako dotyczącej sprostowania aktu urodzenia, wystarczająca jest odpowiedź zawarta w uchwale, zaś dalsza część pytania wykracza znacznie poza ten zakres.
Z tych względów odmówiono odpowiedzi na pozostałą część pytania.
Colder jest off-line  
Odpowiedz

Podobne wątki na Forum Prawnym
Wątek
§ Amortyzacja części - uchwała Sądu Najwyższego (odpowiedzi: 38) Bardzo przydatna wiadomość dla wszystkich poszkodowanych, likwidujących szkodę w ramach OC sprawcy. Amortyzacja części - uchwała Sądu Najwyższego...
§ Respektowanie uchwały Sądu Najwyższego (odpowiedzi: 1) Nieważna jest uchwała zarządu spółdzielni, niezaliczająca piwnicy jako pomieszczenia przynależnego do lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy piwnica...
§ uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 września 1989, III CZP 78/89 - PRAWO CYWILNE (odpowiedzi: 2) Czy ma ktoś może dostęp do tej ustawy? Nie mogę jej znaleźć w internecie a może ktoś jest w tym lepszy :)
§ Uchwały Sądu Najwyższego (odpowiedzi: 2) Witam. Mam pytanie do Was- czy uchwały podejmowane przez Sąd Najwyższy wyjaśniające przepisy prawne budzące wątpliwości są wiążące dla sądów...
§ uchwała Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2001 (odpowiedzi: 2) witam czy ktoś dysponuje może uchwałą Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2001 (III ZP7/01 OSNAP 2002/7/155) z góry dziękuję za pomoc
§ Uchwały Sądu Najwyższego - wniosek (odpowiedzi: 3) Złożyłem zażalenie do Sądu II instancji na decyzję Sądu I instancji, który nie wyraził zgody na tymczasowe odroczenie wykonania k.p.w. razem z...


Czasy w strefie GMT +1. Teraz jest 11:03.