Do jakiej wysokości może się domagać zachowku przyrodnie rodzeństwo?

W mojej rodzinie właśnie zmarł ojciec. Z żyjących spadkobierców mamy jego córkę, mnie i żonę (naszą matkę) oraz syna ojca z pierwszego małżeństwa.

Syn z pierwszego małżeństwa zerwał wszystkie więzi rodzinne, nie odzywa się ani nie dał znaku życią komukolwiek z nas od ponad 20 lat. W tym czasie ja i siostra dostaliśmy liczne darowizny od naszuch rodziców. Syn z pierwszego małżeństwa, ponieważ odciął się od rodziny, nigdy nic nie dostawał. Ojciec umierając nie zostawił niestety testamentu. Teraz jmatka, a i siostra wiemy, że będziemy musieli się podzielić spadkiem z tym synem z 1. małżeństwa ojca. Ale doczytałem też w poradniku, że może on się od nas domagać zachowku na podstawie darowizn, które ja i siostra otrzymaliśmy kiedykolwiek od rodziców.

Czy jest jakieś sensowne wyjście z tej sytuacji? Rozumiem, że chociaż ojciec mówił nam wprost, że dla syna z 1. małżeństwa nie chce "nic mu zostawić", to ponieważ nie zostawił testamentu nie da się nic z tym zrobić, prawda? Ale czy możemy chociaż jakoś zabezpieczyć się przed żądaniem przez niego wyrównania zachowków od darowizn, za które ja i siostra kupiliśmy mieszkania?

Jeżeli Twój przyrodni brat pozwie Cię o uzupełnienie należnego mu po ojcu zachowku dopiero po upływie 5 lat (liczonych "łopatologicznie": od 1 stycznia roku następnego po tym w którym zmarł ojciec), to wtedy będziesz mógł podnieść w sądzie zarzut przedawnienia jego roszczenia (art. 1007 § 2, art. 118 kc). Dlatego najlepiej przez ten okres nie "wychylać się" z wszczęciem postępowania spadkowego którego uczestnikiem musiałby być przecież także przyrodni brat a którego mógłby odnaleźć kurator sądowy ustanowiony przez sąd z urzędu.
W razie gdybyś jednak nawiązał przypadkowo kontakt z przyrodnim bratem przed upływem okresu przedawnienia to nie wolno Ci przed nim zatajać śmierci ojca ponieważ miałoby to następnie wpływ na możliwość nieuwzględnienia przez sąd Twojego zarzutu przedawnienia roszczenia brata. Podniesiony przez Ciebie zarzut przedawnienia roszczenia brat mógłby w takim przypadku odeprzeć zarzutem nadużycia przez Ciebie prawa do skorzystania z zarzutu przedawnienia (art. 5 kc).

W przeciwieństwie do roszczenia o zachowek lub roszczenia o uzupełnienie zachowku, nie przedawnia się nigdy roszczenie o dział spadku (art. 1035, art. 220 kc). Przyrodni brat dziedziczy 1/4 spadku na podstawie ustawy. Jeżeli sam spadek ojca ma dużą wartość (?) to przyrodniemu bratu opłacałoby się też wnieść do sądu wniosek o dział spadku. Trzeba sprawdzić w umowach darowizn zawieranych z ojcem czy oświadczył on w ich treści że zwalnia obdarowanego z obowiązku zaliczenia darowizny na należną schedę spadkową (art. 1039 kc).
Darowizny dokonane bez zwolnienia z takiego obowiązku zostaną przy dziale spadku zaliczone na schedy spadkowe należne Tobie i siostrze wskutek czego może okazać się że aktywa spadku przypadną wyłącznie przyrodniemu bratu i Twojej matce (art. 1040 kc) czyli ponad ich udziały spadkowe 1/4.

Muszę zamieścić sprostowanie do powyższego postu odnośnie obliczenia upływu terminu przedawnienia roszczeń o uzupełnienie zachowku.
Napisałem poprzednio że przedawnienie nastąpi po upływie 5 lat liczonych (w uproszczeniu) od 1 stycznia roku następnego po tym w którym zmarł spadkodawca. Jednak obliczony w ten sposób termin kończyłby się 1 stycznia a powinien się kończyć 31 grudnia czyli jeden dzień wcześniej.
Powinienem więc poprawnie napisać że przedawnienie można w uproszczeniu obliczyć jako upływ 5 lat od dnia 31 grudnia tego roku w którym zmarł spadkodawca.

Sklero_San napisał:

przedawnienie można w uproszczeniu obliczyć jako upływ 5 lat od dnia 31 grudnia tego roku w którym zmarł spadkodawca

Kliknij, aby rozszerzyć...

Wyjaśnij proszę skąd ta powyższa teza.

Dla przypomnienia...

art. 1007 kc
§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.
§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub daro*wizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.


Zaglądając, że masz na myśli przepis, który wskazałeś powyżej....

art. 118 kc
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

... to zwróć uwagę już na pierwszy zapis o przepisie szczególnym - art. 1007 kc jest przepisem szczególnym - a także na zapis o rodzaju roszczeń - zachowek nie jest ani roszczeniem o świadczenie okresowe ani roszczeniem z tyt. działalności gospodarczej.

Gdyby zdanie drugie z art. 118 kc miało być stosowane tylko dla terminów ogólnych przedawnienia określonych w zdaniu pierwszym (czyli 6-cio i 3 letnich) to w jakim celu wyłączono stosowanie go do terminów krótszych niż dwa lata? W zdaniu pierwszym nie ma terminów krótszych niż dwa lata. Aby uniknąć tej sprzeczności pozostaje przyjąć że zdanie drugie z art. 118 kc ma zastosowanie do wszystkich terminów przedawnienia równych lub dłuższych niż dwa lata, a więc także do tych określonych w przepisach szczególnych.

Przepis art. 1007 kc o przedawnieniu roszczenia z tytułu zachowku jest przepisem szczególnym więc przepis art. 118 kc w żadnym zakresie/zdaniu nie ma zastosowania dla określenia terminu przedawnienia w przypadku zachowku.

Przepis art. 1007 kc sam w sobie reguluje, kiedy następuje przedawnienie roszczenia z tytułu zachowku.

W takim razie zacytuję fragment z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy 2216 z dnia 2018-01-22)

W projektowanym przepisie art. 118 k.c. przewidziano także odmienny, niż dotychczas, sposób liczenia upływu terminu przedawnienia. Bieg terminu przedawnienia kończy się z upływem ostatniego dnia roku kalendarzowego. Przy proponowanym liczeniu terminy przedawnienia zostaną w istocie nieco wydłużone (o czas do końca roku kalendarzowego). W związku z tym, w końcowej części projektowanego przepisu zamieszczono zastrzeżenie, że reguła ta nie będzie dotyczyć terminów przedawnienia krótszych niż dwa lata. Przyjęcie końca terminu przedawnienia na koniec roku kalendarzowego wydłużałoby bowiem w tych przypadkach ponad potrzebę krótkie terminy przedawnienia wynikające z przepisów szczególnych.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Sklero_San napisał:

fragment z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

Kliknij, aby rozszerzyć...

Czy rozumiesz co znaczy słowo "projekt" czy "projektowanym"?


To jest pytania retoryczne i nie oczekuje na nie odpowiedzi.


Sklero_San, pisząc wcześniej:

ffenix napisał:

Wyjaśnij proszę skąd ta powyższa teza.

Kliknij, aby rozszerzyć...

...również nie chciałam wdawać się w dyskusję, a jedynie i przede wszystkim liczyłam na Twoją autorefleksję, której jednak się nie doczekałam.

W tej chwili piszę już jedynie - przestań Czytających wprowadzać w błąd, bo możesz tym wyrządzić komuś mniejszą lub większą krzywdę, która nie dotknie Ciebie tylko osobę Czytającą/szukającą odpowiedzi.

Grzecznie proszę i daję Ci szansę, abyś sam skorygował Twoje wcześniejsze odpowiedzi w innych tematach w zakresie terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę zachowku.

Powinienem był wyjaśnić że zacytowałem fragment uzasadnienia projektu ustawy o zmianie ustawy kodeks cywilny i niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2216 z dnia 2018-01-22) dlatego że art. 118 z tego projektu ustawy został uchwalony przez sejm bez poprawek. Ustawa została uchwalona większością głosów posłów w dniu 13 kwietnia 2018 r., następnie ogłoszona w Dzienniku Ustaw w dniu 8 czerwca 2018 r (Dz.U. 2018 poz. 1104), i weszła w życie z dniem 9 lipca 2018 r. To jest ta słynna ustawa skracająca terminy przedawnienia.
Uzasadnienie projektu ustawy było częścią procesu legislacyjnego ustawy, było czytane w sejmie i stąd posłowie wiedzieli jakie skutki będzie miało zmieniane przez nich prawo.
Analizowanie uzasadnień projektów ustaw które zostały już uchwalone jest powszechną praktyką wśród prawników którzy chcą dotrzeć do źródła prawa stanowionego.

Oczywiście skoryguję swoje wcześniejsze posty dotyczące terminu przedawnienia roszczenia o zachowek bo też zależy mi na udzielaniu poprawnych informacji.
Bardzo chciałbym jeszcze sprawdzić co na ten temat napisano w najnowszym komentarzu do kodeksu cywilnego. Mam do niego dostęp w bibliotece uczelnianej.
ffenix, proszę Cię tylko o 48 godzin czasu zanim dopiszę sprostowania do tych postów.

Nie mam teraz technicznej możliwości napisać pełnej wiadomości, ale tytułem wstępu - Sklero_san spowodował, że to ja muszę poddać się autorefleksji i skorygować swój wpis, co zrobię dziś wieczorem

Niniejsza sytuacja pokazuje, że podobnie jak zawody medyczne (i nie tylko), tak i zawody prawnicze wymagają ciągłej czujności i aktualizacji wiedzy, bo można przeoczyć coś naprawdę istotnego.
Dziękuję więc Sklero_San, że zdopingował mnie, żebym i ja zwróciła uwagę na zmianę, którą w jakiejś części źle zinterpretowałam, a która również dla mnie (prywatnie) ma znaczenie.

Chodzi o przepis, na którego nowe brzmienie zwrócił uwagę Sklero_San, czyli art. 118 kc, a szczególnie jego drugie zdanie.

Pozwolę sobie zacytować tutaj fragment komentarza red. Gniewka co do tego 2 zdania, bo jest on stosunkowo czytelny również dla "nie-prawnika":


...wprowadza jednak zdanie 2 [...] Zakres zastosowania tej modyfikacji nie jest w pełni jasny, bo przepis został wadliwie sformułowany.
Z jego umiejscowienia oraz użycia słowa "jednakże" można by wnioskować, że odnosi się on wyłącznie do terminów 6-letniego i 3-letniego, o których mowa w zdaniu 1 art. 118 kc. [...]

Modyfikacja reguł wyznaczających terminy przedawnienia odnosi się [jednak] do wszystkich terminów wynoszących co najmniej 2 lata, zarówno wymienionych w zdaniu 1 komentowanego artykułu, jak i terminów szczególnych, unormowanych w innych przepisach [...] Modyfikacja ta polega na tym, że koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. [...] Ostatni dzień roku kalendarzowego jest więc ostatnim dniem, w którym wierzyciel może dochodzić czy egzekwować swoje roszczenie, nie narażając się na negatywne skutki upływu czasu.


Wyjaśniając teraz powyższą zmianę.....

Termin początkowy roszczenia o zachowek unormowany jest art. 1007 kc i zaczyna się:
- od dnia otwarcia spadku, czyli dnia śmierci spadkodawcy
- od dnia otwarcia i ogłoszenia (w sądzie lub u notariusza) testamentu spadkodawcy.

Do momentu wprowadzenia powyższej zmiany było tak, że jeśli, przykładowo, spadkodawca zmarł (lub testament spadkodawcy został otwarty i ogłoszony) w dn. 22 listopada 2016, to czas na formalne wysunięcie roszczenia o wypłatę zachowku był do dnia 22 listopada 2021, czyli "okrągłe" 5 lat.

Powyższa zmiana w przepisie powoduje, że jeśli, trzymając się przykładu, spadkodawca zmarł (lub testament spadkodawcy został otwarty i ogłoszony) w dn. 22 listopada 2016, to czas na formalne wysunięcie roszczenia o wypłatę zachowku jest do dnia 31 grudnia 2021, czyli 5 lat i to co zostało do końca roku kalendarzowego.



Sklero_San, przepraszam za "burę", którą ode mnie dostałeś, bo nie należała się, a przynajmniej nie w takim zakresie jak ją zaserwowałam.
Podtrzymuję prośbę o "lifting" wcześniejszych Twoich wpisów w omawianym zakresie, tak by nie budziły już żadnych wątpliwości i były czytelne. Jeśli chcesz (uznasz za stosowne) możesz wykorzystać to co pisaliśmy w tym temacie (jako cytat lub podlinkowanie). Pozdrawiam

ffenix, przeprosiny przyjmuję
"Lifting" dodałem przez podlinkowanie.