Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 889) o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw jest ustawą nowelizującą m.in. art. 65 k.k. dotyczący warunkowego przedterminowego zwolnienia i nie zawiera przepisów intertemporalnych, poza art. 5 stwierdzającym, że wchodzi w życie z dniem 1 maja 2004 r. Do jej stosowania ma zatem zastosowanie przepis art. 4 § 1 k.k.
164386
Dz.U.04.93.889: art.5
Dz.U.97.88.553: art.4; art.65
Przewodniczący: Sędzia SN Elżbieta Sadzik (spr.).
Sędziowie SN: Dorota Rysińska, Stanisław Zabłocki.
Prokurator Prokuratury Krajowej: Andrzej Pogorzelski.
Sąd Najwyższy w sprawie Iwony S. skazanej z art. 258 § 1 i in. k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 2 grudnia 2005 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanej od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 10 maja 2005 r., zmieniającego postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 14 lutego 2005 r.,
oddala kasację, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
Prokurator Generalny zaskarżył kasacją, wniesioną w dniu 20 czerwca 2005 r., na podstawie art. 521 k.p.k., postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 10 maja 2005 r., zmieniające postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 14 lutego 2005 r., na niekorzyść skazanej Iwony S.
Zarzucił rażącą i mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 78 § 2 k.k., polegającą na warunkowym przedterminowym zwolnieniu skazanej z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, pomimo braku ku temu określonej w tym przepisie przesłanki w postaci odbycia trzech czwartych kary pozbawienia wolności.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
W uzasadnieniu kasacji wywiedziono, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe z uwagi na to, że Iwona S. skazana została za przestępstwo m.in. z art. 258 § 1 k.k., w związku z tym - stosownie do obowiązującego obecnie art. 65 § 2 k.k. - mają do niej zastosowanie przepisy dotyczące sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k. Warunkowe przedterminowe zwolnienie możliwe jest w takiej sytuacji - zgodnie z art. 78 § 2 k.k. po odbyciu trzech czwartych kary pozbawienia wolności, nie wcześniej niż po roku. Skazana nie spełniła tego wymogu, skoro w areszcie tymczasowym odbyła tylko połowę orzeczonej wyrokiem kary pozbawienia wolności.
Prokurator Prokuratury Krajowej na rozprawie przed Sądem Najwyższym poparł kasację Prokuratora Generalnego i wniósł o uchylenie zaskarżonego nią postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 9 sierpnia 2002 r. Iwona S. uznana została za winną:
1. popełnienia przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. polegającego na tym, że w okresie co najmniej od września do października 1997 r. w Warszawie oraz na terenie Ameryki Południowej, wspólnie z innymi osobami brała udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw polegających między innymi na przewozie, wbrew przepisom ustawy, znacznych ilości środków odurzających w postaci kokainy z Ameryki Południowej do Polski, fałszowaniu i posługiwaniu się sfałszowanymi dokumentami, przekraczaniu wbrew przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej, wywozie za granicę środków płatniczych pochodzących z przestępstw, obrocie znacznymi ilościami środków odurzających - i za to na podstawie powołanego przepisu art. 258 § 1 k.k. skazana została na karę 1 roku pozbawienia wolności;
2. popełnienia przestępstwa z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, polegającego na tym, że w październiku 1997 r., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w zamiarze przywiezienia do Polski znacznej ilości środków odurzających, przewiozła wbrew przepisom ustawy z Val Paraiso w Chile do Berlina w Niemczech znaczną ilość środków odurzających w postaci kokainy o wadze nie mniejszej niż 2 kg i przekazała je następnie w Berlinie innej osobie - i za to, na podstawie cyt. przepisu art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r., skazana została na karę 3 lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych z ustaleniem jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł.
Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., jako karę łączną wymierzono Iwonie S. karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Na poczet tej kary łącznej zaliczono skazanej okres tymczasowego aresztowania od dnia 30 marca 2000 r. do dnia 28 sierpnia 2002 r. - to jest 21 miesięcy i 28 dni kary pozbawienia wolności, co stanowi nieco ponad połowę orzeczonej kary pozbawienia wolności.
Odnosząc przytoczone ustalenia prawomocnego wyroku do zarzutu kasacji Prokuratora Generalnego stwierdzić należy po pierwsze, iż tylko jeden z czynów przypisanych skazanej Iwonie S., tj. czyn w pkt 1 przytoczonego wyroku został zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 258 § 1 k.k., zaś w opisie czynu z pkt 2 nie znalazło się ustalenie, że Iwona S. dopuściła się go "działając w zorganizowanej grupie albo związku mającym na celu popełnienie przestępstwa" (co miałoby znaczenie dla stosowania przepisu art. 65 w brzmieniu sprzed nowelizacji), a po wtóre, że tak w zaskarżonym postanowieniu, jak też w kasacji Prokuratora Generalnego, nie rozważono, a należało to uczynić, przepisów intertemporalnego prawa karnego. Już po prawomocności wyroku skazującego Iwonę S. weszła bowiem w życie z dniem 1 maja 2004 r. ustawa nowelizacyjna z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 93, poz. 889) zmieniająca treść art. 65 k.k., a konkretnie wprowadzająca § 2 tego przepisu nakazujący do sprawcy przestępstwa z art. 258 stosować odpowiednio przepisy dotyczące sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k.
Na ten przepis, w brzmieniu ustawy nowelizacyjnej powołuje się kasacja Prokuratora Generalnego, pomijając stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w odniesieniu do przepisów intertemporalnych Kodeksu karnego, a zawarte w uchwale pełnego składu Izby Karnej z dnia 11 stycznia 1999 r. I KZP 15/98 (OSNKW 1999, z. 1-2, poz. 1). W uchwale tej Sąd Najwyższy interpretuje art. 14 pkt 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1994 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 554 ze zm.) w odniesieniu do stosowania instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia i stwierdza, iż "działanie przepisu art. 14 pkt 4 p.w.k.k. ma charakter niejako jednorazowy". Reguluje bowiem sytuacje, które wiążą się z wejściem w życie przepisów Kodeksu karnego z 1997 r., nie ma natomiast charakteru dyrektywy ogólnej, która miałaby zastosowanie do ewentualnych kolejnych zmian przepisów dotyczących warunkowego zwolnienia, które weszłyby w życie po dniu 1 września 1998 r., a więc po dniu wejścia w życie Kodeksu karnego z 1997 r. "Przepis ten nie ma natomiast żadnego znaczenia prawnego - wskazuje Sąd Najwyższy - we wszystkich tych (potencjalnych) sytuacjach, w których do nowelizacji przepisów Kodeksu karnego o warunkowym przedterminowym zwolnieniu doszłoby już po dniu 1 września 1998 r.". Wtedy to, już na gruncie przepisów Kodeksu karnego z 1997 r. przed i po ich ewentualnej nowelizacji, zastosowanie powinna znaleźć reguła określona w art. 4 § 1 k.k. Z jednym wszakże zastrzeżeniem, a mianowicie tym, iż odmiennej reguły kolizyjnej nie określi w wyraźny sposób sam ustawodawca w akcie o charakterze nowelizacyjnym.
Pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale został zaakceptowany w doktrynie (zob. glosę W. Wróbla opubl. w PiP 1999, z. 3 oraz tegoż Autora: Zmiana normatywna i zasady intertemporalne w prawie karnym. Kraków 2003, s. 636-645), a także w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. (OTK 2000, Nr 5, poz. 144).
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 889) o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw jest ustawą nowelizującą m.in. art. 65 k.k. dotyczący warunkowego przedterminowego zwolnienia i nie zawiera przepisów intertemporalnych, poza art. 5 stwierdzającym, że wchodzi w życie z dniem 1 maja 2004 r. Do jej stosowania - zgodnie z interpretacją Sądu Najwyższego - ma zatem zastosowanie przepis art. 4 § 1 k.k. Skoro tak, za ustawę względniejszą dla skazanej należy uznać ustawę sprzed nowelizacji, a zatem Iwona S. ma prawo do warunkowego przedterminowego zwolnienia nie po trzech czwartych, lecz po połowie kary, zgodnie z art. 78 § 1 k.k.
Skoro skazana odbyła określoną w tym przepisie karę, a nadto istnieją okoliczności opisane w zaskarżonym postanowieniu Sądu Apelacyjnego w płaszczyźnie art. 77 § 1 k.k., kasacja Prokuratora Generalnego nie mogła być uwzględniona.
