To nie jest postanowienie tylko uchwała, o to treść:
Uchwała Sądu Najwyższego z 1994-04-14, III CZP 44/94
Opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 1994, Nr 10, poz. 190
Teza:
Orzekanie o zniesieniu małżeńskiej wspólnoty majątkowej z datą wsteczną jest dopuszczalne także po prawomocnym rozwiązaniu związku małżeńskiego przez rozwód, jeżeli powództwo zostało wytoczone przed tą datą.
Uzasadnienie:
Podejmując uchwałę Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:
W uchwale z dnia 5 listopada 1993 r. III CZP 151/93 (nie publ.) przyjął Sąd Najwyższy, że "jeżeli sprawa o zniesienie wspólności majątkowej małżonków została wytoczona przed uprawomocnieniem się wyroku orzekającego rozwód, nie jest wyłączone orzeczenie przez sąd, na podstawie art. 52 par. 2 KRO, o zniesieniu wspólności ustawowej z datą wcześniejszą". W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że zmiana art. 17 KPC, dokonana art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz o zmianie ustaw - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks postępowania karnego, o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 53, poz. 306), nie może pozostawać bez wpływu na ocenę aktualności dotychczasowego orzecznictwa. Nawiązując do uchwały z dnia 15 października 1991 r. III CZP 96/91 (OSNCP 1992, z. 6, poz. 91) Sąd Najwyższy uznał, że niedopuszczalne jest obecnie nie tylko dochodzenie jednym pozwem żądania orzeczenia rozwodu oraz zniesienia wspólności majątkowej z datą wsteczną, ale także połączenie już toczących się spraw o orzeczenie rozwodu i o zniesienie wspólności ustawowej w celu łącznego ich rozpoznawania i rozstrzygnięcia. Po zmianie art. 17 KPC brak jest bowiem przesłanek z art. 219 w związku z art. 191 KPC, a na możliwość połączenia tych spraw powołał się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 lutego 1982 r. W świetle tej uchwały orzeczenie o zniesieniu wspólności majątkowej z datą wsteczną byłoby dopuszczalne tylko wówczas, gdyby sprawa taka zakończyła się prawomocnie wcześniej niż równolegle tocząca się sprawa o rozwód. Prowadziłoby to do uzależnienia dopuszczalności orzekania o takim żądaniu od czynnika czysto przypadkowego, nie byłoby zatem usprawiedliwione i mogłoby godzić w uzasadniony interes strony. Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazał, że takie ograniczone odstępstwo od dotychczasowej linii orzecznictwa może rodzić potrzebę zaniechania dokonywania podziału majątku wspólnego w wyroku rozwodowym, jeżeli toczy się równolegle i nie została jeszcze prawomocnie zakończona sprawa o zniesienie wspólności ustawowej z datą wsteczną. Podział taki mógłby bowiem opierać się na ustaleniu składu majątku wspólnego według odmiennych przesłanek.
Sąd Najwyższy, w składzie rozstrzygającym przedstawione w niniejszej sprawie zagadnienie prawne, kierunek przyjęty w tej uchwale i jej uzasadnieniu w pełni podziela. W orzecznictwie Sądu Najwyższego z okresu obowiązywania poprzedniego stanu prawnego w sposób spójny opierano się - z jednej strony - na dopuszczalności kumulacji żądania orzeczenia rozwodu ze zniesieniem wspólności ustawowej z datą wsteczną (por. uchwałę z dnia 10 lutego 1979 r. III CZP 77/78, OSNCP 1979, z. 9, poz. 163) - z drugiej zaś - na zastosowaniu art. 219 KPC, czyli połączeniu sprawy rozwodowej ze sprawą, w której chodzi o zniesienie wspólności z datą wsteczną (art. 52 par. 2 KRO). Przy jednoczesnym braku podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie o rozwód do czasu prawomocnego zakończenia procesu o zniesienie wspólności ustawowej, stanowisko takie eliminowało skutecznie możliwość przypadkowego następstwa czasowego poszczególnych rozstrzygnięć przez zapewnieni w każdej sytuacji, jak długo toczył się proces rozwodowy, możliwości orzeczenia, że wspólność ustawowa ustała z mocą wsteczną. Nie istniała przy ówczesnej wykładni także możliwość celowego pozbawienia skuteczności wcześniej zgłoszonego żądania zniesienia wspólności ustawowej z datą wsteczną przez doprowadzenie do uprawomocnienia się wyroku rozwodowego przez jego rozstrzygnięciem. Zmiana stanu prawnego, prowadząca w skutkach do niezamierzonych następstw we wzajemnym związku obu rodzajów spraw, czyni częściowo nieaktualnymi poprzednio przyjmowane rozwiązania i uzasadnia stanowisko wyrażone w podjętej uchwale.
