Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 14 czerwca 1962 r. VI KO 23/62Wyłudzenie wkładu oszczędnościowego określonego właściciela książeczki oszczędnościowej w Powszechnej Kasie Oszczędności stanowi zagarnięcie mienia społecznego.Przewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: M. Paluch, Z. Kubec (współsprawozdawca), K. Wagner (sprawozdawca), W. Dąbrowski, M. Bogusławski, Z. Chełmicki.Prokurator: H. Rajzman.Sąd Najwyższy w sprawie Lucjana L. oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. 1959 r. Nr 36 poz. 228), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury, na podstawie art. 390 kpk uchwalił przedstawioną przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 1 lutego 1962 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:„Czy wyłudzenie wkładu oszczędnościowego określonego właściciela książeczki oszczędnościowej w Powszechnej Kasie Oszczędności stanowi zagarnięcie mienia społecznego?”rozstrzygnąć jak wyżej.UzasadnienieKwestia prawna przedstawiona w pytaniu Sądu Najwyższego była już przedmiotem rozważań Najwyższego Sądu Wojskowego. W szczególności postanowienie tego Sądu z dnia 8 stycznia 1959 r. Rw 2315/58 (opublikowane w ONSW 1960 r. poz. 194) stwierdza, że zagadnienie, kto ostatecznie poniósłby stratę wskutek działania sprawcy: Powszechna Kasa Oszczędności czy właściciel książeczki - jest bez znaczenia. Zdaniem Najwyższego Sądu Wojskowego wyłudzenie wkładu oszczędnościowego w Powszechnej Kasie Oszczędności stanowi zagarnięcie mienia społecznego.Stanowisko to jest słuszne.Dokonywanie przez obywateli pieniężnych wkładów oszczędnościowych do kas Powszechnej Kasy Oszczędności przedstawia się*z punktu widzenia prawa (art. 545 kz) jako przechowanie niewłaściwe (depositum irregulare). W tym wypadku, skoro nie chodzi o rzecz, do której indywidualności oddający na przechowanie przywiązuje znaczenie, lecz*o obiekt podlegający z racji swej natury zmieszaniu lub wymianie na inne - własność pieniędzy „in specie” wniesionych do Powszechnej Kasy Oszczędności przechodzi na tę instytucję.Umowa o przechowanie niewłaściwe służy obustronnym celom gospodarczym oddającego i przyjmującego na przechowanie; ten ostatni przyjmuje daną rzecz, aby móc jej używać w swoich celach; w tym zakresie przechowanie niewłaściwe wykazuje zbieżność z pożyczką, co do pożyczki zaś ustawa (art. 430 § 1 kz) wyraźnie stanowi o przejściu przedmiotu pożyczki na własność biorącego pożyczkę.Powszechna Kasa Oszczędności, jako przechowująca państwowa instytucja bankowa (art. 44 ustawy*z dnia 13 kwietnia 1960 r. o prawie bankowym - Dz. U. 1960 r. Nr 20 poz. 121) i uchwała nr 12 Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 1961 r. w sprawie zatwierdzenia statutu Powszechnej Kasy Oszczędności (M. P. 1961 r. Nr 9 poz. 52), ma prawo dysponowania pieniężnym wkładem oszczędnościowym w ramach swojej działalności, a względem wnoszącego wkłady oszczędnościowe ma obowiązek wypłacenia temu ostatniemu kwoty odpowiadającej wartości tych wkładów z należnymi odsetkami. Za powyższe zobowiązanie Powszechna Kasa Oszczędności z tytułu złożonych u niej wkładów oszczędnościowych ludności poręcza Państwo (§ 5 cytowanego wyżej statutu Powszechnej Kasy Oszczędności).Fakt, że w pewnych określonych okolicznościach (np. w razie utracenia przez właściciela książeczki oszczędnościowej wraz z dowodem osobistym i legitymowania się tymi dokumentami przez osobę nieuprawnioną przed upływem oznaczonego terminu do zgłoszenia Powszechnej Kasie Oszczędności zawiadomienia o ich utraceniu) Powszechna Kasa Oszczędności ma szanse zwolnienia się od tego zobowiązania, nie ma wpływu na rozpatrywane zagadnienie. Pomijając bowiem okoliczność, że w każdym wypadku wyłudzenia pieniędzy z kas Powszechnej Kasy Oszczędności ma miejsce mniejszego lub większego stopnia niedopatrzenie, które może pozostawiać kwestię odpowiedzialności otwartą - stwierdzić trzeba, że zupełnie inną sprawą jest własność pieniędzy wyłudzonych z kas Powszechnej Kasy Oszczędności, a inną obowiązek Powszechnej Kasy Oszczędności wypłacenia właścicielowi książeczki oszczędnościowej kwoty odpowiadającej wysokości wkładu i odsetek. Dopóki pieniądze nie zostały wypłacone przez Powszechną Kasę Oszczędności osobie uprawnionej, stanowiły one własność Powszechnej Kasy Oszczędności. Bezprawne pobranie cudzego pieniężnego wkładu oszczędnościowego w Powszechnej Kasie Oszczędności jest zamachem na własność społeczną niezależnie od zagadnienia rozrachunku i ostatecznej szkody, jaką sprawca wyrządziłby funduszowi mienia społecznego. Uszczerbek dla tego mienia zaznacza się już zresztą w zmniejszeniu pieniężnych środków obrotowych Powszechnej Kasy Oszczędności.