Umowa zlecenia

Czy mógłbym kogoś prosić o sprawdzenie?

W korespondencji odebranej dnia 01 III 2011 r przez sekretarkę adwokata Pawła P znalazł się list polecony przesłany przez Piotra W, zawierający opis stanu faktycznego i dokumenty dotyczące spornej kwestii poniesienia przez Piotra W szkody. W piśmie przewodnim Piotr W napisał, że Paweł P został mu polecony przez znajomego, w związku z czym chciałby zlecić mu prowadzenie powyższej sprawy. Sekretarka Pawła P tego dnia zasłabła, w związku z czym otrzymała od lekarza zwolnienie na okres 2 tygodni. Ponieważ przed pójściem na zwolnienie nie zdążyła przekazać korespondencji Pawłowi P, otrzymał on ją dopiero 15 III 2011 r. Adwokat Paweł P tego samego dnia skontaktował się telefonicznie z Piotrem W i poinformował go, że przyjmuje zlecenie prowadzenia powyższej sprawy w pierwszej instancji.
Dnia 05 V 2011 r odbyła się pierwsza rozprawa, na którą Paweł P wysłał zatrudnioną w jego kancelarii aplikantkę adwokacką Sylwię S jako swojego zastępcę. Wszystkie pisma procesowe w niniejszej sprawie przygotowywała Sylwia S, natomiast Paweł P dokonywał ich korekty i podpisywał je w imieniu Klienta. Sylwia S jako najlepiej obeznana ze sprawą uczestniczyła także we wszystkich rozprawach zamiast Pawła P.
Po 6 miesiącach, w ciągu których na sprawę Piotra W poświęcono 30 godzin pracy, Piotr W stawił się w sądzie na jednej z rozpraw i zdziwił się, że reprezentuje go aplikantka zamiast adwokata. Zdenerwowany wystosował do Pawła P pismo, w którym wypowiedział zlecenie argumentując, że utracił zaufanie do Pawła P, który nawet nie poinformował go, że nie reprezentuje go w sądzie osobiście. Równocześnie wezwał Pawła P do zwrotu wszystkich dokumentów wiążących się z powyższą sprawą.
Po kilku dniach Piotr W otrzymał pismo z odpowiedzą Pawła P z której wynikało, że wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, w związku z czym Paweł P żąda zapłaty kwoty 7500 zł powiększonej o podatek VAT jako wynagrodzenia za dotychczas dokonane czynności (stawka 1 godziny pracy adwokata w jego kancelarii wynosi 250 zł + VAT). Ponadto adwokat Paweł P wskazał, że ponieważ wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, żąda dodatkowo zapłaty kwoty 2500 zł plus podatek VAT, ponieważ przewiduje, że doprowadzenie powyższej sprawy do końca wymagałoby kolejnych 10 godzin pracy, za które otrzymałby wynagrodzenie, gdyby nie niespodziewane wypowiedzenie zlecenia przez Piotra W.
Piotr W odpowiedział również w formie pisemnej, że ponieważ jego sprawą zajmowała się aplikantka adwokacka a nie adwokat, za 1 godzinę pracy może zapłacić najwyżej stawkę 50 zł powiększoną o podatek VAT. Wskazał również, że dokona wpłaty kwoty należnej według niego kwoty 1500 zł plus podatek VAT niezwłocznie po tym, jak Paweł P odeśle mu wszystkie dokumenty związane z powyższą sprawą.


1) Kiedy doszło do zawarcia umowy zlecenia?
Do zawarcia umowy zlecenia doszło 15 marca. Chwilą dojścia oferty do Pawła P. jest 15 marca, gdyż dopiero w tym momencie doszło do niego w taki sposób, że mógł się z nią zapoznać. Umowę zaś poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu (art. 70 § 1).

2) Czy uprawnione było powierzenie przez Pawła P prowadzenia powyższej sprawy aplikantce Sylwii S? Uzasadnij odpowiedź. Wskaż kto, za co i na jakiej podstawie ponosi odpowiedzialność wobec Piotra W.
Powierzenie przez Pawła P. prowadzenie sprawy było dopuszczalne z uwagi na art. 738 § 1. Dopuszczalność takiej czynności jednak nie przesądza o tym, że działanie takie było prawidłowe. Przepis stwierdza, że przyjmujący zlecenie może to uczynić tylko, gdy wynika to z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony ze względu na okoliczności. Zgodnie z okolicznościami całej sprawy i zawarcia umowy, wykładnia oświadczeń woli (art. 65 § 1) wskazuje, że Piotr W. chciał konkretnie właśnie adwokatowi Pawłowi P. prowadzenie sprawy. W piśmie przewodnim Piotr W. wskazał, że Paweł P. był mu polecony przez znajomego, a więc wyraźnie widać, że Piotrowi zależało na wykonaniu zlecenia właśnie przez danego adwokata, czyli Pawła P. Gdyby znajomy polecił kancelarię, to wówczas moglibyśmy już wnioskować inaczej, ale skoro ewidentnie jest mowa o osobie Pawła, to nie ma w tym wypadku wątpliwości. W mojej ocenie skoro umowa nie dopuszczała takiego działania oraz Paweł P. nie był zmuszony szczególnymi okolicznościami więc nie mógł powierzyć zlecenia zastępcy. Kwestią problematyczną jest ustalenie treści zwyczaju. Czy aplikacja może zawierać się w kwestii zwyczaju, że adwokat może zlecić prowadzenie sprawy aplikantce? Również skłonny byłbym opierać się do negacji takiego postępowania. Prowadzenie całkowite sprawy, nawet przy patronacie Pawła P., nie zawiera się w kwestii umowy (zlecenia między Pawłem, a Piotrem) i wykracza poza przyjęty zwyczaj.
Jeśli jednak przyjęlibyśmy dopuszczalność powierzenia na bazie zwyczaju, to Paweł P. ponosiłby odpowiedzialność względem Piotra W. za brak niezwłocznego zawiadomienia (art. 738 § 1.) o powierzeniu zlecenia (i brak uprawnienia do tego).
Prócz tego relewantny jest brak udzielania wiadomości o przebiegu sprawy (art. 740. - To jednak nie wynika wprost z treści, domniemywam tego ze względu na fakt, iż skoro na rozprawach reprezentowała Piotra W. aplikantka, to adwokat informując raczej musiałby użyć zwrotu np. ,,Dziś (aplikantka) Sylwia S. na rozprawie dowodziła, że...).
Wobec tego wykonywał zlecenie nienależycie, a więc zlecił prowadzenie sprawy aplikantce, jest odpowiedzialny ex contractu (art. 471).

3) Jaką kwotę tytułem wynagrodzenia zobowiązany jest zapłacić Piotr W?
Skoro Paweł W. twierdzi, ze godzina pracy adwokata w jego kancelarii kosztuje 250zł+vat, a Sylwia S. nie jest adwokatem to nie może żądać takiej stawki. Należałoby ustalić jaką stawkę dostaje Sylwia S. oraz wkład (liczbę godzin) Pawła P. w sprawę (dokonywanie korekt i podpisy). 50 zł za pracę Sylwii S. + korekty i podpisy Pawła w mojej ocenie czyni zadość kosztom odpowiadającym wykonanej pracy (art. 735 § 2). Art. 746 § 1 wskazuje, że zapłata dla kancelarii należy się tylko względem dotychczasowemu nakładowi pracy, a więc wnioskując a contrario z tego - nie ma obowiązku zapłaty za prognozowane 10 godzin. Oczywiście przy tym uznaję wypowiedzenie umowy za oparte na istotnym powodzenie, czyli nienależyte wykonywanie zobowiązania. Piotr W. jest zatem obowiązany zapłacić 1500 zł, jeśli jednak ustalilibyśmy, że ze względu na prowadzenie sprawy przez aplikantkę Piotr W. poniósł realną szkodę mieszczącą się w granicach wynikających z normalnego działania Sylwii (art. 361 § 1), to może on żądać naprawienia szkody przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej (art. 363 § 2). Jako, że są to wówczas świadczenia jednorodne (w pieniądzu), to Piotr W. przez akt jednostronny (art. 499) może złożyć oświadczenie woli w dowolnej formie (art. 60) w kwestii potrącenia świadczenia (art. 498 § 1).
Wówczas kwotą do zapłaty będzie (1500zł+vat) - potrącenie z nienależytego wykonywania zobowiązania.

4) Czy doszło do skutecznego wypowiedzenia zlecenia przez Piotra W?
Tak, wypowiedzenie umowy zlecenia nie wymaga formy szczególnej, więc oświadczenie woli może być złożone w dowolnym trybie (Art. 60). Dający zlecenie może też wypowiedzieć umowę w każdym czasie (art. 746 § 1), więc również termin tu niczemu nie uchybia.

5) Czy zasadne jest roszczenie Pawła P o zapłatę 2500 zł powiększonej o podatek VAT? Jeśli nie, uzasadnij dlaczego. Jeśli tak, wskaż na jakiej podstawie prawnej.
Nie, gdyż art. 746 § 1 wskazuje, że zapłata należy się tylko za dotychczasowe czynności, a te prognozowane 10 godzin nie wchodzą w skład tego terminu. Jak już wcześniej argumentowałem, wypowiedzenie umowy nastąpiło ze względu na ważny powód i było to spowodowane przez nienależyte wykonywanie zobowiązania przez Pawła P., więc również nie wchodzi w grę odpowiedzialność Piotra W. za szkodę.

6) Czy Piotr W jest uprawniony do powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia wobec Pawła P do chwili zwrotu przez niego dokumentów?
Istnieją rozbieżności w doktrynie, jednak duża część autorów opowiada się za stwierdzeniem, że umowa zlecenia jest umową wzajemną. Wobec tego możemy oprzeć się na art. 496 i wówczas Paweł P ma prawo wstrzymania się ze spełnieniem świadczenia dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu dokumentów, albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot.

7) Kiedy przedawni się roszczenie Pawła P?
Roszczenie przedawni się z upływem 2 lat (art. 751 § 1) od odstąpienia od umowy zlecenia przez Piotra W.