Zachowek a darowizna

Dzień dobry,

Moi dziadkowie 15 lat temu zapisali dom mojej mamie w formie darowizny.
Po 10 latach mama zarobiła darowiznę domu na mnie oraz na brata.

Mama ma rodzeństwo brata oraz siostrę. Dziadkowie nie zostawili testamentu, zapisali jedynie dom mamie bo się nimi zajmowała. Dziadek nie żyje od 8 lat babcia od 2 lat.

I tutaj mam pytanie czy brat mojej mamy, może ubiegać się o zachowek? Jeżeli dom był przepisany na moją mamę 15 lat temu? A babcia umarła 2 lata temu?

czy brat mojej mamy, może ubiegać się o zachowek?

Kliknij, aby rozszerzyć...

Tak. Dzień wykonania darowizny nie ma znaczenia, gdyż poczyniona była na spadkobiercę ustawowego. Do przedawnienia roszczenia też nie doszło (okres wymagany - 5 lat od dnia otwarcia spadku).

klaudixxon napisał:

Moi dziadkowie 15 lat temu zapisali dom mojej mamie w formie darowizny.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Należałoby dokładnie ustalić czy faktycznie dziadkowie byli współwłaścicielami nieruchomości a następnie darowali ją swojej córce (a nie na przykład zawarli umowę dożywocia czy umowę o "przekazanie gospodarstwa rolnego" w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu rolników).

klaudixxon napisał:

Mama ma rodzeństwo brata oraz siostrę. Dziadkowie nie zostawili testamentu, zapisali jedynie dom mamie bo się nimi zajmowała. Dziadek nie żyje od 8 lat babcia od 2 lat.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Roszczenie o zapłatę zachowku przedawnia się obecnie z upływem 5 lat od dnia otwarcia spadku (lub dnia ogłoszenia testamentu). Po każdym ze zmarłych dziadków przysługuje oddzielne roszczenie o zapłatę zachowku.

Jeżeli była to umowa darowizny wówczas należy wskazać, że roszczenie o zapłatę zachowku po śmierci dziadka jest przedawnione (czyli można skutecznie podnieść zarzut przedawnienia i pozew zostanie oddalony).

Natomiast roszczenie o zapłatę zachowku po śmierci babci nie jest przedawnione (czyli nie można skutecznie podnosić zarzutu przedawinienia a zatem brat oraz siostra mamy mogą się skutecznie domagać zapłaty zachowku od Pani mamy). W skład spadku po babci zostanie zaliczona połowa wartości darowizny dokonanej przez dziadków - wartość określa się w cenach bieżących ale stan darowanej nieruchomości przyjmuje się na dzień dokonania darowizny.

klaudixxon napisał:

Po 10 latach mama zarobiła darowiznę domu na mnie oraz na brata.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Przepis prawny:

Art. 1000 Kodeks cywilny
§ 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

Poprzez darowanie Pani oraz pani bratu nieruchomości mama utraciła wzbogacenie co nie znaczy, że nie pozostała nadal zobowiązana do zapłaty zachowku. Należałoby zbadać czy w skład spadku po babci wchodziły jakieś wartościowe przedmioty. Jeżeli nie to mama powinna się liczyć z obowiązkiem zapłaty zachowku i nie może powoływać się na utratę wzbogacenia (zatem jej siostrze i bratu należy się zachowek w związku ze śmiercią babci).

Kwestia obliczenia zachowku jest bardziej skomplikowana ale generalnie można pokusić się o napisanie, że nie będzie to wysoka wartość w stosunku do wartości całości nieruchomości (wraz z domem).

Darowizna domu na mamę była podpisana notarialnie z zapisem, że w zamian za dożywotnie zamieszkanie i opiekę nad dziadkami.

Czyli brat może sądzić się z mamą o zachowek, a czy może sądzić się ze mną oraz bratem o wypłatę zachowku skoro dom jest teraz zapisany na nas?

Dziękuje bardzo za poświęcony czas oraz wyczerpującą odpowiedź.

klaudixxon napisał:

Darowizna domu na mamę była podpisana notarialnie z zapisem, że w zamian za dożywotnie zamieszkanie i opiekę nad dziadkami.

Kliknij, aby rozszerzyć...

W takim razie wydaje się, że jednak nie jest to umowa dożywocia a umowa darowizny (a zatem jej wartość doliczamy do spadku zgodnie z poprzednim wpisem). Umowa dożywocia przewiduje, co do zasady, dożywotnie utrzymanie a nie zamieszkiwanie i opiekę. Na wszelki wypadek jednak proszę przytoczyć tytuł aktu notarialnego oraz zapisy dotyczące zamieszkiwania i opieki.

klaudixxon napisał:

Czyli brat może sądzić się z mamą o zachowek, a czy może sądzić się ze mną oraz bratem o wypłatę zachowku skoro dom jest teraz zapisany na nas?

Kliknij, aby rozszerzyć...

Z mamą bowiem roszczenie przysługuje wobec spadkobiercy (a to mama dziedziczyła po babci a nie Pani czy pani brat), który otrzymał darowiznę od spadkodawcy.