PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!

WSTĘP

W Prawie spadkowym dziedziczy się z mocy ustawy lub na mocy testamentu. Przepisy prawa spadkowego zawarte zostały w Kodeksie Cywilnym w Księdze IV.

Dziedziczenie ustawowe ma miejsce, gdy spadkodawca:
• nie sporządził testamentu lub
• testament jest nieważny albo
• gdy osoby powołane do dziedziczenia nie chcą lub nie mogą być spadkobiercami.
Reguły dziedziczenia ustawowego opierają się na stosunku pokrewieństwa, małżeństwa lub przysposobienia.

Dziedziczenie testamentowe odbywa się, gdy podstawą powołania do spadku jest testament spadkodawcy (zmarłego).
Dziedziczenie testamentowe jest skutkiem dokonania przez spadkodawcę wyrażenia woli na wypadek jego śmierci przede wszystkim w stosunku do jego majątku jakim będzie władał w momencie śmierci.

Zarówno w przypadku dziedziczenia ustawowego jak i testamentowego funkcjonuje instytucja zachowku.


Podstawowe pojęcia w Prawie spadkowym:

Spadkodawca – osoba zmarła;
Spadkobiorca – osoby dziedziczące po osobie zmarłej (spadkodawcy);
Zstępni – dzieci, wnuki, prawnuki osoby zmarłej (spadkodawcy);
Wstępni – rodzice, dziadkowe, pradziadkowie osoby zmarłej (spadkodawcy).

Zachowek - roszczenie pieniężne przysługujące spadkobiercom ustawowym, którzy zostali pominięci w dziedziczeniu czy to poprzez niepowołanie ich do dziedziczenia w testamencie czy też poprzez rozdysponowanie majątkiem przez spadkodawcę za życia.


SPIS TREŚCI:

1. Dziedziczenie ustawowe, czyli kto po kim dziedziczy [#2]

2. Postępowanie spadkowe, czyli co zrobić, gdy umiera osoba mniej lub bardziej bliska, i ile za to zapłacimy [#3]
3. Przykład wniosku o nabycie spadku [#6]

4. Co zrobić, gdy spadkodawca pozostawia długi [#7]
--> zmiany przepisów od 18 października 2015
5. Zrzeczenie się dziedziczenia [#8]

6. Nowe przepisy prawa spadkowego w UE [#9]

7. Zachowek, czyli kto-kiedy-na jakich zasadach jest do niego uprawniony [#10]
8. Jak wyegzekwować należny zachowek - polubownie czy sądowo [#11]
9. Przykład listu wzywającego do zapłaty zachowku i pozwu sądowego o zapłatę zachowku [#12]

10. Jak pozbawić prawa do dziedziczenia i zachowku [#13]

11. Umowa dożywocia

12. Umowa darowizny nieruchomości, czyli jak, gdzie i za ile [#15]
13. Umowa darowizny środków pieniężnych [#16]
14. Umowa darowizny a zachowek [#17]

15. Umowa darowizny a jej odwołanie [#18]
16. Rażąca niewdzięczność [#19]
17. Przykład/wzór oświadczenia o odwołaniu darowizny i pozwu o odwołaniu darowizny [#20]

18. Przekazanie gospodarstwa rolnego w związku z emeryturą/rentą [#21]

19. Gospodarstwo rolne a dziedziczenie [#22]

20. Testament ustny - post w budowie [#23]
21. Zeznania świadków - post w budowie [#24]

22. OPŁATY SĄDOWE, czyli za co ile zapłacimy w sądzie w niektórych przypadkach [#25]
23. DZIAŁ SPADKU [#26 i 27]



UWAGI!
Poradnik staram się pisać w jak najprostszy sposób, tak by był zrozumiały również dla osób, które z terminologią prawną nie mają na co dzień styczności.

Jeśli zauważyłeś jakieś błędy rzeczowe w poradniku, to napisz do mnie prywatną wiadomość z opisem problemu.
Napisz również, jeśli masz propozycję odnośnie tego co może się w nim znaleźć. Wszystkie propozycje mile widziane.

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!

DZIEDZICZENIE USTAWOWE​

Kolejność dziedziczenia (i tym samym ODRZUCANIA SPADKU):​

1. W pierwszej kolejności dziedziczą z ustawy dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek;
---> małżonek dziedziczy nie mniej niż 1/4 masy spadkowej

2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych (przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych);

3. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: małżonka,
ma: dzieci,
to dzieci dziedziczą wszystko w częściach równych.

4. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: dzieci,
ma: małżonka,
to dziedziczy:
- 1/2 małżonek spadkodawcy,
- 1/4 matka spadkodawcy,
- 1/4 ojciec spadkodawcy.

5. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: dzieci oraz małżonka,
ma: rodziców,
to dziedziczy:
- 1/2 matka spadkodawcy,
- 1/2 ojciec spadkodawcy.

Uwaga:
Jeśli jedno z rodziców spadkodawcy nie żyje, to udział mu przypadający w częściach równych dziedziczy rodzeństwo spadkodawcy.

6. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: dzieci, rodzeństwa (lub ich zstępnych), jedno z rodziców nie żyje
ma: małżonka
to dziedziczy:
- 1/2 małżonek spadkodawcy,
- 1/2 żyjący rodzic spadkodawcy.

7. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: dzieci, rodziców
ma: małżonka
to dziedziczy:
- 1/2 małżonek spadkodawcy,
- 1/2 rodzeństwo spadkodawcy w częściach równych.

Uwaga:
Jeśli nie żyje rodzeństwo spadkodawcy, to udział mu przypadający dziedziczą zstępni tego rodzeństwa.

8. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: dzieci, rodzeństwa (lub ich zstępnych), rodziców
ma: małżonka
to cały majątek dziedziczy małżonek

9. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: dzieci, małżonka, rodziców, rodzeństwa (lub ich zstępnych)
ma: dziadków
to dziedziczy:
- 1/4 babcia spadkodawcy ze strony ojca
- 1/4 babcia spadkodawcy ze strony matki
- 1/4 dziadek spadkodawcy ze strony ojca
- 1/4 dziadek spadkodawcy ze strony matki

---> Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym;
---> W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.


10. Jeżeli spadkodawca:
nie ma: dzieci, małżonka, rodziców, rodzeństwa (lub ich zstępnych), dziadków, wujków, kuzynów
to cały spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.


UWAGA:
Po spadkodawcy nie dziedziczy małżonek, z którym się rozwiódł lub z którym jest w formalnej separacji.

Po spadkodawcy dziedziczy dziecko, które adoptował/w pełni przysposobił.

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!

POSTĘPOWANIE SPADKOWE​

Pierwszym krokiem do załatwienia spraw spadkowych jest uzyskanie potwierdzenia tego, że jest się spadkobiercą.

Możliwe są dwie drogi załatwienia formalności spadkowych:

* dłuższa ale tańsza – czyli sąd,
* krótsza ale droższa – czyli notariusz.

1. Sąd rejonowy właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy;


2. Składamy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku lub wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu

a) wniosek o wydanie przez sąd takiego postanowienia może złożyć każda osoba mająca w tym interes prawny

--> interes prawny mają:

• przede wszystkim każdy ze spadkobierców (ustawowych lub testamentowych);
• banki, inne instytucje, osoby prywatne względem których zmarły miał długi - wierzyciele spadkodawcy;
• instytucje lub osoby prywatne, które miały dług względem zmarłego i chcą ten dług spłacić spadkobiercom - dłużnicy spadkodawcy;
• osoba będąca ze zmarłym współwłaścicielem nieruchomości i chcąca uregulować stan prawny tej nieruchomości

b) wniosek składa jedna osoba/spadkobierca, a pozostali są uczestnikami tego postępowania, ale mogą go złożyć także np. wszyscy spadkobiercy razem, podpisując wniosek (wówczas wszyscy są wnioskodawcami - dla sądu wnioskodawcą jest ten, kto podpisał wniosek)


3. Wniosek (przykład) powinien zawierać:

a) imię, nazwisko i dokładny adres składającego ten wniosek,

b) imiona, nazwiska i adresy wszystkich spadkobierców

• wnioskodawca ma obowiązek wskazania wszystkich osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi, tj. dziedziczący automatycznie, gdy spadkodawca nie zostawił testamentu, a także testamentowi;
• osoby będące spadkobiercami ustawowymi trzeba podać również wtedy, gdy spadkodawca zostawił testament.

c) imię i nazwisko oraz datę śmierci i miejsce ostatniego zamieszkania spadkodawcy


4. Do wniosku należy dołączyć (oryginały, nie kopie):

- odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
- odpis skrócony aktów stanu cywilnego dzieci zmarłego (mężczyźni, niezamężne kobiety - akty urodzenia; kobiety zamężne - akty małżeństwa) [chodzi o ustalenie pokrewieństwa],
- akt małżeństwa wdowy czy wdowca,
- oryginały wszystkich testamentów, jeśli nabycie spadku następuje na podstawie testamentu

- należy również podać nr PESEL wnioskodawcy i uczestników


5. KOSZTY (od dn. 21.08.2019):

100 zł – wniosek o nabycie spadku (opłaty należy dokonać na nr konta sądu lub kupić znaczek opłaty sądowej, po czym nakleić go na pierwszej stronie pisma; w wypadku opłaty przelewem, konieczne jest załączenie do pisma potwierdzenia dokonania opłaty od wniosku; jeśli wniosek nie zostanie należycie opłacony, sąd nie podejmie żadnych czynności w jego sprawie)
22 zł – za jeden akt zgonu/urodzenia/ślubu – płatne w USC
20 zł - za każde rozpoczęte 10 stron wydanego odpisu Postanowienia (jeżeli więc Postanowienie ma jedną stronę, to i tak zapłacimy za odpis 20 zł, a nie jak przed zmianą 6 zł)

Warto pamiętać, że zgodnie art. 77a Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
"Nie pobiera się opłaty od pierwszego wniosku o wydanie na podstawie akt odpisu orzeczenia kończącego postępowanie z klauzulą wykonalności, złożonego przez stronę, która wszczęła postępowanie".


6. CZAS

Można tu rozróżnić czas oczekiwania na termin rozprawy, czas samej rozprawy i czas uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku.


a) Czas oczekiwania na termin rozprawy uzależniony jest w dużej mierze od miejscowości, w której znajduje się sąd, w którym ma odbyć się postępowanie spadkowe.

W sądach, które znajdują się w dużych aglomeracjach miejskich, trzeba liczyć się z okresem 2-3 miesięcy od złożenia wniosku do terminu rozprawy.
Warto zadzwonić do konkretnego sądu, aby dowiedzieć się jaki jest czas oczekiwania w danym sądzie.


b) Na czas samej rozprawy wpływ ma to, czy jest zgoda między spadkobiercami:

- jeśli ma miejsce dziedziczenie ustawowe (brak testamentu), to rozprawa trwa kilka-kilkanaście minut, w wyniku której sąd wydaje postanowienie o nabyciu spadku, ze wskazaniem kto jakie udziały dziedziczy (patrz: dziedziczenie ustawowe);

- jeśli ma miejsce dziedziczenie z mocy testamentu i jest zgoda co do woli spadkodawcy, a testament co do swojej formy nie budzi zastrzeżeń, to rozprawa również trwa kilka-kilkanaście minut i sąd wydaje postanowienie o nabyciu spadku;

- jeśli ma miejsce dziedziczenie z mocy testamentu, ale nie ma zgody, np.:
* ważność testamentu (lub/i wydziedziczenia w nim zawartego) z różnych
* powodów jest kwestionowana, lub
* spadkodawca sporządził więcej niż jeden testament,
wtedy takie postępowanie spadkowe może trwać nawet kilka lat, bo należy liczyć się z tym, że trzeba będzie powołać biegłych, biegłych lekarzy, którzy mieli do czynienia z osobą zmarłą, aby stwierdzili, czy w okresie, kiedy ten testament, był sporządzany, spadkodawca, był w pełni władz umysłowych i czy rzeczywiście, to oświadczenie, które się znalazło w testamencie, jest zgodne z jego wolą.


Sama rozprawa w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku wygląda "szablonowo" i jej głównym stałym elementem jest - Zapewnienie spadkowe - w ramach którego Sąd ustala krąg spadkobierców i tytuł powołania, zadając pytania jak niżej:


• Spadkodawca był/a dla mnie [matką/ojcem/bratem/......];
• Spadkodawca zmarł/a [data]w [miejscowość];
• Ostatnio przed śmiercią spadkodawca zamieszkiwał na stałe w [zwykle wystarcza sama miejscowość];
• W dacie śmieci spadkodawca był/a [wdową/wdowcem/w związku małżeńskim z..../kawalerem/panną];
• Ze związku małżeńskiego miał/a [liczba]dzieci tj. uczestników;
• Spadkodawca nie miał/a dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych;
• Spadkodawca nie sporządził/a / sporządził/a testament złożony do akt sprawy,
• Nikt ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia, nie odrzucił spadku, nie był uznany za niegodnego dziedziczenia;
• Jest to pierwsza sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawcy.


Jeśli spadkodawca nie miał dzieci, to dojdą pytania:
* Czy w chwili śmierci spadkodawcy żyli jego/jej rodzice,
* Czy spadkodawca ma/miał rodzeństwo.


Jeśli spadkodawca zmarł przed 2001r., to dojdzie pytanie:
* Czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne.


c) Po rozprawie/postępowaniu spadkowym sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Czas potrzebny na uprawomocnienie się tego postanowienia, to obecnie 7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, o ile żadna ze stron nie złoży wniosku o uzasadnienie postanowienia (opłata za wniosek o uzasadnienie, to 100 zł) - za złożenie wniosku o uzasadnienie jest 7 dni od dnia ogłoszenia Postanowienia.
Obecnie nie ma możliwości wniesienia apelacji, jeśli nie wniosło się uprzednio o sporządzenie uzasadnienia. Na wniesienie apelacji są 2 tygodnie [lub 3 tygodnie zgodnie z § 1(1)] od dnia doręczenia Postanowienia z uzasadnieniem.


7. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku

W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia tylko spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym scheda przypada, a także wysokość udziałów każdego z nich w tej schedzie.
Wskazuje te udziały w częściach ułamkowych, np. znajdzie się w nim stwierdzenie, że żona i dwoje dzieci zmarłego dziedziczą po 1/3 każde.


Uwaga: Sąd wysyła odpis prawomocnego postanowienia tylko i wyłącznie na pisemny wniosek strony. Najlepiej taki wniosek złożyć i opłacić bezpośrednio w sądzie od razu po rozprawie, na której zapadło postanowienie o nabyciu spadku.


Uwaga: Sąd w tym postanowieniu nie określa kto co konkretnie dziedziczy, tj. jaki element majątku spadkowego. Sąd określa jedynie udziały w jakich spadkobiercy dziedziczą cały majątek spadkowy.


8. Urząd Skarbowy

Z wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku łączy się obowiązek rozliczenia z US. Od jego uprawomocnienia rozpoczyna się bieg 6-miesięcznego terminu do złożenia w US zawiadomienia o nabyciu spadku, warunkującego skorzystanie z całkowitego zwolnienia z podatku spadkowego przewidzianego dla najbliższych.
Niezłożenie tego zawiadomienia w terminie oznacza konieczność zapłacenia podatku, jeśli wartość schedy przypadającej na takiego spadkobiercę przekracza 9037 zł.


UWAGA:
Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od śmierci spadkodawcy, chyba że wcześniej wszyscy spadkobiercy złożyli oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Jeśli wniowek o nabycie spadku zostanie złożony przed upływem 6 m-cy i w tym samym piśmie znajdzie się również wniosek o odebranie przez sąd oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, to opłata sądowa wyniesie w sumie 200 zł [100 zł wniosek o odebranie oświadczenia + 100 zł wniosek o nabycie spadku]

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!



1. Spisany przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia po zarejestrowaniu ma taki sam skutek jak prawomocne postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku.


2. Czas

Akt poświadczenia dziedziczenia można zdobyć podczas jednej wizyty w kancelarii notarialnej.


3. Koszt

Koszt może być różny w zależności od notariusza, dlatego trzeba dzwonić i pytać.
Wg Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28.06.2004 w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej opłaty notarialne w zakresie poświadczenia dziedziczenia nie mogą być wyższe niż:

50 zł + 23% VAT (=61,50 zł) - za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego,
100 zł + 23% VAT (=123 zł) - za sporządzenie protokołu dziedziczenia,
50 zł + 23% VAT (=61,50 zł) - za sporządzenie protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu,
6 zł + 23% VAT (=7,38 zł) - za każdą stronę wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia.


4. Notarialne poświadczenie dziedziczenia jest możliwe, gdy spełnione są następujące warunki:

* do kancelarii notarialnej muszą przyjść wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi,
* nie może być żadnych sporów między nimi w kwestii podziału spadku (przy braku zgody spór rozstrzyga się na drodze sądowej),
* spadek musi być otwarty po 1 lipca 1984 roku (otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).


5. Notariusz nie poświadczy dziedziczenia, gdy:

* dziedziczenie następuje na podstawie testamentu szczególnego;
* sąd wydał wcześniej postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub gdy sprawa taka się toczy;
* spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub nie posiadając żadnego obywatelstwa nie zamieszkiwał na terytorium RP,
* w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe za granicą lub posiadanie nieruchomości za granicą.


6. O potrzebnych dokumentach informuje notariusz. Są to podobnie jak w sądzie:

- odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
- odpis skrócony aktów urodzenia dzieci zmarłego,
- akty małżeństwa zamężnych córek (zamiast aktów urodzenia, chodzi o ustalenie pokrewieństwa),
- akt małżeństwa wdowy czy wdowca,
- oryginał testamentu, jeśli nabycie spadku następuje z jego mocy.


7. Postępowanie spadkowe u notariusza składa się z trzech etapów:

a) sporządzenie tzw. protokołu dziedziczenia;
b) wypisanie aktu poświadczenia dziedziczenia;
c) dokonanie wpisu do rejestru poświadczeń dziedziczenia.

Ad. a) Notariusz w obecności spadkobierców testamentowych oraz ustawowych, a także osób, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi, sporządza protokół dziedziczenia (będzie to akt notarialny).

Uczestnicy postępowania pod rygorem odpowiedzialności karnej, muszą złożyć wszystkie oświadczenia (np. oświadczają, ze stwierdzenie praw do spadku nie było przedmiotem postępowania przed sądem, oświadczenie, że nie ma innych osób, które są spadkobiercami, oświadczenie o braku testamentu lub innych testamentów).

Gdy spadkodawca pozostawił po sobie testament, to notariusz go otwiera i ogłasza.

W przypadku poświadczenia dziedziczenia, które następuje przed upływem 6m-y od daty śmierci spadkodawcy, spadkobiercy składają oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Ad. b) Notariusz sporządzi na podstawie protokołu dziedziczenia akt poświadczenia dziedziczenia. Określi on krąg spadkobierców oraz ich udziały w dziedziczonym majątku.

Akt poświadczenia dziedziczenia nabierze mocy prawnej dopiero, gdy zostanie on zarejestrowany w elektronicznym rejestrze poświadczeń dziedziczenia.

Rejestr ma na celu uniemożliwienie ponownego poświadczenia dziedziczenia po tym samym spadkodawcy np. w innej kancelarii notarialnej. Gdy w rejestrze znajdują się dane spadkodawcy o tym samym numerze PESEL, to rejestracja aktu poświadczenia dziedziczenia będzie niemożliwa.

Ad. c) Wypis aktu poświadczenia dziedziczenia będzie służył spadkobiercom do wykazania swojego prawa do spadku (np. przy sprzedaży odziedziczonej nieruchomości).


8. Uprawomocnienie aktu poświadczenia dziedziczenia

Zarejestrowany akt stanowi – tak samo jak postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku – dowód, że dana osoba jest spadkobiercą. Nie trzeba czekać na jego uprawomocnienie.


9. Urząd Skarbowy

Patrz: droga sądowa pkt 8

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!

PRZYDKŁAD wniosku o nabycie spadku​

WZÓR 1



Wnioskodawca: . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .

Uczestnicy:
1. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .
2. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .
3. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .
4. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .






Wnoszę o:

Stwierdzenie nabycia spadku po . . . (Imię, nazwisko spadkodawcy) . . . przed śmiercą ostatnio zamieszkałym w . . . (Adres zamieszkania spadkodawcy) . . . .

Uzasadnienie:

Spadkodawca . . . (Imię, nazwisko spadkodawcy) . . . ostanio zamieszkały w . . . (Adres zamieszkania spadkodawcy) . . . zmarł w dniu . . . (Data śmierci spadkodawcy) . . . .
Zmarły pozostawił / nie pozostawił testamentu. W chwili śmierci był . . .(Określić stan cywilny spadkodawcy) . . . .


Spadkobiercami są:
1. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .
2. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .
3. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .
4. . . . (Imię, nazwisko i dokładny adres z kodem pocztowym) . . .

W skład spadku wchodzi / nie wchodzi gospodarstwo rolne o pow.
. . . (Areał gospodarstwa) . . . , położne w . . . (Miejscowść położenia gospodarstwa) . . .



Załączniki:

1. Odpis wniosku w tylu kopiach ilu jest uczestników postępowania;
2. Odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet - w 1 egz.;
3. Odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn - w 1 egz.;
4. Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy - w 1 egz.;
5. Testament w oryginale + tyle kopii ilu jest uczestników postępowania;
6. Oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku, zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).



WZÓR 2



Wnioskodawca:
imię i nazwisko
ul. ............
00-000 ...............

Uczestnik:
imię i nazwisko
ul. ............
00-000 ...............








Wnoszę o:

1. Otwarcie i ogłoszenie testamentu spadkodawcy ............, zmarłej w dniu .......... 2012 r. w ............ i ostatnio zamieszkałej w .........., ul. ...........

2. Stwierdzenie, że spadek po ............., zmarłej w dniu .......... 2012 r. w ............ i ostatnio zamieszkałej w ..........., ul. ............ na podstawie testamentu nabył syn [Twoje imię i nazwisko].

3. Proszę o wyznaczenie terminu rozprawy z upływem 6-ciu miesięcy od daty śmierci spadkodawcy.


Uzasadnienie:

Spadkodawca ............, ostatnio zamieszkała w ............, ul. ............., zmarła w dniu ....... 2012 r. w .................. W chwili śmierci była wdową.
Zmarła pozostawiła testament notarialny, sporządzony w dniu ............... r., mocą którego jedynym swoim spadkobiercą ustanowiła syna ...............

Dowód:
1. Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
2. Oryginał testamentu,
3. Odpis skrócony aktu urodzenia wnioskodawcy,
4. Odpis skrócony aktu zgonu męża spadkodawczyni, tj. [imię i nazwisko męża].

Do kręgu spadkobierców ustawowych należą Wnioskodawca, tj. [Twoje imię i nazwisko]s oraz uczestnik postępowania, tj. [imię i nazwisko Twojej siostry], jako dzieci spadkodawcy [imię i nazwisko mamy].


Załączniki:
1. Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
2. Oryginał testamentu
3. Odpis skrócony aktu urodzenia wnioskodawcy i uczestnika
4. Odpis wniosku i kserokopia testamentu
5. Odpis skrócony aktu zgonu męża spadkodawczyni, tj. .............
6. Dowód uiszczenia opłaty sądowej

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!

CO ZROBIĆ, GDY SPADKODAWCA POZOSTAWIA DŁUGI...​

W przypadku, gdy:

• spadkodawca pozostawił dług,
• nie mamy wiedzy, czy spadkodawca pozostawił długi, czy nie,
• nie mamy wiedzy co do wysokości zadłużenia spadkodawcy.

Spadkobierca może zachować się na 3 sposoby:

• przyjąć spadek z nieograniczoną odpowiedzialnością za długi (tzw. przyjęcie proste),
• przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza),
• odrzucić spadek.

Przyjęcie spadku wprost

Proste przyjęcie spadku oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi spadkodawcy bez żadnych ograniczeń.
Jest to odpowiedzialność z całego majątku spadkobiercy za cały dług spadkodawcy.
Innymi słowy spadkobierca będzie musiał spłacić dług spadkodawcy niezależnie od tego, czy odziedziczone np. pieniądze lub inne składniki majątkowe wystarczają na uregulowanie należności. Oznacza to, że jeżeli długi spadkodawcy wynoszą więcej niż pozostawiony majątek, to spadkobierca będziesz musiał pokryć różnicę z własnego majątku.

Jeżeli w ciągu 6 miesięcy nie zostanie złożone żadne oświadczenie, będzie to równoznaczne z przyjęciem spadku wprost.
Można również złożyć oświadczenie o prostym przyjęciu spadku przed upływem powyższego terminu.


Z dniem 18 października 2015 weszły w życie nowe przepisy, które znacząco zmieniają zasady odpowiedzialności za długi spadkowe.
Na mocy nowych przepisów nie złożenie przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w ciągu 6 miesięcy będzie wiązało się z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Nowe przepisy mają zastosowanie do spadków, które zostały otwarte (dzień śmierci spadkodawcy) z datą 18 października 2015 lub późniejszą.


Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że odpowiedzialność za długi spadkodawcy jest ograniczona do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (czyli aktywów spadku). Wartość stanu czynnego spadku wynikać będzie ze spisu inwentarza.
Spis inwentarza sporządza się właśnie w celu ustalenia jakie aktywa wchodzą w skład spadku i jaka jest ich wartość. Innymi słowy wierzyciel spadkodawcy nie będzie mógł domagać się zapłaty od spadkobiercy długu ponad wartość aktywów spadku. Komorniczy spis inwentarza jest płatny.

Spadkobierca przyjmujący spadek w ten sposób jest lepiej chroniony przed długami spadkowymi. Ochrona ta jednak odpada, gdy spadkobierca nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi.

UWAGA: Dzieci oraz osoby ubezwłasnowolnione "z definicji" przyjmują spadek z dobrodziejstwem inwentarza (jeśli nie zostanie złożone żadne inne oświadczenie).
Gdy jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, wówczas przyjmujemy, że także reszta spadkobierców przejęła go w takiej formie.


Przepisy obowiązujące od 18 października 2015 wprowadzają także instytucję prywatnego wykazu inwentarza.

Na czym polega ten prywatny wykaz inwentarza?

W celu nie narażania spadkobierców na nadmierne koszty związane z komorniczym spisem inwentarza, aby ustalić stan majątku spadkowego (aktywa i pasywa), to spadkobiercy sami będą mogli sporządzić wykaz tego majątku zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Wzór ten będzie można otrzymać w siedzibie sądu oraz na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

W wykazie inwentarza z należytą starannością będzie się ujawniać przedmioty należące do spadku oraz przedmioty zapisów windykacyjnych, z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, a także długi spadkowe i ich wysokość.

Jeżeli po złożeniu wykazu inwentarza przez uprawnione do tego osoby ujawnią się składniki majątku lub zobowiązania spadkowe nieumieszczone w wykazie będzie istniał obowiązek uzupełnienia wykazu.

Wykaz inwentarza będzie mógł być złożony u notariusza, w sądzie spadku lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania składającego wykaz.

A co z ochroną wierzycieli spadkowych?

Dla ich ochrony przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym, jeżeli spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacając niektóre długi spadkowe wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności powinien był wiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe.

Wprowadzona odpowiedzialność nie ma zastosowania w stosunku do spadkobiercy niemającego pełnej zdolności do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje podstawa do jego ubezwłasnowolnienia.



Przykład:
Wartość stanu czynnego spadku wynosi 50 tys. zł. Dług jest równy kwocie 100 tys. zł.
Jeżeli przyjęliśmy spadek z dobrodziejstwem inwentarza wierzyciel może domagać się zapłaty jedynie 50 tys. zł.

Jedynym majątkiem po zmarłym są oszczędności na rachunkach bankowych w wysokości 25 tys. zł oraz dług wobec Urzędu Skarbowego w wysokości 45 tys. zł. Przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza klient będzie zobowiązany spłacić dług do wysokości majątku, tj. 25 tys. zł.


Odrzucenie spadku

Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku pozwala uniknąć długów spadkowych.
Z tej opcji warto skorzystać, gdy ma się pewność, że zmarły pozostawił wyłącznie długi lub jeśli przewyższają one znacznie wartość pozostawionego majątku.
Należy pamiętać, że odrzucając spadek, odrzuca się również ewentualny majątek pozostawiony przez spadkodawcę.

Spadkobierca, który odrzuca spadek, traktowany jest tak, jakby nie dożył jego otwarcia (dnia śmierci spadkodawcy). Oznacza to, że jego udział spadkowy:
• przypada jego dzieciom – jeśli je miał w momencie otwarcia spadku;
• pozostałym spadkobiercom ustawowym – jeśli spadkobierca ustawowy nie miał zstępnych.

Kolejność "przechodzenia" odrzuconego spadku wynika wprost z kolejności dziedziczenia ustawowego, czyli, jeśli spadek po spadkodawcy zostanie odrzucony:
-> przez jego małżonkę i jego dzieci -> przechodzi na wnuki spadkodawcy - zostaje odrzucony -> przechodzi na rodziców spadkodawcy - nie żyją/zostaje odrzucony -> przechodzi na rodzeństwo spadkodawcy - zostaje odrzucony -> itd.

Przykład:
Zmarły pozostawił biżuterię o wartości 3 tys. zł, natomiast posiadał kredyt na samochód i do spłacenia pozostało mu 30 tys. zł. Odrzucając spadek spadkobierca nie dziedziczy co prawda biżuterii, ale nie będzie musiał spłacać kredytu.



Wszystkie oświadczenia co do przyjęcia spadku należy złożyć w terminie 6 miesięcy - liczonych od dnia, w którym dany spadkobierca dowiedział się o tzw. tytule powołania do dziedziczenia. W praktyce termin ten biegnie:

• od dnia otwarcia spadku dla spadkobierców ustawowych, czyli od dnia śmierci spadkodawcy;
  --> jeśli spadkobierca nie wiedział o śmierci spadkodawcy – termin biegnie od dnia, w którym się o niej dowiedział (jeśli jest spadkobiercom ustawowym) lub od dnia, w którym dowiedział się o ogłoszeniu testamentu -> powołując się na tą okoliczność, należy ją jednak dobrze udowodnić, sąd nie daje wiary „na słowo”.

• od dnia ogłoszenia testamentu dla spadkobierców testamentowych
  --> jeśli spadkobierca ustawowy, wiedział o testamencie - nie musi mieć interesu w składaniu oświadczeń; jeśli jednak spadkobierca testamentowy odrzuci spadek – powołani w jego miejsce spadkobiercy ustawowi powinni mieć 6 miesięcy, licząc od dnia w którym dowiedzieli się o odrzuceniu na złożenie stosownego oświadczenia.

• w przypadku spadkobiercy ustawowego powołanego w dalszej kolejności - bieg terminu rozpocznie się od dnia, w którym dowiedział się on, iż wyprzedzający go spadkobierca utracił tytuł powołania do dziedziczenia, tj. został wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył chwili otwarcia spadku, na przykład spadek odrzucił lub został uznany za niegodnego dziedziczenia.

W sytuacji, gdy spadkobierca umiera przed złożeniem oświadczenia w terminie, prawo do jego złożenia przechodzi na jego spadkobierców.
Termin do złożenia go nie może się skończyć wcześniej, niż termin do złożenia oświadczenia po zmarłym spadkodawcy.



Oświadczenie o przyjęciu/odrzuceniu spadku można złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.

Takie oświadczenie składa się:

• przed notariuszem - przekazuje on później oświadczenie do sądu spadku (niedopuszczalne po przekroczeniu terminu);

• przed sądem rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie
  -> ustnie do protokołu,
  -> pisemnie, z podpisem urzędowo poświadczonym,
  -> można je złożyć również w sądzie spadku, w toku rozprawy o stwierdzenie praw do spadku.

W przypadku wysłania wniosku pocztą liczy się data stempla pocztowego na liście poleconym.

Oświadczenie może być również przez pełnomocnika - pełnomocnictwo musi być jednak sporządzone z podpisem urzędowo (np. notarialnie) poświadczonym.
Gdy chcemy powołać pełnomocnika do tej czynności musimy tego dokonać na piśmie, również z podpisem urzędowo poświadczonym.















- w budowie -[/COLOR]


Art. 1019
§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:
1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;
2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.
§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Pojęcia błędu i groźby mają kluczowe znaczenie, bo od nich zależy czy Sąd zezwoli spadkobiercy na uchylenie się do skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia spadkowego pod wpływem błędu oznacza konieczność wykazania, że błąd dotyczył treści czynności prawnej, a jednocześnie był istotny.

Przykładami takich istotnych błędów może być:
* błąd co do osoby spadkodawcy (czyli brak wiedzy o spadkodawcy);
* błąd co do tytułu powołania do spadku (czyli brak wiedzy, że zostało się spadkobiercą);
* błąd co do przedmiotu spadku (czyli brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego czy też braku wiedzy o długach spadkowych).

Za błąd, zgodnie z orzecznictwem sądu, nie zostanie uznany:
* błąd będący wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy -> dlatego trzeba wykazać, że brak wiedzy np. o długach spadkowych nie był spowodowany tym, że spadkobierca lekkomyślnie nie podjął wszelkich możliwych kroków w celu ustalenia majątku spadkowego;
* brak wiedzy o możliwości złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub jego odrzuceniu -> każdy powinien znać przepisy, a przynajmniej mieć świadomość, że ich nieznajomość może mu zaszkodzić, dlatego nie można powoływać się na ten argument tym bardziej w Sądzie

Wszystkie argumenty, które podniesie się dla wykazania zasadności uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia, muszą być dla Sądu przekonujące.

Przepis prawny:

Art. 88. § 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Wzór

Wnioskodawca:
Imię i Nazwisko
adres





Wnoszę:

1. o uchylenie skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o odrzucenia spadku po spadkodawcy .....[imię i nazwisko]........
2. o odebranie od wnioskodawcy oświadczenia, że odrzuca on spadek po .....[imię i nazwisko]........, zmarłym w dniu ......... w ..........., ostatnio stale zamieszkałym w .............

- tutaj należy opisać, dlaczego spadkobierca/wnioskodawca nie złożył oświadczenia w przepisowym 6-miesięcznym terminie.





-----------
Orzeczenia podobne do I Ns 1434/13 - Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych
http://www.sn.pl/Sites/orzecznictwo/Orzeczenia2/II%20CSK%20172-12-1.pdf
http://www.sn.pl/Sites/orzecznictwo/Orzeczenia2/II%20CSK%20171-12-1.pdf
Treść orzeczenia I Ns 742/12 - Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Złotoryi
Treść orzeczenia I Ns 368/12 - Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze -> błąd co do przedmiotu spadku
*******
http://forumprawne.org/prawo-spadkowe/585534-prawo-spadkowe-czy-sa-jakies-granice-moralne.html

__________________

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!



Jaką formę powinna mieć umowa?

• Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Zawarta w innej formie jest nieważna.
  
• Strony mogą dowolnie ukształtować treść umowy zrzeczenia się dziedziczenia.
  
• Umowa zrzeczenia się dziedziczenia nierzadko bywa zawierana z umową darowizny. Takie umowy obejmuje się jednym aktem notarialnym.
  
  
• Zawarcie umowy darowizny i umowy zrzeczenia się dziedziczenia jednym aktem notarialnym jest w dalszym ciągu dwoma odrębnymi czynnościami prawnymi i jako takie poddają się odrębnym losom prawnym i odrębnym konsekwencją, np. dotyczącym odwołania darowizny (*).
  
• Należy pamiętać o tym, że umowa zrzeczenia się dziedziczenia ma stypizowaną treść (*), czyli treść ściśle określoną, zdefiniowaną.

Pomiędzy kim może zostać spisana umowa?

• Umowę taką można zawrzeć tylko za życia przyszłego spadkodawcy.
  
  
• Umowa zawierana jest pomiędzy potencjalnym spadkodawcą, a osobą należącą do kręgu spadkobierców ustawowych, która byłaby powołana do dziedziczenia na stan rzeczy istniejący w chwili jej zawarcia.
  Tymi osobami mogą być zstępni, przysposobieni, małżonek, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa, dziadkowie spadkodawcy oraz dzieci rodzeństwa .
  
  
• Taką umowę można zawrzeć także przez pełnomocnika. Przy czym pełnomocnictwo powinno zostać udzielone w formie aktu notarialnego. Pełnomocnictwa może udzielić zarówno zrzekający się, jak i spadkodawca.
  
• W imieniu spadkobiercy małoletniego umowę taką może zawrzeć jego przedstawiciel ustawowy po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego.

Jakie są skutki podpisania umowy?

• Skutki prawne umowy zrzeczenia się dziedziczenia następują dopiero z chwilą otwarcia spadku, tj. z chwilą śmierci osoby, po której następuje zrzeczenie się dziedziczenia.
  
• Poprzez umowę spadkobierca ustawowy zrzeka się dziedziczenia po przyszłym spadkodawcy.
  
  
• Skutki takiej umowy dotykają także zstępnych zrzekającego się – zarówno tych żyjących (dzieci, wnuków, prawnuków), jak i narodzonych już po zawarciu umowy – a więc i ci zstępni osoby zrzekającej się zostają wyłączeni od dziedziczenia.
  
• Co więcej, zrzekający nie potrzebuje zgody sądu opiekuńczego, gdy zstępny jest jeszcze małoletni (ma mniej niż 18 lat).
  Następstwa zawarcia umowy dotykają osoby nie będące stronami umowy i to bez uzyskania ich zgody.
  
• Zrzekający się oraz jego zstępni, na których rozciągają się skutki wydziedziczenia, są traktowani tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku.
  
  
• Spadkobierca ustawowy, który zrzekł się dziedziczenia i jego zstępni, w żadnym wypadku nie mają prawa do zachowku po spadkodawcy.
  
  
• Udział spadkowy osoby zrzekającej się w zależności od umowy przypadnie pozostałym spadkobiercom lub jej dzieciom.
  
• Strony umowy mogą ograniczyć skutki zrzeczenia się jedynie do osoby zrzekającego się.
  Konieczne jest wyraźne zastrzeżenie (zapis) w umowie w tym przedmiocie, tj. że umowa nie obejmie zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków) osoby zrzekającej się.

Czy można uchylić się od skutków podpisania umowy?

• Zrzeczenia się dziedziczenia nie można odwołać, bowiem nie jest to jednostronne oświadczenie woli.
  
• Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez nową umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono.
  
  
• Całkowite wyeliminowanie zawartej umowy może nastąpić jedynie przez zawarcie kolejnej umowy – „umowy rozwiązującej” –uchylającej skutki pierwotnej umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia.
  
• Umowa taka również powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
  
• Skuteczne zawarcie takiej umowy przywraca zrzekającemu się wszelkie uprawnienia spadkobiercy ustawowego.

Czy osoba , która podpisała umowę może dziedziczyć?

• Spadkodawca ma możliwość uchylenia skutków zawartej umowy o zrzeczenie się dziedziczenia w ten sposób, że sporządzi testament, w którym powoła do dziedziczenia osobę zrzekającą się.
  
• Nie ma znaczenia, czy testament został sporządzony przed czy po zawarciu umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia (*). Jeśli testament zostanie sporządzony przed zawarciem umowy i nie zostanie odwołany przez spadkodawcę, to pozostanie on w mocy.
  
  
• Należy jednak zaznaczyć, że powołanie w testamencie w żadnym wypadku nie przywraca zrzekającemu się pozycji spadkobiercy ustawowego, nie powoduje też uchylenia się od skutków uprzednio zawartej umowy o zrzeczenie się dziedziczenia, ani nie przyznaje zrzekającemu się uprawnień, które płyną z tytułu bycia spadkobiercą ustawowym, np. zrzekający się nie nabędzie prawa do zachowku przez samo powołanie do dziedziczenia w testamencie.

________________
(*) Uzupełnienie treści autorstwa użytkownika kocia banda

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!

Cytat z "Podatki.bis"

27.07.2012

Prawo spadkowe – od dziś nowe przepisy w UE

Dziś wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące transgranicznych postępowań spadkowych. Rozporządzenie Komisji Europejskiej ułatwia proces dziedziczenia w przypadku, gdy spadkobierca zamieszkuje w innym państwie członkowskim UE. Aby jednak nowe przepisy stały się skuteczne, poszczególne kraje muszą dostosować do nich swoje regulacje wewnętrzne. Mają na to trzy lata.

– Odrębne przepisy w sprawie dziedziczenia w poszczególnych krajach UE doprowadzały do powstania bardzo skomplikowanej i złożonej sytuacji prawnej. Niniejsze przepisy upraszczają postępowanie i wprowadzają pewność prawną, z której skorzystają obywatele – mówi unijna komisarz ds. sprawiedliwości, Viviane Reding.
Zgodnie z rozporządzeniem KE, w przypadku międzynarodowych spraw spadkowych stosowane będzie jednolite kryterium – miejsce pobytu zmarłej osoby. Według niego z góry określona zostanie tak właściwość organów, jak i prawo mające zastosowanie do danego postępowania spadkowego.
Osoba mieszkająca za granicą będzie mogła jednak wybrać prawo kraju, którego jest obywatelem, w odniesieniu do postępowania spadkowego. Oznacza to, że np. Polak mieszkający w Niemczech może zdecydować się na zastosowanie po swojej śmierci prawa polskiego.
Istotną zmianą jest także wprowadzenie europejskiego certyfikatu spadkowego. Taki dokument pozwoli na potwierdzenie statusu spadkobiercy albo zarządcy spadku bez konieczności spełniania dodatkowych formalności na terenie całej Unii.
– Dzięki obowiązywaniu tego rozporządzenia UE łatwiej będzie określić, które prawo należy zastosować w danej sprawie. To jeden z przykładów działań Unii Europejskiej służących rozwiązywaniu trudności prawnych w sprawach dnia codziennego oraz umożliwiających ponoszenie niższych wydatków przez Europejczyków – dodaje Reding.
Z wyliczeń KE wynika, że rocznie do czynienia z transgranicznymi postępowaniami spadkowymi ma ok. 450 tys. mieszkańców Unii.
Nowe rozporządzenie KE zostało przyjęte przez Parlament Europejski w marcu. Na początku czerwca zatwierdziły je natomiast rządy państw członkowskich na forum Rady UE. Rozporządzenie opublikowano 27 lipca 2012 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

RE: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> ZACHOWEK

ZACHOWEK w skrócie​

1. Roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku lub do jego uzupełnienia przysługuje, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku:
- bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny,
- bądź w postaci powołania do spadku,
- bądź w postaci zapisu.


2. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się:
- spadkobierców ustawowych,
- spadkobierców niegodnych,
- spadkobierców, którzy spadek odrzucili
Nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.


3. Uprawnieni do zachowku po spadkodawcy są jego:
- dzieci,
- żona/mąż,
- rodzice
Do ubiegania się o zachowek nie jest uprawnione rodzeństwo zmarłego.


4. Tytułem zachowku należy się:
- 1/2 tego co uprawniony odziedziczyłby ustawowo,
- 2/3 tego co uprawniony odziedziczyłby ustawowo, jeśli jest małoletni lub trwale niezdolny do pracy

Roszczenie o zachowek oznacza się kwotą - wartością. Można wskazać w pozwie np. żądanie przyznania tytułem zachowku 1/2 nieruchomości czy samochodu - jednak roszczenie musi być wskazane konkretną kwotą.


5. Roszczenie można wysunąć obecnie w terminie do 5 lat od:
- dnia śmierci spadkodawcy,
- dnia otwarcia testamentu, jeśli taki jest.

W dniu 23 października 2011 r. weszły w życie znowelizowane przepisy KC. Od tego dnia nie obowiązuje już 3-letni termin przedawnienia roszczenia o zachowek.

Nowy 5-letni termin przedawniania roszczenia o zachowek ma zastosowanie do roszczeń o zachowek powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, a więc przed dniem 23 października 2011 r., a które w tym dniu nie były jeszcze przedawnione.
Tak więc, jeżeli do dnia 23.10.2011 r. roszczenie o zachowek nie uległo przedawnieniu po upływie 3-letniego terminu od otwarcia testamentu lub otwarcia spadku, to dla tych roszczeń będzie miał zastosowanie termin 5-letni.

ffenix napisał:

... przepis, na którego nowe brzmienie zwrócił uwagę Sklero_San, czyli art. 118 kc, a szczególnie jego drugie zdanie.

Pozwolę sobie zacytować tutaj fragment komentarza red. Gniewka co do tego 2 zdania, bo jest on stosunkowo czytelny również dla "nie-prawnika":


...wprowadza jednak zdanie 2 [...] Zakres zastosowania tej modyfikacji nie jest w pełni jasny, bo przepis został wadliwie sformułowany.
Z jego umiejscowienia oraz użycia słowa "jednakże" można by wnioskować, że odnosi się on wyłącznie do terminów 6-letniego i 3-letniego, o których mowa w zdaniu 1 art. 118 kc. [...]

Modyfikacja reguł wyznaczających terminy przedawnienia odnosi się [jednak] do wszystkich terminów wynoszących co najmniej 2 lata, zarówno wymienionych w zdaniu 1 komentowanego artykułu, jak i terminów szczególnych, unormowanych w innych przepisach [...] Modyfikacja ta polega na tym, że koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. [...] Ostatni dzień roku kalendarzowego jest więc ostatnim dniem, w którym wierzyciel może dochodzić czy egzekwować swoje roszczenie, nie narażając się na negatywne skutki upływu czasu.


Wyjaśniając teraz powyższą zmianę.....

Termin początkowy roszczenia o zachowek unormowany jest art. 1007 kc i zaczyna się:
- od dnia otwarcia spadku, czyli dnia śmierci spadkodawcy
- od dnia otwarcia i ogłoszenia (w sądzie lub u notariusza) testamentu spadkodawcy.

Do momentu wprowadzenia powyższej zmiany było tak, że jeśli, przykładowo, spadkodawca zmarł (lub testament spadkodawcy został otwarty i ogłoszony) w dn. 22 listopada 2016, to czas na formalne wysunięcie roszczenia o wypłatę zachowku był do dnia 22 listopada 2021, czyli "okrągłe" 5 lat.

Powyższa zmiana w przepisie powoduje, że jeśli, trzymając się przykładu, spadkodawca zmarł (lub testament spadkodawcy został otwarty i ogłoszony) w dn. 22 listopada 2016, to czas na formalne wysunięcie roszczenia o wypłatę zachowku jest do dnia 31 grudnia 2021, czyli 5 lat i to co zostało do końca roku kalendarzowego.

Kliknij, aby rozszerzyć...

6. Do masy spadkowej na potrzeby wyliczenia i wypłacenia zachowku zalicza się:
- majątek będący własnością spadkodawcy w chwili jego śmierci,
- wartości darowizn poczynionych na rzecz dzieci, żony/męża, rodziców


7. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do masy spadkowej:
- drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych;
- darowizn dokonanych na rzecz osób nie będących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku po zmarłych, jeśli od dnia dokonania darowizny do dnia śmierci darczyńcy minęło więcej niż 10 lat, np.:
* dla rodzeństwa, osób spoza rodziny,
* wnuków, jeśli rodzic będący dzieckiem darczyńcy żyje w momencie śmierci darczyńcy.
- darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał dzieci (nie dotyczy to wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż 300 dni przed urodzeniem się dziecka)
- darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem małżeństwa przy obliczaniu zachowku należnego temu małżonkowi
- nieruchomości przekazanych na mocy umowy dożywocia


8. Na potrzeby zachowku wartość przedmiotu darowizny oblicza się wg stanu z chwili jej dokonania, a wg cen z chwili ustalania zachowku.
Umowa darowizny a zachowek


9. Zachowku można pozbawić poprzez skuteczne wydziedziczenie w testamencie – w takim przypadku prawo do zachowku przechodzi na zstępnych wydziedziczonego.

Sam fakt umieszczenia w testamencie zapisu o wydziedziczeniu nie oznacza, iż skuteczność wydziedziczenia uzna sąd - wydziedziczenie musi być wprost napisane i uzasadnione, a jednocześnie wypełniać przesłanki z art. 1008 KC. [patrz: w opracowaniu]


Przykład wyliczenia zachowku:

300 tys. zł - warta jest nieruchomość przekazana na mocy umowy darowizny
100 tys. zł - to kwota zdeponowana w banku, którą dziedziczą

Masa spadkowa warta jest więc 400 tys. zł.

Jest 4-rech spadkobierców/uprawnionych do zachowku.

Gdyby nieruchomość pozostała nadal własnością darczyńcy, to każde z uprawnionych odziedziczyłoby (razem z oszczędnościami w banku) po części majątku wartej 100 tys. zł.

Zachowek dla osoby uprawnionej trwale niezdolnej do pracy (lub małoletniej), to 2/3 z 100 tys. zł, czyli ok. 66,7 tys. zł.

Uprawniony odziedziczy jednak 1/4 z oszczędności bankowych, czyli 25 tys. zł.

To co odziedziczy ustawowo jest mniej warte niż należny mu zachowek, więc może wnieść o uzupełnienie zachowku, czyli wypłatę przez obdarowanego, różnicy między tym co odziedziczy a należnym zachowkiem - czyli (66,7 tys. zł - 25 tys. zł) ok. 41,7 tys. zł.



Dziedziczenie roszczenia o wypłatę zachowku



Podstawa prawna
Kodeks Cywilny, Księga Czwarta - SPADKI, Tytuł - IV Zachowek (art. 991 - art. 1011)

****************************
Przeczytaj:
Zachowek a darowizna ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia jej na schedę spadkową
Dziedziczenie zachowku - art. 1002 kc
Dziedziczenie zachowku... bardziej
Darowizna - zachowek po śmierci obdarowanego
****************************

RE: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> ZACHOWEK




Zawsze najlepiej starać się załatwiać sprawy polubownie, dlatego przed złożeniem pozwu do sądu uprawniony do zachowku może wystosować wezwanie do zapłaty należnego mu zachowku.

W takim wezwaniu należy wskazać:
* powody roszczenia (np. że poprzez dokonanie darowizny uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku)
* określić żądaną kwotę do zapłaty
* określić termin na dokonanie tej zapłaty, a także sposób jej dokonania.

Wystosowanie takiego wezwania sprawi, że jeżeli pozwany nie zastosuje się do niego i nie zapłaci należnego zachowku, to w przypadku złożenia pozwu do sądu będzie oczywiste, że pozwany dał powód do wytoczenia powództwa, co jeszcze bardziej uzasadni obciążenie strony przegranej kosztami postępowania poniesionymi przez uprawnionego do zachowku (powoda).

Wezwanie do zapłaty zachowku należy wysłać listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – pozwoli to mieć pewność, że wezwanie zostało dostarczone, a także, będzie dowodem dla sądu o próbie polubownego załatwienia sprawy.

Jeśli uprawniony ma taką wolę, to wezwanie takie może wysłać dwa razy – zaznaczając w kolejnym, że jest to ostateczne wezwanie do zapłaty.



Jeżeli wola polubownego załatwienia sprawy nie przyniesie rezultatu, pozostaje skierować pozew o zapłatę zachowku do sądu.


Gdzie złożyć pozew...
Pozew o zachowek wnosi się do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy.
Sądem właściwym będzie sąd rejonowy, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 75.000 zł.
Jeżeli jednak wartość przedmiotu sporu przekracza tę kwotę właściwy jest sąd okręgowy.
Jeżeli miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.


Czym jest wartość przedmiotu sporu...
Wartość przedmiotu sporu (w.p.s.) stanowi kwota zachowku. Wartość przedmiotu sporu zaokrągla się w górę do pełnego złotego.


Jak napisać uzasadnienie pozwu
W uzasadnieniu należy wskazać okoliczności uzasadniające roszczenie, powołać dowody:
* podać wszystkie okoliczności dotyczące spadkobrania tj. kto dziedziczył po spadkodawcy - warto wnieść o dopuszczenie przez sąd dowodu z akt sprawy spadkowej (podać sygnaturę akt);
* krótko opisać powody wysunięcia roszczenia o wypłatę zachowku,
* wskazać co wchodzi w skład majątku spadkowego (np. nieruchomości, środki zgromadzone na rachunku bankowym itp.);
* jako dowody załączyć odpowiednie dokumenty (np. wycena rzeczoznawcy majątkowego lub ubezpieczyciela, zaświadczenie z banku o stanie rachunku bankowego spadkodawcy na dzień jego śmierci, odpis KW nieruchomości itp.).


Jakie załączniki dołączyć...
Do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych, np. jeżeli jest 1 pozwany do sądu składa się 2 egzemplarze pisma wraz z załącznikami (jeden dla sądu, jeden dla pozwanego).


Ile to kosztuje...
Pozew podlega opłacie stosunkowej stanowiącej 5% wartości przedmiotu sporu zł. Opłatę zaokrągla się w górę do pełnego złotego.
Opłata wynosić musi nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100.000 zł.
Opłatę wnosi się do sądu, do którego kierowany jest pozew.
Jeżeli opłata jest uiszczona gotówką lub przelewem, to dowód opłaty dołącza się do wniosku.
Opłatę można uiścić poprzez naklejenie znaków opłaty sądowej.


Czy jest możliwość zwolnienia z opłat...
W pozwie można zawrzeć wniosek o zwolnienie z kosztów postępowania.
Sąd zwolni z tych kosztów, jeżeli wykaże się, że nie jest się w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania i utrzymania swojej rodziny.
Do takiego wniosku należy dołączyć na urzędowym formularzu oświadczenie o stanie majątkowym. Sąd bierze pod uwagę całokształt sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej wniskodawcy. Sąd na podstawie tego oświadczenia wyda (lub nie) postanowienie o zwolnieniu powódek z kosztów.


Kto ponosi finalnie koszty postępowania sądowego...
Zasadą postępowania procesowego jest to, że przegrywający sprawę ponosi koszty postępowania i ma obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez stronę, która wygrała proces.
W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.
Jeżeli pozwany nie dał powodu do wytoczenia mu sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu, to jemu należy się zwrot kosztów pomimo uwzględnienia powództwa.


Przeczytaj:

RE: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> ZACHOWEK

Wujek google może pomóc w znalezieniu różnych wzorów wezwań do zapłaty, a także pozwów sądowych o zachowek.

Tutaj podaję po jednym przykładzie takich pism.







Wzywający:
Jan Nowak
ul. Słoneczna 7
00-950 Warszawa

WEZWANIE
do zapłaty zachowku​

W związku z uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Rejonowego w …........ z dnia …............r. w sprawie I Ns …....... o stwierdzeniu nabycia spadku po ….....................
- wzywam Cię (lub Pana) do zapłaty na moją rzecz zachowku w kwocie 75.000 zł, płatnego w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania. Wpłaty proszę dokonać na rachunek bankowy nr …………………..

Uzasadnienie​

Postanowieniem z dnia ...............r. w sprawie I Ns ….... Sąd Rejonowy w ….... stwierdził, że spadek po …............., zmarłej w dniu …................r. na podstawie testamentu notarialnego nabył w całości Karol Kowalski.

Do grona spadkobierców ustawowy należę również ja jako syn zmarłej.
Mój udział spadkowy przy dziedziczeniu ustawowym wynosiłby 1/2.

W związku z tym, iż zostałem pominięty w testamencie, ani nie otrzymałem od spadkodawczyni żadnych darowizn doliczanych do spadku – w świetle art. 991 § 1 KC przysługuje mi zachowek w wysokości 1/2 tego, co otrzymałby gdyby był powołany do dziedziczenia.

W skład spadku po zmarłej wchodzi lokal mieszkalny położony w …………......... przy ul. …………......... o powierzchni 60 m2.. Wzywający szacuje wartość rynkową tego mieszkania na kwotę 300.000 zł.

W tej sytuacji wysokość należnego mi (Janowi Nowakowi) zachowku wynosi: 75.000 zł (300.000 zł x 1/2 x 1/2 = 75.000 zł).

Na zapłatę powyższej kwoty oczekuję w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania. Po upływie powyższego terminu zmuszony będę skierować sprawę na drogę postępowania sądowego.




Powód: …………………………………………
..............Imię, nazwisko i adres

Pozwany: …………………………………………
..............Imię, nazwisko i adres


w.p.s. ………………………………
..............wartość zachowku



Wnoszę o:
1) zasądzenie po pozwanego na rzecz powoda kwoty ……………………………… zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zachowku
2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych,
3) rozpoznanie sprawy także pod nieobecność powoda,
4) o powołanie biegłego z zakresu szacowania nieruchomości.




W dniu ……………………………… zmarł ……………………………… zamieszkały ostatnio w ………………………………
...........data śmierci spadkodawcy...........imię i nazwisko spadkodawcy.......... ... ..........miejsce ostatniego zamieszkania spadkodawcy


dowód:
1) akt zgonu

Testamentem z dnia ……………… zmarły uczynił swoim spadkobiercą …………………………… Przepisując mu cały swój majątek.
........... .......... .......... ........... ........... .......... .......... ..........imię i nazwisko spadkobiercy testamentowego


dowód:
2) testament w aktach sprawy ………………………………
........... .......... .......... ..........sygnatura akt sprawy o stwierdzenie nabycia spadku
3) postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku


Powód należy do kręgu spadkobierców ustawowych spadkodawcy, jest jego jedynym synem. Gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu, powód dziedziczyłby zgodnie z ustawą i otrzymałby cały spadek, bowiem żona spadkodawcy nie żyje. Dlatego też powodowi należy się połowa wartości jego udziału w spadku (zachowek).


dowód:
4) akt urodzenia powoda
5) akt zgonu żony spadkodawcy


W skład spadku wchodzi dom położony w ………………………., dla którego Sąd Rejonowy w ……………………….
........... .......... .......... ............. ............. .............miejscowość
prowadzi księgę wieczystą nr …………………
.............. ............. .......... ..........numer księgi wieczystej

dowód:
6) odpis księgi wieczystej


Powód szacuje wartość majątku spadkodawcy na kwotę 500.000,00 zł, a wiec wartość zachowku stanowi kwota 250.000,00 zł.


dowód:
7) opinia biegłego z dziedziny szacowania nieruchomości




Załączniki:
1. odpis pisma wraz z załącznikami
2. akt zgonu,
3. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,
4. akt urodzenia powoda,
5. akt zgonu żony spadkodawcy,
6. odpis księgi wieczystej

RE: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> ZACHOWEK

NIEGODNOŚĆ DZIEDZICZENIA​

Za niegodnego dziedziczenia uznamy osobę, która wskutek własnych poczynań sprawiła, że zostanie określona jako niezasługująca na udział w spadku pozostawionego przez spadkodawcę. Niegodność dziedziczenia pozbawia spadkobiercę jakiejkolwiek korzyści spadkowej.


1. Kto i kiedy może domagać się uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia?

Uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia może każdy, kto ma w tym interes prawny.
Istnieje jednak wymóg po stronie osoby wnoszącej pozew - wykazania tego interesu prawnego.

Z żądaniem tym można wystąpić do sądu w ciągu roku od dnia, w którym powzięto informację o przyczynie niegodności, jednak nie później niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku (tj. śmierci spadkodawcy).
Po tym terminie możliwość wytoczenia powództwa gaśnie.

Wydanie orzeczenia o niegodności ma zastosowanie zarówno w przypadku dziedziczenia testamentowego jak i ustawowego, skutecznie blokując możliwość dziedziczenia.


2. Kto formalnie uznaje spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia?

Uznanie za niegodnego dziedziczenia może być dokonane wyłącznie przez sąd i tylko w przypadkach określonych w Kodeksie Cywilnym.

Żądanie uznania spadkobiercy za niegodnego podlega rozpoznaniu w osobnym, od postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, procesie.


3. Kiedy spadkobierca może być uznany za niegodnego dziedziczenia?

Spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia tylko w poniższych przypadkach, kiedy spadkobierca:

a) dopuściła się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy,
b) podstępem lub groźbą nakłoniła spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodziła mu w dokonaniu jednej z tych czynności,
c) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez kogoś podrobionego lub przerobionego.


Ad a)
Aby spełnić pierwszą spośród wspomnianych przesłanek, spadkobierca musi jednocześnie/łącznie spełnić trzy przesłanki:

1. osoba ta musi działać umyślnie - czyli zgodnie z prawem karnym, przestępstwo musi zostać popełnione w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. Wykluczona jest lekkomyślność i niedbalstwo, ze względu na ich nieumyślność;
2. przestępstwo to musi być zakwalifikowane jako ciężkie - ze względu na to, że kodeks karny nie definiuje pojęcia przestępstwa ciężkiego, to sąd cywilny dysponuje swobodą oceny okoliczności z punktu widzenia "wagi" popełnionego przestępstwa;
3. przestępstwo musi być skierowane przeciwko spadkodawcy.

Ad b)
Ta przesłanka zaistnieje w sytuacji, gdy potencjalny spadkobierca podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w ten sam sposób przeszkodziła mu w dokonaniu jednej spośród tych czynności.

Przesłanka ta zaistnieje również w sytuacji, gdy określony testament okaże się następnie nieważny. Ważność testamentu nie jest przesłanką uznania za niegodnego dziedziczenia, decyduje o tym sam charakter zachowania się sprawcy czynu.

W wyniku popełnienia jednego z wymienionych czynów za niegodnego dziedziczenia zostanie uznana jedynie osoba będąca sprawcą czynu.

Ad c)
Trzecia przesłanka przewiduje sytuację, w której potencjalny spadkobierca:
1. umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy,
2. podrobił lub przerobił jego testament albo
3. świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Wystarczającym jest tu, by potencjalny spadkobierca wypełnił jedną ze wskazanych przesłanek, by został uznany za niegodnego w ramach trzeciego wariantu.
Ważne jest również to, że przesłanki tego wariantu obejmują swoim zasięgiem jedynie te, które dotyczą ważnego testamentu spadkodawcy, a nie tego który jest nieważny, czy też stanowi próbę przed sporządzeniem właściwego testamentu.

Wymienione działania muszą być świadome i dotyczyć tylko osoby, która takie świadome działanie podejmuje, a jednocześnie uzyskała tytuł powołania do dziedziczenia po zmarłym.
Działania zstępnych spadkobiercy powołanego do dziedziczenia nie mogą stanowić podstawy niegodności osoby powołanej.


4. Jakie są skutki uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia?

W sytuacji, gdy uznamy daną osobę (spadkobiercę) za niegodną dziedziczenia, to zostaje ona wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożyła momentu otwarcia spadku (tj. zmarła przed spadkodawcą).

Osoba uznana za niegodną, nie tylko nie otrzyma ustanowionego na swoją rzecz zapisu, ale także nie będzie miał prawa do zachowku.

Wykluczenie z kręgu potencjalnych spadkobierców jednej osoby, nie wyklucza jednak godności dziedziczenia jego zstępnych – dzieci, wnuków itp. Osoby te mogą zatem (o ile nie zostaną oddzielnie uznane za niegodne dziedziczenia) dziedziczyć dany spadek po zmarłym lub wysunąć roszczenie o zachowek.


5. Kiedy nie można uznać spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia?

Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca przed swoją śmiercią mu przebaczył.

Przebaczenie jest uzewnętrznieniem woli spadkodawcy dokonanym w jakiejkolwiek formie. Dopuszcza się zatem zarówno formę ustną jak i pisemną.

Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, choćby ze względu na stan psychiczny, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Aby przebaczenie było skuteczne wystarczy, by spadkodawca znał fakty uzasadniające niegodność oraz by przebaczając działał z należytym rozeznaniem.
Nie musi mieś świadomości skutków prawnych przebaczenia ani zdolności do czynności prawnych w chwili składania oświadczenia o przebaczeniu.

Sąd dokonując oceny skuteczności przebaczenia zawraca szczególną uwagę na prawidłowość podjętej decyzji pod względem swobody działania – swobody wyrażania woli.

Dowód przebaczenia, co do zasady, spoczywa na osobie, mogącej być adresatem podejrzenia, iż jest ona niegodną dziedziczenia.

WYDZIEDZICZENIE SPADKOBIERCY​

Wydziedziczenie jest sposobem na pozbawienie osoby uprawnionej (zstępnych, małżonka, rodziców) prawa do zachowku, jeśli swoim zachowaniem dała ku temu powody.


1. Jakie są skutki skutecznego wydziedziczenia?

Wydziedziczenie powoduje, że osoba wydziedziczona nie ma prawa do zachowku.
Wydziedziczoną osobę traktuje się tak jakby nie dożyła otwarcia spadku – w żaden sposób nie może uczestniczyć w podziale majątku.

Jeśli jednak wydziedziczeni zostaną zstępni (dzieci, wnuki) zmarłego, wówczas – ich zstępni są uprawnieni do zachowku w miejsce wydziedziczonego, nawet gdy sam wydziedziczony jeszcze żyje.


2. Jak skutecznie wydziedziczyć?

Wydziedziczenia należy dokonać w testamencie. Spadkodawca, który chce wydziedziczyć określoną osobę, powinien w testamencie wyraźnie napisać, kogo wydziedzicza i z jakich przyczyn.

Jeśli spadkodawca nie wskaże przyczyny wydziedziczenia, będzie ono nieważne, nawet gdyby istnienie przyczyny wydziedziczenia można było ustalić w postępowaniu spadkowym za pomocą zeznań świadków lub dokumentów, np. istniałby wyrok skazujący wydziedziczonego za pobicie zmarłego.


3. Jakie są przesłanki skutecznego wydziedziczenia?

Wydziedziczenie może nastąpić wyłącznie z trzech przyczyn, tj. gdy uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

ad. 1)
- zachowanie spadkobiercy musi charakteryzować się uporczywością, czyli zrachowaniami powtarzającymi się ciągle, wielokrotnie --> jednorazowe niewłaściwe zachowanie wobec spadkodawcy nie daje podstaw do wydziedziczenia.

- zachowanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a więc społecznie niewłaściwe i nieakceptowane,
- osoba która jest alkoholikiem, narkomanem, odmawia podjęcia pracy, urządza awantury postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
- Obciążanie spadkodawcy ciężarem utrzymywania synowej i wnuków również może być uznane za naganne i niedopuszczalne,
- to, czy określone zachowanie jest zgodne z zasadami współżycia społecznego, ocenia się w odniesieniu do konkretnego przypadku i całości towarzyszących mu okoliczności, i to sąd weryfikuje.

ad. 2)
- ta przesłanka dotyczy nie tylko zachowań społecznie nieakceptowanych, ale po prostu zabronionych przez prawo tj. przestępstw.

ad. 3)
- uporczywe nie interesowanie się losami spadkodawcy, zerwanie wszelkich kontaktów ze spadkodawcą, nie wykazywanie zainteresowania osobą spadkodawcy i jego potrzebami - brak pomocy/opieki w chorobie, w zniedołężnieniu itp.),
- działanie spadkobiercy musi być zawinione co oznacza, iż nie można wydziedziczyć bliskiej osoby, która nie mogła zapewnić opieki choremu spadkodawcy w związku z tym, iż sama była np. ciężko chora.


4. Kiedy wydziedziczenie nie będzie skuteczne?

a) Ponieważ wydziedziczenia można dokonać wyłącznie w testamencie, podlega ono takim samym rygorom jak sam testament, czyli jeśli testament będzie nieważny, to i wydziedziczenie będzie nieważne;

b) Jeżeli testament będzie ważnie sporządzony, ale niespełnione będą przesłanki dla wydziedziczenia - zarówno pierwotnie (w ogóle nie było przesłanek do wydziedziczenia), jak i następczo (po wydziedziczeniu, przesłanki wygasły);

c) Spadkobierca nie może być uznany za skutecznie wydziedziczonego, jeżeli spadkodawca przed swoją śmiercią mu przebaczył, czyli podobnie jak w przypadku uznania spadkobiercy za niegodnego.


5. Jak obalić wydziedziczenie ?

Osoba niesłusznie wydziedziczona może dochodzić swoich praw w postępowaniu o zachowek.

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!

UMOWA DOŻYWOCIA​

- w budowie -

ffenix napisał:

Koszt umowy dożywocia pod względem opłat notarialnych jest podobny jak w przypadku umowy darowizny - czyli taksa notarialna uzależniona od wartości nieruchomości - ale należy dodać do tego 2% PCC.

Plusy takiej umowy, to to, że:
- taka umowa ustrzeże Cię w przyszłości od konieczności płacenia zachowku uprawnionym - zakładając, że tacy będą, a najczęściej są,
- będziesz właścicielem od razu, a nie dopiero po śmierci dziadków.

Minusem mogą być:
- spore zobowiązania wobec dziadków (choć te mogą być zależne od Twoich relacji z dziadkami), bo zasadniczo w skrócie mówiąc, będziesz musiał ich utrzymywać, dbać o nich, wyprawić im pogrzeby,
- podatek 2% PCC, ale jeśli są uprawnieni do zachowku, to ten podatek może być suma summarum tańszy niż konieczność wypłaty zachowku.


Tańszą opcją niż umowa dożywocia jest umowa darowizny, bo nie ma tu tego 2% PCC (opłaty notarialne są podobne).

Plusem jest to, że:
- jesteś właścicielem od razu,
- masz mniejsze zobowiązania względem dziadków niż w przypadku umowy dożywocia.

Minusy to:
- konieczność wypłaty zachowku uprawnionym po śmierci dziadków.


To tak w skrócie. Więcej u umowie darowizny nieruchomości, również w powiązaniu z zachowkiem, możesz przeczytać w Poradniku

Kliknij, aby rozszerzyć...

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!



1. Jakie dokumenty są potrzebne?

Niezbędnymi dokumentami będą:
- dowody osobiste stron umowy,
- dokumenty poświadczające własność nieruchomości, która jest przedmiotem darowizny:
* odpis z księgi wieczystej ewentualnie,
* inne dokumenty poświadczające własność (np. akt własności ziemi, orzeczenia sądowe itp.),
* wypis z mapy ewidencji gruntów (mapka geodezyjna).


2. Jakich kosztów należy się spodziewać?

Maksymalne stawki taksy notarialnej określone są w § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 148, poz. 1564).

Maksymalna stawka wynosi – w zależności od wartości:

1. do 3000 zł – 100 zł,
2. powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,
3. powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
4. powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
5. powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł,
6. powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł,
7. powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25 % od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tak jak w Pana przypadku) – nie więcej niż 7500 zł.


Podane powyżej opłaty, to stawki maksymalne. Notariusz może stosować niższe stawki, a więc istnieje możliwość negocjacji. Każdy notariusz stosuje własne stawki.
Najlepiej, jeżeli przed zawarciem umowy darowizny nieruchomości zainteresowany skontaktuje się z kilkoma notariuszami i zasięgnie informacji dotyczącej tego, jaką stawkę taksy skłonny jest pobrać notariusz w danym przypadku.


Przykładowo (wg stawek maksymalnych):

I. Przekazanie umową darowizny mieszkania (spółdzielczego własnościowego z KW) wartego 100 tys. zł w I grupie podatkowej (czyli np. rodzic --> dziecko) kosztować będzie orientacyjnie: 1165,55 zł, w tym:

* wynagrodzenie notariusza (taksa notarialna) – 585,00 zł
* opłata za wniosek wieczystoksięgowy – 200 zł
* podatek VAT od wynagrodzenia notariusza i wniosku wieczystoksięgowego (23%) – 180,55 zł
* opłata sądowa – 200 zł


II. Przekazanie umową darowizny działki zabudowanej domem jednorodzinnym o wartości 100 tys. zł w I grupie podatkowej (czyli np. rodzic --> dziecko) kosztować będzie orientacyjnie: 1885,10 zł, w tym:

* wynagrodzenie notariusza (taksa notarialna) – 1170,00 zł
* opłata za wniosek wieczystoksięgowy – 200 zł
* podatek VAT od wynagrodzenia notariusza i wniosku wieczystoksięgowego (23%) – 315,10 zł
* opłata sądowa – 200 zł


Wynik obliczeń nie uwzględnia opłaty za sporządzenie wypisu, odpisu lub wyciągu z akt notarialnych, która wynosi maksymalnie 6 zł + 23% VAT za każdą rozpoczętą stronę.

Powyższe wyliczenia nie uwzględniają również wszystkich okoliczności, które mogą wpływać na wysokość opłat uiszczanych u notariusza, np. wniosku o ustanowienie hipoteki czy sprostowanie oznaczenia nieruchomości.

Ostateczne koszty notarialne umowy za każdym razem podaje notariusz.


3. Czy zapłacę podatek, a jeśli tak to jaki?

Ustawa o podatku od spadków i darowizn dzieli obdarowanych na grupy wg stopnia pokrewieństwa.
To czy będzie koniecznym zapłacenie podatku zależy, do której grupy zalicza się obdarowany względem darczyńcy.
Im dalsza rodzina (aż do osób niespokrewnionych) tym podatek jest większy, a kwoty wolne od podatku mniejsze.

Ustawodawca zwolnił od podatku osoby z tzw. zerowej grupy, którą tworzą najbliżsi członkowie rodziny, tj.:
* małżonek (obecny, nie były),
* zstępni (np. dzieci, wnuki),
* wstępni (np. rodzice, dziadkowie),
* rodzeństwo,
* pasierb, ojczym i macocha --> jeśli jest adopcja/pełne przysposobienie

UWAGI:
-> Ten podział ma znaczenie wyłącznie dla celów zwolnienia podatkowego – nominalnie osoby te należą do pierwszej grupy podatkowej.
-> Warunkiem zastosowania powyższego zwolnienia jest zgłoszenie nabycia właściwemu US w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.
-> W przypadku darowizn obowiązek podatkowy powstaje z chwilą podpisania aktu notarialnego umowy darowizny u notariusza.
-> Jeśli umowa darowizny dotyczy przeniesienia własności nieruchomości, to zgłoszenia do US dokonuje notariusz.

UWAGA!
Z tego zwolnienia od konieczności zapłaty podatku mogą skorzystać jedynie osoby, które nabyły darowiznę lub spadek po 1 stycznia 2007 roku.


Do pierwszej grupy podatkowej zalicza się:
* małżonka (obecnego, nie byłych),
* zstępnych (np. dzieci, wnuki, prawnuki),
* wstępnych (np. rodziców, dziadkowie),
* rodzeństwo,
* pasierba, ojczyma, macochę --> jeśli jest adopcja/pełne przysposobienie
* teściów
* zięcia, synową.

Podatek w tej grupie oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, tj.:
do 10278 zł – podatek wynosi 3%
do 20556 zł – podatek wynosi 308,30 zł i 5% od nadwyżki ponad 10278 zł
ponad 20556 zł – podatek wynosi 822,20 zł i 7% od nadwyżki ponad 20556 zł


Do drugiej grupy podatkowej należą dalsi krewni darczyńcy (spadkodawcy). Członkowie tej grupy nie korzystają z żadnych zwolnień od podatku od spadków i darowizn.
Do grupy II należą:
* zstępni rodzeństwa (np. siostrzeniec, bratanek),
* rodzeństwo rodziców (np. wuj, ciotka),
* zstępni i małżonkowie pasierbów,
* małżonkowie rodzeństwa (np. mąż siostry) ,
* rodzeństwo małżonków (np. brat żony- szwagier),
* małżonków rodzeństwa małżonków (np. mąż siostry męża),
* małżonków innych zstępnych (np. żona wnuka).

Podatek w tej grupie oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, tj.:
do 10278 zł – podatek wynosi 7%
do 20556 zł – podatek wynosi 719,50 zł i 9% od nadwyżki ponad 10278 zł
ponad 20556 zł – podatek wynosi 1644,50 zł i 12% od nadwyżki ponad 20556 zł


W grupie trzeciej znajdują się wszystkie pozostałe osoby, nie zaliczone do pozostałych grup.
Są to więc osoby zupełnie obce darczyńcy (przyjaciele, znajomi i inni), oraz także spokrewnione, czy spowinowacone w dalszym kręgu (kuzyni, rodzina ojczyma, czy macochy).

Podatek w tej grupie oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, tj.:
do 10278 zł – podatek wynosi 12%
do 20556 zł – podatek wynosi 1233,40 zł i 16% od nadwyżki ponad 10278 zł
ponad 20556 zł – podatek wynosi 2877,90 zł i 20% od nadwyżki ponad 20556 zł


4. Kiedy zostaje się właścicielem?

Właścicielem darowanej nieruchomości zostaje się w momencie podpisania aktu notarialnego.

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!



1. Jak poświadczyć fakt dokonania darowizny środków pieniężnych?

--> Umowa darowizny kwoty pieniężnej zostaje zawarta z chwilą jej wykonania, czyli z chwilą przekazania kwoty pieniężnej.

--> Umowa darowizny kwoty pieniężnej nie wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Dochodzi ona do skutku z chwilą jej wykonania tzn. przekazania kwoty pieniężnej obdarowanemu.

--> W przypadku darowania środków pieniężnych, należy spisać stosowną umowę, w której powinny znaleźć się:

* miejsce i data sporządzenia umowy,
* strony umowy,
* przedmioty umowy, czyli dokładną kwotę darowanych środków pieniężnych,
* oświadczenia stron: darczyńcy o przekazaniu określonej kwoty pieniężnej na rzecz obdarowanego oraz obdarowanego o przyjęciu przedmiotu darowizny,
* podpisy złożone przez obdarowanego i darczyńcę.


UWAGA:
Darczyńca może w umowie zobowiązać obdarowanego do określonego działania np. do przeznaczenia darowanych środków pieniężnych na określony cel. Po śmierci darczyńcy wykonania polecenia mogą żądać jego spadkobiercy.
Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków, lub może zwrócić darowiznę.


2. Czy zapłacę podatek, a jeśli tak to jaki?

1) Podobnie jak w przypadku darowizny nieruchomości, tak również w przypadku darowizny środków pieniężnych podatek należy zapłacić wg grupy, do której należy obdarowany wedle stopnia pokrewieństwa – patrz: Umowa darowizny nieruchomości pkt 3.


2) Zwolnione są do konieczności zapłaty podatku osoby zaliczane do tzw. zerowej grupy podatkowej (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha), które otrzymały darowiznę pieniężną (bez względu na jej wysokość), jeżeli:
- zgłoszą fakt otrzymania darowizny do US w terminie 6 miesięcy od jej dokonania,
- udokumentują fakt otrzymania darowizny dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W przypadku niespełnienia powyższych warunków nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.


3) Zwolnienia się od konieczności zapłaty podatku osobę zaliczoną do I grupy podatkowej, która nabyła darowiznę pieniężną (lub inną) w wysokości :
* nieprzekraczającej 9637 zł – od jednego darczyńcy
* nieprzekraczającej 19274 zł – od wielu darczyńców
w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, jeżeli pieniądze te obdarowany przeznaczy w okresie 12 m-cy od dnia ich otrzymania na:
- wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni,
- budowę domu jednorodzinnego,
- nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość
- spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami

Czy i kiedy wartość darowizny dolicza się do masy spadkowej na potrzeby wyliczenia i wypłacenia zachowku?


1) Wartość darowizny (zarówno nieruchomości, jak i ruchomości i środków pieniężnych) poczynionej na rzecz:
* dzieci spadkodawcy,
* żony/męża spadkodawcy,
zawsze dolicza się do masy spadkowej na potrzeby zachowku.


2) Wartość darowizny (zarówno nieruchomości, jak i ruchomości i środków pieniężnych) poczynionej na rzecz osoby nie będącej spadkobiercą lub uprawnioną do zachowku (np. rodzeństwo, osoby niespokrewnione, wnuki) po zmarłym nie dolicza się do masy spadkowej na potrzeby wyliczenia i wypłacenia zachowku, jeżeli od dnia dokonania darowizny do dnia śmierci darczyńcy minęło więcej niż 10 lat.

W przypadku darowizny dla wnuka, darowizny na jego rzecz nie dolicza się do masy spadkowej na potrzeby zachowku, jeżeli:
a) od dnia dokonania darowizny do dnia śmierci darczyńcy minie więcej niż 10 lat oraz
b) w dniu śmierci darczyńcy żyć będzie rodzic (obdarowanego wnuka) będący dzieckiem darczyńcy.

Jeżeli warunek b) nie będzie spełniony, to wartość darowizny na rzecz wnuka będzie doliczana do masy spadkowej na potrzeby zachowku pomimo upływu 10 lat od dnia jej dokonania do dnia śmierci darczyńcy.


3) Wartość darowizny (zarówno nieruchomości, jak i ruchomości i środków pieniężnych) poczynionej przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał dzieci (chyba, że darowizna została uczyniona na mniej niż 300 dni przed urodzeniem się dziecka) nie dolicza się do masy spadkowej na potrzeby zachowku.


4) Wartość darowizny (zarówno nieruchomości, jak i ruchomości i środków pieniężnych) poczynionej na rzecz małżonka/ki przed zawarciem z nim/ą małżeństwa nie dolicza się do masy spadkowej przy obliczaniu zachowku należnego temu małżonkowi



Jak oblicza się wartość darowizny na potrzeby wyliczenia i wypłacenia zachowku?

Na potrzeby zachowku wartość przedmiotu darowizny oblicza się wg stanu z chwili jej dokonania, a wg cen z chwili ustalania zachowku.


Przykład:

Kamil otrzymuje od ojca na mocy umowy darowizny dom w stanie surowym – nie jest wykończony, nie ma łazienki, centralnego ogrzewania.
Przez lata Kamil inwestuje w otrzymaną nieruchomość, wyposaża w łazienkę, zakłada C.O.
Po 7 latach od dokonania darowizny umiera ojciec Kamila, a jego siostra wysuwa względem niego roszczenie o wypłatę zachowku.

--> Wartość darowanego domu na potrzeby zachowku będzie określana wg tego ile wart byłby ten dom bez poczynionych inwestycji (bez łazienki, bez C.O.) w chwili wysunięcia przez siostrę roszczenia o wypłatę zachowku.


UWAGA:
Przed dokonaniem inwestycji w darowanej nieruchomości warto zrobić dokumentację, np. fotograficzną lub/i inwentaryzacyjną, na wypadek spornych sytuacji w przyszłości.

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!



1. Kiedy można odwołać darowiznę?

Możliwość odwołania darowizny jest uzależniona od zachowania obdarowanego względem darczyńcy lub też sytuacją majątkową, w której znalazł się darczyńcy (w przypadku darowizny, która nie została jeszcze wykonana) .

Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.



2. W jakim terminie można odwołać darowiznę?

Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.
Oznacza to, że jeśli o określonych nieprzyjaznych zachowaniach darczyńca dowiedział się ponad rok od daty w której chce odwołać darowiznę, tego typu zachowania nie mogą stanowić podstawy do odwołania darowizn.

Roczny termin mają również spadkobiercy od dnia, w którym dowiedzieli się o niewdzięczności obdarowanego.

Termin 1 roku jest terminem zawitym, co oznacza, że próba odwołania darowizny po jego przekroczeniu nie wywoła żadnych skutków.



3. Czy spadkobierca darczyńcy można odwołać darowiznę?

Spadkobiercy darczyńcy także mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności, ale tylko wtedy, gdy:
• darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy
• obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

Oznacza to, że małżonek lub dzieci darczyńcy mogą odwołać darowiznę tylko, gdy niewdzięczność dotyczyła darczyńcy.
Spadkobiercy nie mają możliwości odwołania darowizny dokonanej przez swego rodzica/małżonka z powodu rażącej niewdzięczności dotykającej tylko ich.
Uprawnienie spadkobierców jest więc tylko pochodną uprawnień samego darczyńcy.



4. Czy można odwołać darowiznę, która została sprzedana/darowana?

Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie darowizny obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu (art. 898 § 2 KC).

Stosownie do art. 405 KC „kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości”.

Jak wynika z tego przepisu, obdarowany powinien zwrócić nieruchomość/darowiznę, a gdyby ją w międzyczasie sprzedał albo w inny sposób zbył, będzie zobowiązany do zapłaty jej wartości.



5. FORMA ODWOŁANIA DAROWIZNY

Odwołanie darowizny składa się najczęściej z dwóch etapów:

I. złożenia obdarowanemu oświadczenia woli odwołującego darowiznę;
a gdy nieruchomość, będąca przedmiotem darowizny, nie zostanie przez obdarowanego wydana:
II. wystąpienia do sądu z pozwem o odwołanie darowizny.


I. Oświadczenie woli odwołującego darowiznę

• Oświadczenie o odwołaniu darowizny powinno być, dla celów dowodowych, złożone przez darczyńcę na piśmie.
• Najlepiej to oświadczenie przesłać do osoby obdarowanej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru - wtedy będziecie możliwość dokładnego określenia tego momentu.
• Kopię listu oraz potwierdzenie nadania oraz odbioru należy przechować na wypadek konieczności dochodzenia zwrotu darowizny przed sądem.
• Oświadczenie o odwołaniu darowizny staje się skuteczne z chwilą, gdy dojdzie do adresata, w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią.

• Oświadczenie o zwrocie darowizny nie ma skutku rzeczowego – oznacza to, że samo oświadczenie nie przywraca pierwotnego stanu własności przedmiotu darowizny, a jedynie zobowiązuje obdarowanego do złożenia oświadczenia o zwrotnym przekazaniu przedmiotu darowizny.

• Jako, że umowa darowizny przenosząca własność nieruchomości zostaje zawarta w formie aktu notarialnego, to przeniesienie własności tej nieruchomości z powrotem powinno nastąpić również w formie aktu notarialnego.

Oświadczenie woli odwołujące darowiznę powinno zawierać (przykład):


II. Pozew o odwołanie darowizny


Jeśli obdarowany nie będzie chciał zwrócić dobrowolnie przedmiotu darowizny (nawet po otrzymaniu oświadczenia o odwołaniu darowizny), wtedy koniecznym będzie zwrócenie się do sądu z pozwem o zobowiązanie obdarowanego do złożenia oświadczenia woli o przeniesienie własności nieruchomości/przedmiotu darowizny z powrotem na darczyńcę, czyli nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia woli, którego treścią jest przeniesienie własności w związku z odwołaniem darowizny (pozew o odwołanie darowizny).



Sądem właściwym, do którego należy złożyć pozew, jest sąd miejsca zamieszkania powoda (powodem jest osoba składające pozew o odwołanie darowizny).
Jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 75 000 zł, to sądem właściwym jest sąd rejonowy.
Jeżeli wartość jest wyższa, to pozew należy wnieść do sądu okręgowego.



Wraz z pozwem o odwołanie darowizny należy uiścić opłatę w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu (przedmiotem sporu jest darowizna, która chce się odzyskać).
Opłatę należy wnieść wraz z pozwem (w znakach sądowych – jeśli wpis nie przekracza 1500 zł) w kasie sądu lub przelewem na rachunek sądu.



Przedmiotem postępowania sądowego jest udowodnienie, że odwołanie darowizny było zasadne.

W uzasadnieniu należy wskazać wszystkie okoliczności, które uzasadniają odwołanie darowizny.
W szczególności – zachowania obdarowanego, które zaważyły na decyzji o odwołaniu.

Dowodami w sprawie mogą być:
• zeznania świadków,
• wyroki sądów (choćby i nie prawomocne),
• nagrania audio i/lub video,
• dokumenty (umowa darowizny, oświadczenie o zwrocie darowizny – należy dołączyć te dokumenty do pozwu).

Należy przedstawić jak najwięcej dowodów na okoliczność zasadności odwołania darowizny.



Skutkiem orzeczenia jest wydanie przez sąd zastępczego oświadczenia woli obdarowanego o przeniesieniu własności przedmiotu darowizny.

W przypadku nieruchomości wyrok stanowi podstawę do wpisu w księdze wieczystej nieruchomości nowego właściciela.

Z prawomocnym wyrokiem należy udać się do notariusza i zawrzeć umowę przeniesienia własności nieruchomości bez udziału obdarowanego. W ten sposób darczyńca znowu staje się właścicielem.



UWAGA:
Należy pamiętać, że obdarowany może domagać się zwrotu nakładów – o tyle, o ile zwiększyły one wartość przedmiotu darowizny.
Czyli, jeżeli obdarowany, np. wyremontował mieszkanie, co zwiększyło jego wartość, to po zwrocie darowizny będzie mógł wysunąć roszczenie do zwrot odpowiedniej kwoty, stanowiącej wartość tych nakładów.

UWAGA:
W przypadku odwołania darowizny nieruchomości, jeśli obdarowany nie będzie chciał opuścić lokalu, można go w oparciu o wyrok eksmitować (choć konieczne jest odrębne powództwo).

W przypadku innych przedmiotów i pieniędzy: po wydaniu wyroku, przedmiot stanowi własność dawnego darczyńcy. Jednak rzadko kiedy wraca do niego fizycznie. Może być konieczne wytoczenie powództwa o zwrot rzeczy (tzw. powództwo windykacyjne), lub powództwa o zapłatę (w przypadku pieniędzy). Podstawą pozwu, będzie otrzymany wcześniej wyrok.




6. Kiedy nie można odwołać darowizny?

Możliwość odwołania darowizny wyłącza uzyskanie przez obdarowanego przebaczenia, o ile w chwili przebaczenia darczyńca posiadał zdolność do czynności prawnych, a w przypadku utraty zdolności do czynności prawnych (np. w skutek ubezwłasnowolnienia), jeżeli takie przebaczenie zostało dokonane z należytym rozeznaniem.




Ponad to:
http://forumprawne.org/prawo-spadkowe/262378-odwolanie-darowizny-gdy-obdarowany-nie-jest-juz-wlascicielem.html

****************************

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!



Ustawodawca w żadnym miejscu nie sprecyzował pojęcia „rażąca niewdzięczność”.
Powoduje to pozostawienie sądowi do oceny, czy konkretne zachowania (działania lub zaniechania) mieszczą się jego zakresie.
Ocena ta powinna być dokonywana przez sąd na podstawie całokształtu norm moralnych.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego (działania lub zaniechania), które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym.


Może tu chodzić przede wszystkim o dwie sytuacje:

• dopuszczenie się przestępstwa przeciwko darczyńcy,
• naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. obowiązek udzielenia pomocy w trudnej sytuacji).

Żeby uznać zachowanie obdarowanego za rażąco niewdzięczne, musi cechować je znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej.

O istnieniu lub nieistnieniu podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym wypadku konkretne okoliczności, rozważane na tle zwyczajów panujących w określonym środowisku społecznym.


Przez rażącą niewdzięczność należy rozumieć np.:

• czyn (lub jego zaniechanie) będący przejawem rażącej niewdzięczności musi być wymierzony bezpośrednio, lub pośrednio w darczyńcę
  => np. znęcanie się nad dzieckiem, lub innym członkiem rodziny darczyńcy – w celu uderzenia w niego (np. kiedy był nieobecny);

• nie powstrzymanie przez obdarowanego innych osób od działań przeciwko darczyńcy,
  => np. brak reakcji obdarowanego na znęcanie się nad darczyńcą przez jego małoletnie dzieci albo też przez małżonka.
  => takie pasywne zachowanie się obdarowanego może uzasadniać odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności jedynie w wypadku, gdy ma on realne możliwości podejmowania działań

• ciężkie przewinienia, jakich dopuścił się obdarowany w stosunku do darczyńcy
  => np. popełnienie przestępstwa skierowanego przeciwko życiu, zdrowiu, czci i godności osobistej,
  => przemoc fizyczna (np. pobicie), przemoc psychiczna, znęcanie się, zniewaga, kradzież, oszustwo (na dużą skalę),

• ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych
  => nieudzielenie pomocy, mimo oczywistych możliwości,
  => nieudzielenie pomocy w chorobie,
  => uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego mimo oczywistych możliwości;

• obmawianie darczyńcy przez obdarowanego wobec osób trzecich o postępowanie, które godzi w jego dobre imię;
  => poważne pomówienie – np. złożenie fałszywego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, publiczne, lżenie;

• takie zachowanie obdarowanego (działanie, jak i zaniechanie), które narusza powszechnie panujące w społeczeństwie normy moralne czy obyczajowe;
• naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą,

• naruszenie przez małżonka obowiązku wierności - jest to jednak rażąca niewdzięczność w stosunku do małżonka i może ona uzasadniać odwołanie darowizny dokonanej przez tego małżonka na rzecz współmałżonka, który dopuścił się zdrady;

• zaniechanie działań obdarowanego wobec darczyńcy, jeżeli bliska więź pokrewieństwa wymagałaby jednak podjęcia działań aktywnych, polegających zwłaszcza na zapewnieniu darczyńcy (osobie bliskiej) stosownej pomocy w jej sprawach osobistych [wyrok SN z 2009 r., sygn. akt III CSK 307/08];

Za rażącą niewdzięczność nie uznaje się:

• czyny nieumyślne obdarowanego, krzywdy wyrządzone darczyńcy w sposób niezamierzony przez czyny popełnione w uniesieniu (stanie wzburzenia) bądź rozdrażnieniu, spowodowanym zachowaniem się darczyńcy;

• drobne czyny nawet umyślne, ale nie wykraczające w określonych środowiskach poza zwykłe konflikty życiowe (rodzinne), sprzeczki
  => odwołanie darowizny nie może nastąpić z błahych powodów, takich jak np. drobne nieporozumienia;

• nieudzielanie przez obdarowanych pomocy darczyńcy w pracach rolnych czy w opiece nad upośledzonym dzieckiem
  => obdarowany nie ma obowiązku świadczenia pracy na rzecz darczyńcy;

• zawiedzonych oczekiwań darczyńcy co do należytego zajmowania się przez obdarowanego przedmiotem darowizny;

• nieuzgodnionych z darczyńcą aktów wykonywania uprawnień właścicielskich wobec przedmiotu darowizny.

Przykładowe orzecznictwo:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 200 r., sygn. akt: I CKN 99/98, por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1969 r., sygn. akt: III CZP 63/69
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt: II CKN 1395/00
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., sygn. akt: V CKN 1599/00
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt: I CK 112/05
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1997 r., sygn. akt: I CKN 117/97;
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1999 r., sygn. akt: II CKN 600/98;
wyrok Sadu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2005 r., sygn. akt: II CK 265/05
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2000 r., sygn. akt: I CKN 919/98
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt: III CSK 307/08
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2000 r., sygn. akt: II CKN 810/98
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2000 r., sygn. akt: II CKN 280/00
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 159/00



Przeczytaj:
http://forumprawne.org/prawo-cywilne/419686-razaca-niewdziecznosc-interpretacja-art-899-par-3-k-c.html

****************************

re: PORADNIK spadkobiercy/spadkodawcy --> PRZECZYTAJ!





Adam Nowakowski
ul. Wesoła 109
00-450 Warszawa

Oświadczenie o odwołaniu darowizny​

Ja, Adam Nowakowski, zamieszkały w Warszawie przy ul. Wesolej 109, nr PESEL 6598096543, oświadczam niniejszym, iż odwołuję darowiznę nieruchomości – działki nr 645/2, o pow. 1005 m2 , zabudowanej wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym, położonej w Warszawie przy ul. Racławickiej 7, jaką dokonałem na rzecz mojego wnuka Michała Kowalskiego, zamieszkałego w Warszawie przy ul. Racławickiej 7, nr PESEL 76071506998, w dniu 11 kwietnia 2007 r., umową zawartą przed Notariuszem Alicją Skowronek, prowadzącą Kancelarię Notarialną w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 15, rep. A 3432/09.

Powodem odwołania darowizny jest rażąca niewdzięczność mojego wnuka Michała Kowalskiego, na rzecz którego darowizny dokonałem.

Rażąca niewdzięczność obdarowanego przejawia się tym, iż dopuścił się on, w dniu 10 listopada 2011 r., wobec mnie przestępstwa z art. 157 § 1 kk, za co został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 20 lutego 2012 r. w sprawie sygn. akt. II K 198/11.

Poza popełnieniem przeciwko mnie przestępstwa rażąca niewdzięczność obdarowanego Michała Kowalskiego przejawia się tym, iż po dokonaniu darowizny pozostawił on mnie samemu sobie, chociaż wymagam stałej pomocy osób trzecich z powodu mojej niepełnosprawności.
Nie mogłem i nadal nie mogę liczyć na pomoc i wsparcie ze strony obradowanego, który jest moim najbliższym krewnym.
Michał Kowalski dopuszczał się wobec mnie zachowań nagannych – wyzywał mnie, awanturował się i groził mi pozbawieniem życia.

W związku z odwołaniem darowizny wzywam Michała Kowalskiego, aby w terminie miesiąca od doręczenia mu oświadczenia o odwołaniu darowizny, tj. 15 listopada 2012 r. o godz. 17:00 zgłosił się do Kancelarii Notarialnej w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 15 w celu sporządzenia aktu notarialnego przenoszącego własność nieruchomości z powrotem na moją rzecz.

W przypadku braku dobrowolnego zwrotu darowizny będę zmuszony wystąpić do sądu z pozwem o złożenie oświadczenia woli o przeniesieniu na moją rzecz własności nieruchomości będącej przedmiotem darowizny.











Wnioskodawca:


Pozwany:






Wnioszę o:

1. Nakazanie pozwanemu Michałowi Kowalskiemu złożenia oświadczenia woli, którego treścią jest przeniesienie własności nieruchomości – działki nr 645/2, o pow. 1005 m2 , zabudowanej wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym, położonej w Warszawie przy ul. Racławickiej 7 - w związku z odwołaniem darowizny.
2. Zasądzenie od pozwanego kosztów procesowych.
3. Dopuszczenie dowodów:
   * z zeznań świadków,
   * dokumentów,
   * nagrań,
   * z informacyjnego przesłuchania stron
   – na okoliczność uzasadniającą odwołanie darowizny.

Powodem odwołania darowizny jest rażąca niewdzięczność mojego wnuka Michała Kowalskiego, na rzecz którego darowizny dokonałem.

Rażąca niewdzięczność obdarowanego przejawia się tym, iż dopuścił się on, w dniu 10 listopada 2011 r., wobec mnie przestępstwa z art. 157 § 1 kk, za co został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 20 lutego 2012 r. w sprawie sygn. akt. II K 198/11.

Poza popełnieniem przeciwko mnie przestępstwa rażąca niewdzięczność obdarowanego Michała Kowalskiego przejawia się tym, iż po dokonaniu darowizny pozostawił on mnie samemu sobie, chociaż wymagam stałej pomocy osób trzecich z powodu mojej niepełnosprawności.
Nie mogłem i nadal nie mogę liczyć na pomoc i wsparcie ze strony obradowanego, który jest moim najbliższym krewnym.
Michał Kowalski dopuszczał się wobec mnie zachowań nagannych – wyzywał mnie, awanturował się i groził mi pozbawieniem życia.




Załączniki:
• wyrok sądu w sprawie sygn. akt. II K 198/11,
• nagrania audio i/lub video,
• dokumenty (umowa darowizny, oświadczenie o zwrocie darowizny)