1. Wniosek o podjęcie działań
W przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Takim organem jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy dla miejsca zamieszkania uprawnionego do alimentów. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji, które zawiera informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. Zaświadczenie uzyskuje się od komornika sądowego.
Wówczas właściwy dla uprawnionego wójt (burmistrz, prezydent miasta) występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika (wójta, burmistrza, prezydenta miasta właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego) o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.
Po otrzymaniu wniosku organ właściwy dłużnika przeprowadza tzw. wywiad alimentacyjny, którego celem jest ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Następnie odbiera się od dłużnika oświadczenie majątkowe (oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań). Do przeprowadzenia tego wywiadu oraz odebrania oświadczenia uprawnieni są upoważnieni pracownicy organu właściwego dłużnika, ewentualnie inne pisemnie upoważnione osoby.
2. Nie płaci bo nie ma pracy
W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swych zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika może:
1) zobowiązać go do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy,
2) zwraca się do starosty o podjęcie działań zmierzających do aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego,
3) w razie braku możliwości aktywizacji zawodowej wystąpić z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika alimentacyjnego do robót publicznych lub prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w odrębnych przepisach.
W przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a także odmowy złożenia oświadczenia majątkowego czy też odmowy podjęcia powyższych prac, jak również uchylania się od nich lub odmowy zarejestrowania się jako bezrobotny (jako poszukujący pracy) zostają zastosowane wobec dłużnika surowe sankcje. I tak, organ właściwy dłużnika:
1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo tzw. niealimentacji (art. 209 § 1 Kodeksu karnego),
2) kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.
Przestępstwo niealimentacji zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Z kolei na podstawie wniosku, o którym mowa w punkcie 2), starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu dłużnikowi prawa jazdy. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika, gdy dłużnik umożliwi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, złoży oświadczenie majątkowe, podejmie pracę, zarejestruje się jako bezrobotny (jako poszukujący pracy).
3. Niech go ściga komornik jak pracuje albo ma jakiś majątek (w końcu komornicy z tego żyją).