Darowizna a opieka nad matką

witam ponad 8 lat temu rodzice przepisali na mnie mieszkanie , notarialnie było wpisane że mam sprawować opiekę nad matką o ojcu który był współwłaścicielem mieszkania nie było sprawowania opieki niestety ojciec zmarł a brat tzw. czarna owca który jest alkoholikiem i zawsze wszczynał awantury dowiedział się że należy mu się zachowek czy to prawda ? czy da się tego jakoś uniknąć ? poza tym ojciec miał wierzycieli rozumiem jeżeli brat nie odrzuci spadku bo będzie chciał zachowek to przejmie długi po ojcu ? czy się mylę ?

rootek napisał:

notarialnie było wpisane że mam sprawować opiekę nad matką

Kliknij, aby rozszerzyć...

Czy była to umowa darowizny czy dożywocia? To istotne z punktu widzenia ewentualnego roszczenia o zapłatę zachowku.

Nie jestem do końca pewien wiem że to była darowizna z dopiskiem że matka może tam mieszkać do końca życia.

rootek napisał:

Nie jestem do końca pewien

Kliknij, aby rozszerzyć...

W takim razie to powinien Pan ustalić, nazwę umowy znajdzie Pan na pierwszej stronie aktu notarialnego przenoszącego własność. Są to dwie możliwe sytuacje:

1/W przypadku umowy dożywocia, na podstawie której realnie była wykonywana opieka, wartości nieruchomości nie zalicza się do spadku na potrzebę określenia zachowku.
2/W przypadku darowizny ze służebnością dożywotniego nieodpłatnego zamieszkiwania i korzystania z nieruchomości przez darczyńcę to taka darowizna zalicza się do spadku na potrzebę określenia zachowku. Jednak służebność obniża wartość nieruchomości a co za tym idzie wpływa na wysokość zachowku.

Ponadto istnieje też możliwość ustalenia niegodności dziedziczenia co jest równoznaczne z pozbawieniem prawa do zachowku. Niegodność dziedziczenia trzeba udowodnić i można to próbować robić w ramach sądowej sprawy o zapłatę zachowku - jeżeli pana brat zdecyduje się na drogę sądową. Generalnie brat ma prawo do zachowku ponieważ nie został wydziedziczony przez swojego ojca jednak istnieje możliwość uznania go za niegodnego dziedziczenia co spowoduje, że nie będzie miał prawa ubiegać się o zachowek (w jego miejsce wejdą jego dzieci). Odnośnie wysokości zachowku to jeżeli darowizna była dokonana z majątku wspólnego to do zachowku liczy się połowa jej wartości. Jeżeli nie sporządzono testamentu i wymienił Pan wszystkie osoby najbliższe to po pana ojcu potencjalnie dziedziczą z ustawy trzy osoby czyli pana matka, pana brat i Pan - każde po 1/3. Jeżeli pana brat nie jest osobą trwale niezdolną do pracy to zachowek wynosi 1/2 tego co by otrzymał gdyby nie darowizna. Przy założeniu wartości darowizny na 300.000 złotych to jej 1/2 (czyli to co bierzemy pod uwagę przy liczeniu wartości zachowku) to kwota 150.000 złotych. Gdyby ten przedmiot znalazł się w masie spadkowej to każdy ze spadkobierców odziedziczyłby udział o wartości 50.000 złotych. Jednak w masie spadkowej nie ma tego przedmiotu więc powstaje prawo do zachowku. Zachowek to wartość połowa udziału spadkowego a zatem 1/2 z 50.000 złotych co daje 25.000 złotych. Długi spadkowe obniżają wartość zachowku czyli od kwoty aktywów zaliczonych do spadku czyli od przykładowych 150.000 złotych odejmujemy długi pana ojca co skutkuje obniżeniem ostatecznej kwoty zachowku ale to już wymaga dokładnego przeanalizowania.

ja pozwole sobie podpiąć się do wątku. Czy umowa dożywocia musi być sporządzona za życia obojga rodziców? Sytuacja wygląda następująco zmarła moja matka, ustawowo spadkobiercy odziedziczyli jej część czyli po 1/3 dla mnie, dla siostry i ojca. Pytanie czy teraz ojciec może zawrzeć ze mną umowe dożywocia? Rozumiem, że w momencie "wykonania"ww umowy siostra ma prawo jedynie do 1/3 majątku otrzymanej po matce? z góry dziękuję za odpowiedź

Zawarcie umowy dożywocia obejmującej jedynie udział w nieruchomości jest dopuszczalne. Natomiast umowa dożywocia dotyczy nieruchomości a nie udziału w spadku. Na podstawie umowy dożywocia może stać się Pan właścicielem udziału w nieruchomości jaki przypadł pana ojcu w wyniku dziedziczenia ale nie obejmie to wszystkich przedmiotów nabytych przez niego w spadku.