Podział środków przez komornika
W postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel nierzadko otrzymuje jedynie część dochodzonej kwoty. Jej wyegzekwowanie może być także rozłożone w czasie, co ma miejsce np. w przypadku egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Wiele postępowań egzekucyjnych toczy się jednocześnie na wniosek kilku wierzycieli. W takich przypadkach istotny jest sposób podziału przez komornika uzyskanych środków, ma on bowiem realny wpływ na wysokość odzyskanej należności.
Zdarzają się sytuacje, że przedsiębiorca po uzyskaniu tytułu wykonawczego i skierowaniu sprawy do komornika niezwłocznie otrzymuje całą dochodzoną należność, jednak nie jest to zjawisko powszechne. Plan podziału
Niezależnie od sposobu prowadzenia przez komornika egzekucji (np. egzekucja z wynagrodzenia za pracę czy z nieruchomości) podstawą podziału przez komornika środków na rzecz wierzycieli jest plan podziału, który sporządzany jest na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Plan podziału sporządzany jest w sytuacji, gdy przedmiotem podziału jest suma uzyskana z egzekucji z nieruchomości, jak również, gdy suma uzyskana przez egzekucję z ruchomości, wynagrodzenia za pracę lub wierzytelności i innych praw majątkowych nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Przepisy art. 1023 i następne K.p.c. zawierają ustawowe obowiązki komornika w zakresie sporządzenia planu podziału, jednak z punktu widzenia wierzycieli najistotniejsze są zasady, według których komornik dzieli środki z egzekucji.
Kolejność ustawowa
Dzieląc środki uzyskane z egzekucji, komornik przydziela je w ramach poszczególnych kategorii uregulowanych w art. 1025 § 1 K.p.c., a pozostałą nadwyżkę dzieli pomiędzy kolejne kategorie. Kolejność podziału sum uzyskanych przez komornika jest następująca:
1) koszty egzekucyjne,
2) należności alimentacyjne,
3) należności za pracę za okres 3 miesięcy do wysokości najniższego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty pogrzebu dłużnika,
4) należności zabezpieczone hipoteką
5) należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu,
6) należności za pracę niezaspokojone w kolejności trzeciej,
7) należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, o ile nie zostały zaspokojone w kolejności piątej,
8) należności wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję,
9) inne należności.
Dlatego z punktu widzenia wierzyciela decydujące dla otrzymania środków jest ustalenie czy wierzytelności z wyższych kategorii nie wyczerpią całej sumy podlegającej podziałowi. W praktyce często środki uzyskane z egzekucji nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich wierzytelności, bądź wierzytelności tej samej kategorii. W tym drugim przypadku należności zaspokajane są stosunkowo do wysokości każdej z nich. Wyjątek dotyczy wierzytelności ujętych w kategorii 4 i 5, tj. należności zabezpieczonych zastawem, hipoteką lub korzystających z ustawowego pierwszeństwa. W odniesieniu do nich wierzytelności w ramach te samej kategorii zaspokaja się w kolejności odpowiadającej przysługującemu im pierwszeństwu.
Należy pamiętać, że wydzieloną wierzycielowi sumę zalicza się przede wszystkim na koszty postępowania, następnie na odsetki, a w końcu na sumę dłużną.
Przykład 1
Nieruchomość dłużnika obciążona była hipoteką banku dla zabezpieczenia zaległej wierzytelności w kwocie 200.000 zł oraz wpisaną później hipoteką wierzyciela egzekwującego dla zabezpieczenia zaległej wierzytelności w kwocie 100.000 zł. Koszty egzekucyjne wyniosły 20.000 zł, innych wierzytelności brak. Nieruchomość została zbyta za cenę 300.000 zł. Po zaspokojeniu kosztów w kwocie 20.000 zł, zgodnie z zasadą pierwszeństwa zostanie zaspokojona hipoteka banku w kwocie 200.000 zł, a wierzyciel egzekwujący otrzyma 80.000 zł, tj. 300.000 zł - 20.000 zł - 200.000 zł.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 17.11.1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.)