Kazus

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1999 r. II CZ 108/99:
Nie jest zmianą powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c. zmiana żądania obniżenia alimentów (art. 138 k.r.o.) na żądanie częściowego pozbawienia wykonalności wyroku zasądzającego alimenty i wskazanie - jako podstawy nowego żądania - tylko art. 840 § 1 k.p.c., jeżeli w przytoczonym stanie faktycznym nie ma elementów, mogących uzasadniać powództwo opozycyjne.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że według ustalonej judykatury można żądać zmiany wysokości albo ograniczenia czasu trwania świadczeń alimentacyjnych tylko w drodze powództwa z art. 138 k.r.o., albowiem przepis ten - jako szczególny - wyłącza powództwo opozycyjne przewidziane w art. 840 k.p.c. (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1954 r., I CO 45/54, OSN 1956, nr 1, poz. 3, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 1969 r., III CRN 524/69, OSNCP 1970, nr 6, poz. 114, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., III CRN 446/71, OSNCP 1972, nr 6, poz. 120, teza VII uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, zawierającej wytyczne w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach o alimenty, OSNCP 1988, nr 4, poz. 42). Nie stanowi też przeszkody do rozpoznania sprawy w trybie art. 138 k.r.o. okoliczność, że powód nadał swemu żądaniu formę powództwa opozycyjnego z art. 840 k.p.c., gdyż rzeczą sądu jest zastosowanie do żądania pozwu - w związku z jego uzasadnieniem - właściwych przepisów prawa. Orzeczenie wydane w wyniku powództwa opozycyjnego nie narusza prawomocności wyroku, w przeciwieństwie do wyroku w sprawie o zmianę zakresu obowiązku alimentacyjnego, który niweczy prawomocne ustalenie co do wysokości alimentów, czasu trwania obowiązku alimentacyjnego i określa je na nowo. Dlatego zmiana obowiązku alimentacyjnego może nastąpić w drodze powództwa z art. 138 k.r.o. Powództwo z art. 840 k.p.c. jest natomiast procesową formą obrony dłużnika, zwalczającego wykonalność prawomocnego wyroku. Ze względu na odmienny charakter obu powództw sąd, nie bacząc na sformułowanie żądania, powinien wyjaśniać rzeczywistą jego treść i podejmowane czynności procesowe dostosować do właściwego rodzaju powództwa, albo z art. 138 k.r.o. albo z art. 840 k.p.c. (zob. powołany wyrok z dnia 12 września 1969 r., III CRN 524/69 oraz uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86 - teza VII).

Kliknij, aby rozszerzyć...