Korab
Ekspert w spoczynku
- Dołączył
- 04.2005
- Odpowiedzi
- 580
NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY
00-013 Warszawa ul. Jasna 6 Warszawa, dnia 23 grudnia 2005 r.
Tel. 827-53-44, 826-75-23, Fax: 826-75-17
L. dz. BO/Wiz-460-42/05
Prezesi
Wojewódzkich Sądów Administracyjnych
(wszyscy)
W związku z występującymi problemami dotyczącymi wykładni przepisu art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej ppsa) oraz z niejednolitym stosowaniem tego przepisu przez wojewódzkie sądy administracyjne w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych oraz pomocy materialnej dla uczniów -zasiłków szkolnych i stypendiów szkolnych, Biuro Orzecznictwa przedstawia następujące stanowisko:
Art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa przewiduje ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Celem regulacji zawierającej ustawowe zwolnienie od kosztów w sprawie z zakresu pomocy społecznej i opieki społecznej, było niewątpliwie to, że strona w takiej sprawie nie ma dostatecznych środków nie tylko pozwalających na prowadzenie postępowania sądowego, ale i na zaspokojenie własnych koniecznych potrzeb życiowych.
Przy zastosowaniu tego rodzaju wykładni celowościowej można stwierdzić, że do grupy podmiotów, do których ma zastosowanie art. 239 pkt 1. lit. a ppsa, należą również uprawnieni z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71. poz.734 ze zm.) a także z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz., 2255 ze zm.).
Dodatek mieszkaniowy jest bez wątpienia formą pomocy społecznej udzielanej przez władze publiczne, wspierające realizację prawa obywatela do mieszkania w warunkach urynkowienia czynszów mieszkaniowych. Pomoc społeczna, jest natomiast instytucją polityki społecznej państwa, której celem jest wspieranie osób lub rodzin niebędących w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb. Celem zatem ustawy o pomocy społecznej jak i ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest swego rodzaju objęcie beneficjentów tych ustaw ochroną państwa przed niemożnością zaspokojenia podstawowych, wspólnie uznanych za ważne potrzeb. Jakkolwiek źródło pochodzenia uprawnień, podstawa prawna i tryb ich uzyskania są różne na gruncie tych ustaw to cel wydaje się ten sam. Dodatek mieszkaniowy może być uznany za swoisty składnik świadczenia z pomocy społecznej. Z punktu widzenia zatem celów i wartości, system zabezpieczenia ludzi korzystających ze wsparcia państwa stanowi pewną jedność, przemawiającą przeciwko różnicowaniu jego beneficjentów. Wywód ten prowadzi do zastosowania wykładni rozszerzającej art.239 pkt 1 lit.a ppsa i do objęcia osób ubiegających się o dodatek mieszkaniowy ustawowym zwolnieniem od kosztów.
Odnosząc się zaś do kwestii pomocy materialnej dla uczniów (zasiłków szkolnych i stypendiów szkolnych) należy stwierdzić, że zgodnie z art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U, z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) pomoc materialna dla uczniów ma charakter socjalny albo motywacyjny. Jak wynika z treści tego przepisu, świadczeniami pomocy materialnej są: 1) stypendium szkolne, 2) zasiłek szkolny.
Na podstawie art. 90d powołanej wyżej ustawy uczeń może otrzymać stypendium szkolne, gdy znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w szczególności, gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełnienia funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12 powołanego przepisu stanowiącego, że stypendium szkolne nie przysługuje uczniowi, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych.
Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, zgodnie z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty, nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego ustalonego w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Natomiast przyznane stypendium nie może być niższe niż 80 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i nie może przekraczać miesięcznie 200 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - (art. 90d pkt 9 ustawy o systemie oświaty).
Jak wynika z wyżej powołanych przepisów stypendium szkolne jest bez wątpienia formą pomocy społecznej udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Pomoc ta, jest więc! instytucją polityki społecznej przeznaczoną dla uczniów z rodzin niebędących w stanie samodzielnie zaspokoić koniecznych potrzeb uczącego się dziecka.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że sprawy ze skargi na decyzję dotyczącą stypendium szkolnego, mimo to, iż są sprawami o symbolu 6146 - sprawy uczniów, dotyczą pomocy społecznej. Sam fakt zaliczenia tych spraw do wskazanego symbolu 6146 ma znaczenie czysto statystyczne i nie zmienia ich charakteru oraz nie wyłącza stosowania art. 239 pkt 1 lit.a ppsa.
W świetle powyższego, mając na uwadze dotychczasową rozbieżną praktykę wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie stosowania art. 239 pkt 1 lit. a ppsa, i proponuje się przyjęcie zaprezentowanego wyżej stanowiska, które jest w tej kwestii zgodne z poglądem przyjętym w czerwcu 2005 r. na naradzie sędziów NSA w Izbie Ogólnoadministracyjnej.
Zastępca Dyrektora
B i u r a O r z e c z n i c t w a
Sędzia
Naczelnego Sądu Administracyjnego
Bogusław Gruszczyński
00-013 Warszawa ul. Jasna 6 Warszawa, dnia 23 grudnia 2005 r.
Tel. 827-53-44, 826-75-23, Fax: 826-75-17
L. dz. BO/Wiz-460-42/05
Prezesi
Wojewódzkich Sądów Administracyjnych
(wszyscy)
W związku z występującymi problemami dotyczącymi wykładni przepisu art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej ppsa) oraz z niejednolitym stosowaniem tego przepisu przez wojewódzkie sądy administracyjne w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych oraz pomocy materialnej dla uczniów -zasiłków szkolnych i stypendiów szkolnych, Biuro Orzecznictwa przedstawia następujące stanowisko:
Art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa przewiduje ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Celem regulacji zawierającej ustawowe zwolnienie od kosztów w sprawie z zakresu pomocy społecznej i opieki społecznej, było niewątpliwie to, że strona w takiej sprawie nie ma dostatecznych środków nie tylko pozwalających na prowadzenie postępowania sądowego, ale i na zaspokojenie własnych koniecznych potrzeb życiowych.
Przy zastosowaniu tego rodzaju wykładni celowościowej można stwierdzić, że do grupy podmiotów, do których ma zastosowanie art. 239 pkt 1. lit. a ppsa, należą również uprawnieni z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71. poz.734 ze zm.) a także z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz., 2255 ze zm.).
Dodatek mieszkaniowy jest bez wątpienia formą pomocy społecznej udzielanej przez władze publiczne, wspierające realizację prawa obywatela do mieszkania w warunkach urynkowienia czynszów mieszkaniowych. Pomoc społeczna, jest natomiast instytucją polityki społecznej państwa, której celem jest wspieranie osób lub rodzin niebędących w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb. Celem zatem ustawy o pomocy społecznej jak i ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest swego rodzaju objęcie beneficjentów tych ustaw ochroną państwa przed niemożnością zaspokojenia podstawowych, wspólnie uznanych za ważne potrzeb. Jakkolwiek źródło pochodzenia uprawnień, podstawa prawna i tryb ich uzyskania są różne na gruncie tych ustaw to cel wydaje się ten sam. Dodatek mieszkaniowy może być uznany za swoisty składnik świadczenia z pomocy społecznej. Z punktu widzenia zatem celów i wartości, system zabezpieczenia ludzi korzystających ze wsparcia państwa stanowi pewną jedność, przemawiającą przeciwko różnicowaniu jego beneficjentów. Wywód ten prowadzi do zastosowania wykładni rozszerzającej art.239 pkt 1 lit.a ppsa i do objęcia osób ubiegających się o dodatek mieszkaniowy ustawowym zwolnieniem od kosztów.
Odnosząc się zaś do kwestii pomocy materialnej dla uczniów (zasiłków szkolnych i stypendiów szkolnych) należy stwierdzić, że zgodnie z art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U, z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) pomoc materialna dla uczniów ma charakter socjalny albo motywacyjny. Jak wynika z treści tego przepisu, świadczeniami pomocy materialnej są: 1) stypendium szkolne, 2) zasiłek szkolny.
Na podstawie art. 90d powołanej wyżej ustawy uczeń może otrzymać stypendium szkolne, gdy znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w szczególności, gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełnienia funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12 powołanego przepisu stanowiącego, że stypendium szkolne nie przysługuje uczniowi, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych.
Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, zgodnie z art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty, nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego ustalonego w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Natomiast przyznane stypendium nie może być niższe niż 80 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i nie może przekraczać miesięcznie 200 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - (art. 90d pkt 9 ustawy o systemie oświaty).
Jak wynika z wyżej powołanych przepisów stypendium szkolne jest bez wątpienia formą pomocy społecznej udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Pomoc ta, jest więc! instytucją polityki społecznej przeznaczoną dla uczniów z rodzin niebędących w stanie samodzielnie zaspokoić koniecznych potrzeb uczącego się dziecka.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że sprawy ze skargi na decyzję dotyczącą stypendium szkolnego, mimo to, iż są sprawami o symbolu 6146 - sprawy uczniów, dotyczą pomocy społecznej. Sam fakt zaliczenia tych spraw do wskazanego symbolu 6146 ma znaczenie czysto statystyczne i nie zmienia ich charakteru oraz nie wyłącza stosowania art. 239 pkt 1 lit.a ppsa.
W świetle powyższego, mając na uwadze dotychczasową rozbieżną praktykę wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie stosowania art. 239 pkt 1 lit. a ppsa, i proponuje się przyjęcie zaprezentowanego wyżej stanowiska, które jest w tej kwestii zgodne z poglądem przyjętym w czerwcu 2005 r. na naradzie sędziów NSA w Izbie Ogólnoadministracyjnej.
Zastępca Dyrektora
B i u r a O r z e c z n i c t w a
Sędzia
Naczelnego Sądu Administracyjnego
Bogusław Gruszczyński