Niedostateczne ocieplenie

Bezspornym jest, E. M. dysponuje spółdzielczym własnościowym prawem do zajmowanych w tym budynku lokalu, a mieszkanie skarżącej usytuowane jest bezpośrednio pod lokalem inwestora oraz, że prace inwestor wykonywał w sposób istotnie odbiegający od pozwolenia na budowę. W tej sytuacji przymiot strony musi być oceniany na podstawie art. 28 kpa.

Zdaniem Sądu, wykładnia tego przepisu musi zmierzać do pełnego poszanowania zasad konstytucyjnych, zgodnie z którymi Polska jest demokratycznym państwem prawym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), a nadto zakazane jest zamykanie drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw lub wolności (art. 77 Konstytucji).

W ocenie Sądu przy tak rozumianej wykładni przepisu art. 28 kpa członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługuje prawo strony, ale od tego stanowiska dopuszczalny jest wyjątek w sytuacji, gdy członek spółdzielni wykaże, iż w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego naruszony został jego własny zindywidualizowany i skonkretyzowany interes prawny.

W ocenie Sądu właściciel lokalu, któremu przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu może legitymować się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa, jeżeli wykaże, że jego lokal znajduje się w zindywidualizowanym obszarze oddziaływania obiektu. W niniejszej sprawie strona wyraźnie wskazywała, że w okresie prowadzenia prac budowlanych lub po ich zakończeniu nastąpiły w jej mieszkaniu pęknięcia stropu w pokoju pod wybudowanym kominkiem, przenikanie zapachu dymu z kominka, zabudowę schodów powodująca powstanie zawilgocenia w pokoju. Wskazywała ponadto na dodatkowe zaciemnienie zarówno ogrodu jak i mieszkania, braki należytego wyciszenia akustycznego, odpadanie tynku. Okoliczności te wskazują, że lokal E. M. znajduje się w bezpośredniej strefie oddziaływania obiektu budowlanego, gdyż skutki prac budowlanych bezpośrednio wpływają na jej lokal. W tej sytuacji organ zasadnie uznał E. M. za stronę postępowania jako podmiot posiadający zindywidualizowany interes prawny.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Kierując polecenie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości adresowane do właściciela lub zarządcy budynku - zwłaszcza w przypadku poprawy stanu technicznego konkretnego lokalu w tym budynku - organ powinien zatem w pierwszej kolejności ustalić wady tego obiektu budowlanego jako całości lub części, ustalić ich przyczyny, a dopiero potem adresata decyzji.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy dotyczyć będzie z reguły sytuacji zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Wprawdzie do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości niezbędne jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, lecz oznacza to także konieczność wyjaśnienia w postępowaniu tego, w jaki sposób doszło do powstania nieodpowiedniego stanu technicznego, a więc czy wynika on z samowoli budowlanej, czy też został zaaprobowany w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, czy też nastąpiło to w wyniku odstępstw od warunków udzielonego pozwolenia na budowę bądź powstania innych okoliczności. Dopiero od takich niewadliwych ustań zależy prawidłowość zastosowania odpowiedniej normy prawna materialnego, w tym wskazanego wyżej przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Trafnie natomiast omawiana skarga kasacyjna podniosła, że sprawa została wszczęta wnioskiem zarzucającym samowolę budowlaną i decyzja powinna dotyczyć tego przedmiotu postępowania. Brak jest więc podstaw do łączenia prowadzonego postępowania z postępowaniem opartym na podstawie art. 66 prawa budowlanego, dotyczącym stanu technicznego budynku. Przepis art. 62 k.p.a. nie pozwala na łączenie w jednym postępowaniu spraw dotyczących różnych przedmiotów. Nie ma też żadnych przeszkód, by oba postępowania toczyły się niezależnie od siebie.

Kliknij, aby rozszerzyć...

W związku z tym za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez sąd I instancji art.145 § 1 pkt.2 p.p.s.a w zw, z art.156 § 1 i art.157 kpa przez to, że zdaniem skarżącego, kontrola legalności przedmiotowego budynku winna się odbywać w trybie nadzwyczajnym i powinien prowadzić ją jako właściwy rzeczowo wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, wobec czego zaskarżona decyzja jest niewłaściwa. Pogląd ten jest błędny. Zadania nadzoru budowlanego obejmują poza sprawami związanymi z rozpoczęciem robót budowlanych i przebiegiem ich realizacji także kontrolę legalności i prawidłowości wykonywania robót i przebiegu budowy, w tym także odstępstw w ich realizacji w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego. W tym ostatnim przypadku organy nadzoru budowlanego zobowiązane są wszcząć postępowanie objęte regulacją art. 50 - 51 prawa budowlanego w celu doprowadzenia robót budowlanych do zgodności prawem. Trzeba podkreślić, iż organ nadzoru budowlanego wszczynając postępowanie w sprawie robót budowlanych wykonywanych lub wykonanych w sposób istotnie odbiegający od pozwolenia na budowę winien niezwłocznie zawiadomić właściwy organ architektoniczno-budowlany ze względu na ewentualne uchylenie przez ten organ decyzji o pozwoleniu na budowę (art.36a ust.2 prawa budowlanego). Tak więc konsekwencją wadliwego postępowania inwestora, który w sposób istotny, bez uzyskania uprzednio decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest wszczęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 50 - 51 prawa budowlanego. Nie można zatem w takim przypadku mówić o naruszeniu zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnej wyrażonej w art.16 kpa, zgodnie z którą uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Właśnie ustawa Prawo budowlane jest w tym przypadku szczególną regulacją.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Podkreślić w tym miejscu należy, że dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego nie ma znaczenia kwestia zgłoszenia zakończenia robót budowlanych i oddanie obiektu budowlanego do użytkowania, wobec braku sprzeciwu właściwego organu. W szczególności, nie można zgodzić się z oceną organów, że okoliczność ta wyłącza zastosowanie wskazanego trybu. W ocenie składu orzekającego zgodzić się należy z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, w myśl którego przyjęcie bez sprzeciwu przez organ architektoniczno-budowlany zawiadomienia o zakończeniu budowy w trybie art. 54 Prawa budowlanego nie legalizuje dokonanych istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Tym samym zgłoszenie budynku mieszkalnego do użytkowania i brak sprzeciwu właściwego organu administracji publicznej nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu przez organy nadzoru budowlanego postępowania w sprawie zgodności inwestycji z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 432/08, LEX nr 529830; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1078/08, LEX nr 555716; wyrok NSA z dnia 13 maja 2003r. IV SA 2176/01 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku ustalenia w toku postępowania, że zaistniałe odstępstwa są istotne, nie wyłącza taka okoliczność nałożenia przez organ nadzoru budowlanego obowiązku stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Stanowisko organu architektoniczno – budowlanego, niezależnie od tego czy jest słuszne, czy też nieprawidłowe, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Skarżąca powołała się na tezę wyroku NSA z dnia 16 marca 2000 r. sygn. akt IV SA 228/98, dla uzasadnienia poglądu, że postępowanie prowadzone w trybie przepisu art. 51 w zw. z art. 50 prawa budowlanego ma zastosowanie wyłącznie do robót budowlanych, które w chwili wydania decyzji z powołaniem się na te przepisy nie zostały jeszcze ukończone. Pogląd ten nie uwzględnia jednak aktualnego brzmienia przepisu art. 51 prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r., nadanego ustawą o zmianie ustawy - Prawo budowlane z dnia 16 kwietnia 2004 r. /Dz.U. Nr 93, poz. 888/, obowiązującą od dnia 31 maja 2004 r. Z przepisu art. 51 ust. 7 w aktualnie obowiązującym brzmieniu wynika, że przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy - Prawo budowlane stosuje się odpowiednio, gdy roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 lub 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W razie więc wykonania innych robót budowlanych niż wskazane w art. 48 ust. 1 i 49b ust. 1, między innymi w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, ma zastosowanie szczególny tryb legalizacyjny przewidziany w art. 51 omawianej ustawy. Doprowadzenie zakończonych już robót do stanu zgodnego z prawem może polegać, między innymi, na wykonaniu odpowiednich, określonych przez organ czynności lub robót budowlanych (art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy). W obecnie obowiązującym stanie prawnym nieaktualne stało się więc też wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych uznających, że tryb wskazany w art. 51 nie może mieć zastosowania do robót już ukończonych (w tej kwestii p. uwagi w Komentarzu - Prawo budowlane, praca zbiorowa pod red. Z. Niewiadomskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 537-538).

Kliknij, aby rozszerzyć...

Dokonując kwalifikacji odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę w oparciu o przepisy art. 36a ust. 5, należy brać również pod uwagę inne przepisy Prawa budowlanego, mające charakter zasad ogólnych, jak np. art. 4, 5 i 9 Prawa budowlanego, których nie wolno naruszyć w żadnym przypadku.

Kliknij, aby rozszerzyć...

art. 5 prawa budowl.
1. Obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając:
1) spełnienie wymagań podstawowych dotyczących:
a) bezpieczeństwa konstrukcji,
b) bezpieczeństwa pożarowego,
c) bezpieczeństwa użytkowania,
d) odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska,
e) ochrony przed hałasem i drganiami,
f) odpowiedniej charakterystyki energetycznej budynku oraz racjonalizacji użytkowania energii;

Kliknij, aby rozszerzyć...

Zgodnie z treścią art. 52 ww. ustawy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Wskazany przepis wskazuje, więc wprost podmioty zobowiązane do dokonania czynności nakazanych decyzjami m.in. o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się wręcz, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2000 r. sygn II SA/Ka 2059/98, niepubl.). Nie ulega również wątpliwości, że pojęcie inwestora wrozumieniu art. 52 Prawa budowlanego oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej, tym bardziej, iż rozbiórka obiektu budowlanego jest w istocie likwidacją stanu niezgodnego z prawem.
Pogląd, że w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany wyrażony już został w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001 r. sygn. SA/Rz 597/00, LexPolonica nr 354876). Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim, bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla właściciela nieruchomości nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby go na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki.
Stwierdzić trzeba, iż treść art. 52 Prawa budowlanego została w zaskarżonym wyroku prawidłowo przedstawiona. Wbrew opinii autora skargi kasacyjnej, sam fakt, iż skarżący nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości nie oznacza jeszcze, iż nie można skierować do niego decyzji nakazującej rozbiórkę, a nadto iż powodowałoby to, że decyzja jest niewykonalna. Skoro, bowiem jak wykazano w postępowaniu administracyjnym, skarżący wykonał roboty budowlane w postaci budowy przedmiotowego wiatrołapu, to uzasadnionym jest skierowanie do niego nakazu likwidacji stanu niezgodnego z prawem. Kwestia ustalenia istnienia ewentualnych roszczeń o naprawienie szkody z tytułu wykonania rozbiórki, wykracza poza ramy niniejszego postępowania sądowego, a właściwym orzeczniczo w tym zakresie pozostaje sąd powszechny.

Kliknij, aby rozszerzyć...

Niezależnie od tego stwierdzić należy, że z osobą inwestora nie musi się wiązać posiadanie określonego prawa rzeczowego do nieruchomości, na której realizowana jest inwestycja. W świetle poglądów doktryny inwestorem jest osoba fizyczna albo prawna, bądź też jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, która przeznacza środki finansowe na realizację określonej inwestycji budowlanej. Nie ma przy tym znaczenia, czy przedmiotem nakładów jest składnik majątku tej osoby, czy też osoby trzeciej (zob. Prawo budowlane – komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 255). Także w orzecznictwie sformułowano tezę, iż "Nakaz rozbiórki może być kierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem działki, na której zrealizowano określoną inwestycję. Inwestorem jest osoba, która organizuje i finansuje budowę" (wyrok NSA z 21 listopada 2001 r., sygn. SA/Rz 597/00, Lex Polanica nr 354876).
Piotr G. – jak wynika z akt sprawy – jest jednak współwłaścicielem nieruchomości, na której zrealizowano przedmiotową rozbudowę, a nadto niewątpliwie jest jej inwestorem i zasadnie do niego został skierowany nakaz rozbiórki. Justyna G. jako współwłaścicielka była zaś stroną tego postępowania, bowiem decyzja o rozbiórce dotyczy jej interesu prawnego.
Alternatywne wymienienie w art. 52 Prawa budowlanego inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego nie oznacza dowolności na wyborze jednego z nich jako zobowiązanego do wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, orzeczonej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej (wyrok NSA z 11 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 2059/98 – niepubl.).
Skarżący trafnie zauważa, iż celem realizacji wymogów postanowienia PINB w B. P. z dnia 6 października 2008 r. musiałby złożyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do tego musiałby jednak dysponować zgodą byłej żony jako współwłaścicielki. Ta jednak – jak stwierdził – odmawia współpracy przy legalizacji rozbudowy.
Okoliczność powyższa nie prowadzi jednak do wniosku o sprzeczności z prawem zaskarżonej decyzji, ani wspomnianego postanowienia. Legalizacja samowoli budowlanej nie jest bowiem obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem. Rzeczą skarżącego jako inwestora jest zatem wyjednanie zgody współwłaścicielki na wykonanie robót prowadzących do legalizacji. Brak wymaganej zgody współwłaścicielki może być ewentualnie usunięty w drodze rozstrzygnięcia sądu powszechnego, zawierającego upoważnienie do dokonania czynności. Takie upoważnienie stanowi prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 48 ust. 3 pkt 2 oraz art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Wprawdzie definicja legalna zawarta w tym ostatnim przepisie takiej podstawy nie przewiduje, to jednak zgodnie z art. 2 ust. 2 Pr. bud., przepisy prawa budowlanego nie mogą naruszać przepisów odrębnych, w tym przypadku przepisów prawa cywilnego (por. cyt. Komentarz do prawa budowlanego pod red. Z. Niewiadomskiego – s.404).

Kliknij, aby rozszerzyć...

artisan3D napisał:

Noooooooooo, jeśli istotnym odstępstwem jest brak tej warstwy, a nie jest. Nie wystarczy umieć przeklejać. Trzeba jeszcze wiedzieć: kiedy budynek budowano, gdzie jest projekt budowlany. Wzywanie PINB do takiej dupereli może rodzić konieczność ponoszenia kosztów wizyty PINB. To jest drobiazg, a nie katastrofa budowlana, nie jest to też samowolą budowlaną. Odpuść nieco.

Kliknij, aby rozszerzyć...

artisan3D napisał:

W przypadku tutaj opisanym nie jest, moim zdaniem, potrzebna interwencja PIIB, a i przypadek nie kwalifikuje się do objęcia pojęciem samowoli budowlanej.

Kliknij, aby rozszerzyć...