orzeczenie sadowe

jaką moc wiążącą mają/mogą mieć orzeczenia sądowe w Polsce ?

nyta napisał:

jaką moc wiążącą mają/mogą mieć orzeczenia sądowe w Polsce ?

Kliknij, aby rozszerzyć...

Orzeczenie sądowe są wiążące tylko w konkretnej sprawie. Dotyczy to zarówno wyroków sądów okręgowych, sądów apelacyjnych, czy sądu najwyższego. Dla innych składów sędziowskich ich interpretacja przepisów nie jest wiążąca i mogą orzekać inaczej z jednym wyjątkiem. Mianowicie uchwały 7 sędziów SN (lub pełnej izby) mogą mieć nadaną moc zasady prawnej i one są wiążące, ale tylko dla kolejnych składów Sądu Najwyższego. (art. 61 i 62 ustawy o Sądzie Najwyższym). Inne sądy teoretycznie mogą orzekać inaczej, jednak narażają się w ten sposób na zarzut rażącego naruszenia prawa (art. 523 par. 1 k.p.k.) poprzez zastosowanie błędnej wykładni przepisów i możliwość uchylenia takiego wyroku w postępowaniu kasacyjnym (art. 537 par. 1 k.p.k).
A tak poza tym, to główna moc wiążącą wyroków sądowych opiera się na zasadzie pewnego autorytetu, którym cieszy się Sąd Najwyższy i dlatego od strony faktycznej orzecznictwo i doktryna wywiera znaczący wpływa na wyroki sądowe. Jakbyś czytała dowolny wyrok sądowy można tam zauważyć wiele odwołań do komentarzy oraz innych wyroków.

Temat rzeka, ale w wielkim skrócie i w uzupełnieniu do tego co napisał mój poprzednik:

1) w sprawach cywilnych:
- orzeczenie (wyrok zaoczny lub inne wydane na posiedzeniu niejawnym) wydane przez sąd wiąże go od chwili podpisania sentencji lub podpisania uzasadnienia jeżeli było ono sporządzane (art. 341 i 358 k.p.c.). Postanowienia stają się skuteczne w takim zakresie i w taki sposób, jaki wynika z ich treści, z chwilą ogłoszenia, a jeżeli ogłoszenia nie było - z chwilą podpisania sentencji (art. 360 k.p.c.).
- orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 365 k.p.c.)
- wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (art. 366 k.p.c.). Dotyczy to także innych prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie w sprawie (art. 353(2), 361 i 362 k.p.c.)
- ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym (art. 11 k.p.c.)

2) w sprawach przed sądami administracyjnymi:
- Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny (11 kpa)
- Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym - od podpisania sentencji wyroku (art. 144 kpa). Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji (art. 164 kpa)
- Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 kpa)
- Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 kpa).
- Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 kpa). Postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 kpa).

Trzeba mieć na uwadze, że nawet prawomocne orzeczenia kończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane w nadzwyczajnym trybie (np. art. 172 kpa, art. 424(1) i nast. k.p.c.).
Celowo pominąłem procedurę karną, która jest mi całkowicie obca.