Spadek po zmarłym ojcu, córki pominięte

Zmarł ojciec - od lat mieszkający z żoną w Niemczech, oboje mający obywatelstwo niemieckie. Żona po śmierci przedstawiła potwierdzony notarialnie testament, w którym wszystko przepisał żonie. Ojciec ma dwie córki z poprzedniego małżeństwa, które zostały pominięte (jedna z nich ma obywatelstwo niemieckie, druga mieszka na stałe w Polsce). Czy istnieje w niemieckim prawie jakiś zachowek oraz czy jakieś części spadku córkom się należą?

W Niemczech, podobnie jak w Polsce, spadkobiercy ustawowi, którzy zostali pominięci w testamencie, mają prawo żądać od spadkobierców testamentowych zachowku. Prawo do zachowku w Niemczech wynika z § 2303 BGB (Bürgerliches Gesetzbuch=niem. kodeks cywilny). Ten niemiecki przepis jest w swej istocie niemal identyczny z polskim przepisem o zachowku, jaki zawarty jest w art. 991 kodeksu cywilnego.
Zgodnie z tym wyżej podanym niemieckim przepisem, zstępni i rodzice spadkodawcy, jako ustawowi spadkobiercy, pominięci w testamencie, mają prawo do połowy wartości swego ustawowgo udziału w spadku. W Twoim przypadku są to dwie córki spadkodawcy, pominięte w jego testamencie; każda z nich ma prawo do połowy wartości tego, co odziedziczyłaby, jeśli testamentu by nie było. W Twoim przypadku nie da się od razu i jednoznacznie stwierdzić, jaki byłby ułamek, czyli ustawowy udział spadkowy każdej z córek, bo to zależy od tego, czy ojciec i jego żona żyli w rozdzielności majątkowej wg. niemieckiego prawa. A zatem podaję tu dwie możliwości:

1. Możliwość: Jeśli taka rozdzielność pomiędzy małżonkami była, to zgodnie z § 1931 ust. 4 BGB żona i dwie córki spadkodawcy ustawowo dziedziczyłyby w równych częściach po 1/3. W takim wypadku roszczenie obydwu córek o zachowek odpowiadałoby wartości po 1/6 spadku dla każdej z nich.

2.Możliwość: Inaczej będzie, jeśli ojciec tych dwóch córek nie miał ze swoją żoną rozdzielności majątkowej i żył z nią w ustawowym małżeńskim ustroju majątkowym (Uwaga: ten niemiecki małżeński ustawowy ustrój majątkowy jest zupełnie zupełnie inny niż w Polsce wg. pol. przepisów!) Wówczas ustawowy udział spadkowy żony wynosi w sumie 1/2, a zatem udziały ustawowe obydwu córek wynosić będą po 1/4 każda, a to oznacza, że miałaby prawo do zachowku w wysokości odpowiadającej 1/8 wartości spadku.

Pominąłem tu kwestie dotyczące samego praktycznego dochodzenia roszczenia o zachowek w Niemczech, tzn. czego można żądać od testamentowej spadkobierczyni w celu ustalenia wartości spadku, jej obowiązku udzielenia informacji itd. itd.

Bardzo dziękuję za odpowiedź. Myślę, że bez prawnika w Niemczech się nie obejdzie, ale jakiś trop już jest. Czy może lepiej wziąć prawnika w Polsce, który zna tamtejsze prawo?

Obojętne, czy będzie to prawnik z Polski, czy z Niemiec, dobrze byłoby, żeby wiedział przynajmniej to, co wcześniej napisałem. Bardzo dobrze byłoby, jeśli wiedziałby ponadto, w jaki sposób domagać się od posiadaczy spadku (w tym wypadku od osoby ustanowionej testamentem jedynym spadkobiercą) wyjawienia wszystkich składników masy spadkowej, zgodnie z § 2314 BGB, i jakim wymogom odpowiadać powinno pisemnie sporządzone przez spadkobiercę zestawienie tych przedmiotów wzg. praw majątkowych, aby odpowiadało przepisowi § 260 BGB, który reguluje ustawowe wymogi spisu majątku, który objęty ma być wyjawieniem. Posiadanie tej profesjonalnej wiedzy nie jest takie oczywiste także u niemieckich adwokatów. A przecież roszczenie o zachowek wymaga konkretnego wyliczenia, ponieważ jest to roszczenie o zapłatę konkretnej sumy pieniężnej, a to wyliczenie oparte być musi o znajomość składników masy spadkowej i ich wartości. Trzeba pamiętać, że w razie sporu przed sądem, sędziemu nie wolno pouczać ani stron, ani ich pełnomocników, w jaki sposób mają precyzować swe wnioski, i kiedy ich uzsadanienie jest prawidłowe i zupełne. O swoich niedociągnięciach pełnomocnicy dowiadują się dopiero czytając uzasadnienie orzeczenia sądu.