Osoby pracujące w krajach UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii, które tam odprowadzają składki na emeryturę, nabywają prawo do tego świadczenia w tamtych krajach. Jeśli więc ktoś pracuje w Wielkiej Brytanii i po kilku latach wróci do Polski, będzie miał w przyszłości prawo - po osiągnięciu wieku emerytalnego obowiązującego na Wyspach - do brytyjskiej emerytury.
Wysokość emerytury zależy od tego, w jakim kraju był zatrudniony Polak, jakie odprowadzał składki i jak długo pracował za granicą. Każdy kraj UE samodzielnie reguluje szczegóły dotyczące okresów uprawniających do uzyskania świadczenia, wieku emerytalnego upoważniającego do skorzystania z niego oraz wysokość emerytury - zauważa Zofia Czepulis-Rutkowska z Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych. Podkreśla jednak, że Polacy w przyszłości nie powinni mieć problemów z otrzymywaniem zagranicznych świadczeń. Sprawy te regulują bardzo ściśle unijne przepisy - mówi. Dodaje, że oprócz dwóch najważniejszych rozporządzeń, które obecnie regulują sprawę wypłaty świadczeń między krajami UE, w przygotowaniu jest nowy akt prawny.
Można uzupełnić polski staż
Co ważne, okresy przepracowane za granicą ZUS będzie musiał wziąć pod uwagę, ustalając prawo do polskiej emerytury. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, kiedy ktoś nie będzie miał w nowym systemie emerytalnym wymaganego minimalnego okresu ubezpieczenia (wynosi 20 lat dla kobiet i 25 dla mężczyzn).
Okres ten gwarantuje, że jeśli przyszły emeryt nie uzbiera odpowiednio wysokich składek, aby otrzymać minimalne świadczenie z ZUS, to do tego poziomu dopłaci budżet. Osoba, która przepracuje na przykład w Polsce 18 lat i po złożeniu wniosku do ZUS okaże się, że nie otrzyma świadczenia minimalnego, może uzupełnić konieczny okres ubezpieczenia latami przepracowanymi w krajach UE.
Ci, którzy już niedługo będą ubiegać się o emeryturę i będą ją mieli obliczaną przez ZUS na starych zasadach, też powinni pamiętać o tym, że pracowali za granicą i tam opłacali składki. Mogą oni uzupełniać swój staż latami przepracowanymi poza Polską.
Ta zasada działa też w drugą stronę. Polskim stażem ubezpieczeniowym można uzupełnić brakujący do uzyskania świadczenia staż w innych krajach UE.
Ile za pracę na Wyspach?
W Wielkiej Brytanii wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Jest jednak przesądzone, że będzie rósł w latach 2010-2020 i od 2021 roku wyniesie tyle samo dla obu płci. Nie jest też wykluczone, że nie wzrośnie później do 67 lat, a wiek ten będzie dotyczyć zarówno kobiet, jak i mężczyzn.
Osoby, które obecnie tam pracują, muszą brać pod uwagę to, że będą mogły ubiegać się o świadczenie po ukończeniu tego właśnie wieku.
Aby otrzymać najwyższe dostępne świadczenie z systemu podstawowego (większość pracowników jest dodatkowo ubezpieczona w planach zakładowych i systemie dodatkowym) w wysokości 82,05 funta tygodniowo, trzeba przepracować 44 lata. Czas pracy uprawniający do minimalnej emerytury (20,51 funta tygodniowo) wynosi 11 lat. Osoby, które przepracowały od 12 do 43 lat, otrzymują świadczenie proporcjonalnie do stażu pracy. Na przykład osoba o 22-letnim stażu pracy otrzyma 41 funtów.
Dla Polaka, który pracował w Wielkiej Brytanii 5 lat (opłacał tylko składkę do systemu podstawowego), a o emeryturę będzie się starać w Polsce po przepracowaniu kolejnych 35 lat (uzupełni nimi okres pracy wymagany na Wyspach), oznacza to, że będzie mieć prawo do brytyjskiej emerytury w wysokości 9,31 funta tygodniowo (około 250 zł miesięcznie). Wynika to z tego, że za 40 lat pracy tzw. teoretyczna emerytura wyniesie dla niego 74,5 funta (40/44 x 82,05 funta). Ponieważ przepracował w Wielkiej Brytanii 5 lat, to faktyczne świadczenie wyniesie 12,5 proc. (5/40) z kwoty 74,5 funta, tj. 9,31 funta. Miesięcznie da to kwotę około 40 funtów. Z kolei dla osoby, która przepracowała na Wyspach 10 lat, podstawowa emerytura wyniesie około 450 zł.
Gromadzić swoje pay slipy
Otrzymujemy od swojego pracodawcy pay slipy. Nie wiemy jednak, czy jest to wystarczający dokument do uprawnień emerytalnych. Dają go swoim pracownikom brytyjscy i irlandzcy pracodawcy. Przypomina polski pasek wynagrodzeń. Znajduje się tam informacja o składkach i podatkach odprowadzonych za dany okres zatrudnienia.
ZUS podaje, że taki dokument powinien wystarczyć w przyszłości, aby ustalić prawo do emerytury. Pracownicy Zakładu zdają sobie sprawę, że wiele osób pracujących za granicą nie wie, jakie dokumenty gromadzić, aby mieć w przyszłości prawo do emerytury. Najważniejszy dla zagranicznej instytucji wypłacającej emeryturę jest fakt, że za daną osobę została odprowadzona składka. Trzeba więc posiadać przynajmniej numer ubezpieczenia, który został jej nadany w okresie pracy za granicą. Najlepiej jednak mieć dokumenty poświadczające okresy zatrudnienia - świadectwa pracy, (contract) paski wynagrodzeń czy zagraniczne zeznania podatkowe: -(P60 lub P45) z Inland Revenue.
Gdzie należy składać wnioski?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyznaczył 6 oddziałów, które współpracują z odpowiednimi instytucjami odpowiedzialnymi za wypłatę emerytur i rent w poszczególnych krajach Unii. To tam osoby mieszkające za granicą lub mające okresy pracy poza Polską powinny składać wnioski o emeryturę. Oddziały te znajdują się w Nowym Sączu, Tarnowie, Łodzi, Opolu, Szczecinie i w Warszawie.
Każdy z nich odpowiada za obsługę osób, które mają wyłącznie polskie okresy ubezpieczenia, ale mieszkają na terenie innych krajów albo mieszkają w Polsce lub za granicą i mają okresy ubezpieczenia polskie i zagraniczne, z tym że każdemu z nich przyporządkowane są różne kraje.
Oddział w Warszawie odpowiada za ustalenie świadczeń dla osób, które mieszkają lub pracowały w Belgii, Francji, Holandii, Irlandii, Luksemburgu oraz Wielkiej Brytanii. Dokładne adresy tych placówek i numery telefonów do nich można znaleźć na stronie
http://www.zus.pl
