Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 1989-09-18, III CZP 78/89
Teza:
Najemca może rozwiązać umowę użyczenia lokalu mieszkalnego z domownikiem, wobec którego nie ma obowiązku alimentacyjnego.
Uzasadnienie:
Powód wystąpił o orzeczenie eksmisji pozwanego wraz z domownikami z lokalu mieszkalnego w M. Uzasadniając powództwo twierdził, że jest najemcą tego lokalu, do którego przyjął pozwanego w okresie, gdy ten był jeszcze małoletni. Pozwany założył własną rodzinę, która mieszka z nim w lokalu powoda. Powód uzasadniał powództwo złym traktowaniem jego i żony przez pozwanego.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy w B. oddalił powództwo, przyjmując że powód nie udowodnił faktów podanych w pozwie, a dotyczących niewłaściwego zachowania się pozwanego.
Rozpoznając rewizję powoda, Sąd Wojewódzki w Słupsku, na podstawie art.. 391 § 1 KPC, przedstawił Sądowi Najwyższemu podane na wstępie zagadnienie prawne, jako budzące poważne wątpliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przedstawione zagadnienie było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 6.04.1970 r. III CZP 61/69 (OSNCP 1971, z.7-8, poz. 118) - zasada prawna, według której najemca może żądać eksmisji domownika, jeżeli nie sprzeciwia się temu stosunek osobisty łączący te osoby. W uzasadnieniu tej uchwały podano, że zamieszkanie niektórych domowników z najemca, podobno jak i prowadzenie z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, może być uzależnione od woli najemcy. Może to dotyczy osób niespokrewnionych z najemca jak również krewnych i powinowatych, wobec których najemca nie ma obowiązku alimentacyjnego. Zamieszkanie takiego domownika w mieszkaniu najemcy daje się ocenić jako stosunek zbliżony do użyczenia, a w następstwie tego żądanie opuszczenia mieszkania jako żądanie zwrotu rzeczy użyczonej (art. 716 KC). zerwanie przez domownika wspólnego gospodarstwa domowego może dodatkowo uzasadniać powództwo najemcy o eksmisje domownika.
Nie ma uzasadnionych podstaw do podejmowania próby rewizji przytoczonego poglądu Sądu Najwyższego. Wprawdzie między najemcami a domownikami z reguły nie są zawierane umowy określane jako użyczenie, to jednak charakter stosunku jaki między tymi osobami powstaje, jest zbliżony do umowy użyczenia i spory powstałe na tym tle mogą być rozstrzygane na podstawie przepisów o użyczeniu. Jednakże swoboda rozwiązywania tego rodzaju stosunku jaki powstaje między najemcą a domownikiem jest ograniczona. W szczególności najemca nie mógłby skutecznie domagać się eksmisji swego dziecka, wobec którego ma obowiązek alimentacyjny, gdyż dostarczenie takiemu dziecku mieszkania należy do obowiązków najemcy. Wprawdzie i po usamodzielnieniu się krewnych najemcy dostarcza on im często w dalszym ciągu mieszkania, nie oznacza to jednak, że prawo do zamieszkania z najemcą służy tym domownikom na stałe. Nie jest wyłączone roszczenie najemcy o eksmisję takiego domownika.
Dodać należy, że wprawdzie przepisy o użyczeniu nie regulują terminów wypowiedzenia przy rozwiązaniu tego rodzaju stosunku prawnego, to jednak zakończenie użyczenia lokalu może uwzględniać analogiczne stosowanie terminów przewidzianych dla wypowiedzenia najmu, z uwagi na zbliżony charakter tych dwóch stosunków prawnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 391 § 1 KPC, podjął uchwałę o treści podanej na wstępie.
