OPIS ISTOTNYCH ZAGADNIEŃ DLA KOMISJI EGZAMINACYJNEJ
DO ZADANIA Z ZAKRSU PRAWA KARNEGO
1. W ustalonym i niekwestionowanym stanie faktycznym radca prawny - pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego oraz powoda cywilnego winien sporządzić apelację, albowiem treść wydanego wyroku narusza prawa i szkodzi interesom jego mocodawcy.
Zauważyć należy, że wniosku o uzasadnienie nie złożył prokurator, co oznacza, iż tylko od pełnomocnika zależy, czy w ostateczności wyrok uprawomocni się w takiej postaci w jakiej został wydany.
2. Zgodnie z treścią art. 425 § 3 k.p.k. odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom.
Z braku gravamen pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego nie może skarżyć wyroku na korzyść oskarżonego, a zatem skarżyć tych rozstrzygnięć, które poprawiałyby sytuację oskarżonego, tj.:
- obrazy prawa materialnego, tj. art. 33 § 2 k.k., polegającej na orzeczeniu grzywny w ilości 400 stawek, w sytuacji gdy maksymalnie można było wymierzyć 360 stawek;
- obrazy prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 k.k., poprzez przyjęcie, że oskarżony popełnił przestępstwo w warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 k.k., w sytuacji gdy przestępstwo za które oskarżony został obecnie skazany nie jest podobne - w rozumieniu art. 115 § 3 k.k. – do przestępstwa z art. 233 § 1 k.k.;
- obrazy prawa karnego materialnego, tj. art. 63 § 1 k.k., poprzez niezaliczenie okresu zatrzymania na poczet orzeczonej kary grzywny;
- obrazy przepisów postępowania karnego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, tj. art. 391 § 1 k.p.k. w zw. z art. 186 § 1 in fine k.p.k., polegającego na odczytaniu zeznań matki oskarżonego, i oparciu na nich ustaleń faktycznych, pomimo, że odmówiła ona w terminie złożenia zeznań w oparciu o normę art. 186 § 1 k.p.k. w zw. z art. 115 § 11 k.k.;
- obrazy przepisów postępowania karnego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, tj. art. 399 § 1 k.p.k., polegającego na nieuprzedzeniu stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu na czyn kwalifikowany z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
3. Apelacji winna czynić wymogom formalnym, a zdający winien:
a) w części wstępnej, oprócz oznaczenia własnych danych i roli procesowej, wskazać adresata apelacji (Sąd Okręgowy w Lublinie za pośrednictwem Sądu Rejonowego w Kraśniku - art. 428 § 1 k.p.k.);
b) poniżej wskazać, jakie orzeczenie zaskarża (art. 427 § 1 k.p.k. - data wyroku oraz sygnatura) i w jakiej części to czyni (art. 425 § 2 k.p.k.) – prawidłowo wyrok winien zostać zaskarżony w zakresie orzeczenia o karze oraz o powództwie cywilnym;
c) sformułować zarzuty w nawiązaniu do podstaw odwoławczych określonych w art. 438 k.p.k. (art. 427 § 2 k.p.k.);
d) wskazać czego się domaga, a więc zawrzeć w apelacji wniosek lub wnioski pod adresem sądu odwoławczego (art. 427 § 1 k.p.k.);
e) zawrzeć uzasadnienie (art. 427 § 2 k.p.k.);
f) poniżej własnego podpisu – tj. podpisu radcy Tomasza Amanta, winien wskazać na istnienie – jako załączników – 2 odpisów apelacji (art. 446 § 2 k.p.k.).
4. W apelacji powinny zostać sformułowane następujące zarzuty:
a) obrazy prawa materialnego, tj. art. 70 § 2 k.k. poprzez określenie okresu próby na dwa lata, w sytuacji, gdy minimalny ustawowy okres próby wynosi wobec młodocianego 3 lata;
b) obrazy prawa materialnego, tj. art. 73 § 2 k.k. poprzez nieorzeczenie wobec oskarżonego, który ma status młodocianego, dozoru kuratora lub osoby godnej zaufania;
c) obrazy prawa materialnego, tj. art. 415 k.c. w zw. z art. 441 § 1 k.c., polegającej na zasądzeniu odszkodowania jedynie w części, tj. w połowie, w sytuacji gdy oskarżony odpowiada za całość szkody, niezależnie od ilości sprawców przestępstwa;
d) obrazy prawa procesowego, tj. art. 644 § 1 k.p.k. poprzez obciążenie powoda cywilnego opłatą sądową od oddalonego powództwa cywilnego, w sytuacji gdy orzeczenie to jest wadliwe, albowiem jest następstwem obrazy prawa materialnego wykazanego pod lit. C.
Autor apelacji winien wnosić o zmianę wyroku w ten sposób, że:
1. za podstawę prawną orzeczenia o okresie próby przyjąć art. 70 § 2 k.k., a jego okres ustalić na 3 lata;
2. na podstawie art. 73 § 2 k.k. oddać oskarżonego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania;
3. podwyższyć kwotę zasądzonego odszkodowania do 7.000 zł;
4. uchylić orzeczenie o zasądzeniu od powoda cywilnego opłaty.
5. Apelacja może zostać wniesiona także w innym układzie zarzutów. Jej autor może bowiem - w miejsce zarzutów ujętych pod lit. a-b – postawić zarzut:
- rażącej swą łagodnością, w stopniu niewspółmiernym, orzeczonej kary pozbawienia wolności, poprzez warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, w sytuacji gdy poprzednia karalność oskarżonego, krótki okres w którym nastąpił powrót do przestępstwa, negatywna opinia z miejsca zamieszkania, nie daje podstawy do wyrażenia przekonania, że warunkowe zawieszenie wykonania kary będzie wystarczające dla osiągnięcia celów kary, a w szczególności będzie wystarczające dla zapobieżenia powrotowi do przestępstwa; wprawdzie w mowie końcowej złożył wniosek o warunkowe zawieszenie kary, ale fakt ten nie uniemożliwia mu zmianę stanowiska w tym względzie.
* postawienie innego zarzutu, tj. np. obrazy prawa materialnego (np. art. 69 i 70 k.k.), czy też błędu w ustaleniach faktycznych – jest wadliwe, albowiem prawo materialne nie zostało naruszone, a w ostatnim elemencie - ustalenia sądu były trafne, a błędna była tylko ocena w zakresie wysnutej prognozy.
- oprócz tego zarzutu winny zostać podniesione zarzuty ujęte pod lit. c i d.
W takiej sytuacji autor winien wnieść o zmianę wyroku poprzez uchylenie orzeczenia
o warunkowym zawieszeniu wykonania kary, a także podwyższenie zasądzonej kwoty odszkodowania do 7000 zł oraz uchylenie orzeczenia o zasądzeniu od powoda cywilnego opłaty.
Ocena trafności konstrukcji zarzutów apelacji ujętych pod pkt 4 i 5 winna uwzględniać to, że dla pokrzywdzonego najistotniejsze – wobec braku umowy ubezpieczenia majątkowego – winno być uzyskanie naprawienia szkody, a w sytuacji gdy oskarżony będzie odbywał karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym (a więc, co jest nieuniknione, straci pracę), uzyskanie odszkodowania będzie bardzo utrudnione, albowiem nie ma on żadnego majątku,
a utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę. Stanowisko takie wynika także z wniosku złożonego w mowie końcowej pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i powoda cywilnego.
W związku z powyższym proponuje się wystawienie:
- oceny negatywnej – jeśli zdający sporządzi opinię prawną o braku podstaw do wniesienia apelacji, a także gdy sporządzi apelację, ale:
a) zawrze w niej wyłącznie te zarzuty, co do których nie ma gravamen, czyli zaskarży wyrok na korzyść oskarżonego (pkt 2 opisu), co będzie oznaczało, iż prezes sądu pierwszej instancji wyda wówczas zarządzenie o odmowie jej przyjęcia (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 425 § 3 k.p.k.);
b) nie zaskarży rozstrzygnięcia co do powództwa cywilnego – obraza prawa materialnego, tj. k.c. jest bowiem oczywista i rażąca;
- oceny pozytywnej - gdy zdający sporządzi dopuszczalną (będzie spełnione gravamen) apelację od wyroku, przy czym należy zróżnicować ocenę w zależności od sposobu jej zredagowania i skonstruowania zarzutów oraz wniosków.
A czy ktoś z Was dysponuje może kluczem do cz. karnej?