Uwaga! Jeśli sami nie zainicjujemy tego postępowania, to z czasem zostanie ono wszczęte „z urzędu” przez Urząd Skarbowy, ale wtedy utracimy prawo do zwolnień podatkowych, ponieważ organy podatkowe nie spieszą się i często wszczynają dane postępowanie na krótko przed upływem przedawnienia zobowiązania.
Przykładowo osoby z I grupy podatkowej (czyli rodzice, dzieci, dziadkowie, małżonek, rodzeństwo) są zwolnieni z takiego podatku, jeśli dokonają zgłoszenia w terminie 6 miesięcy od zaistnienia zdarzenia, czyli odpowiednio:
- w przypadku darowizny np. pieniędzy przelewem bankowym – 6 miesięcy od spełnienia tego świadczenia
- w przypadku dziedziczenia – 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu o nabyciu spadku
Jeśli zapomnimy zgłosić w powyższym terminie, to zwolnienie przepada. Dlatego warto jest złożyć takie zawiadomienie niezwłocznie, nawet jeśli nie posiadamy wszelkich wymaganych załączników. Złożenie podania zgodnego ze wzorem poniżej, oznacza że wszczęte zostanie postępowanie w tej sprawie. Ewentualne uzupełnianie załączników może nastąpić w jego toku.
Oczywiście w urzędzie możemy spotkać się z postawą
„skoro nie ma wszystkich załączników, to podanie nie zostanie przyjęte” lub, że
"musimy dostarczyć analogiczne oświadczenia od pozostałych spadkobierców". Taka postawa wynika stąd, że po wpłynięciu podania następuje
„czas start” dla urzędnika, który musi załatwić sprawę w odpowiednich terminach. Jeśli z jakiś powodów termin jest nie dochowany, to zobowiązany jest zawiadomić o tym strony postępowania podając przyczyny. Należy tu dodać, że urzędnik prowadzący postępowanie zobowiązany jest ponaglać do aktywności i inne strony postępowania – przykładowo innych spadkobierców i to nawet jeśli nie jesteśmy w stanie podać ich aktualnego adresu zamieszkania, gdyż po prostu go nie znamy. Stąd z punktu widzenia urzędnika zrozumiała jest asekuracyjna postawa, bo przecież dużo wygodniej jest przerzucić te obowiązku na interesanta, któremu zależy na otrzymaniu zaświadczenia uprawniającego do dysponowania majątkiem.
Dlatego częstym bywa postawa, że
„nie mogę przyjąć podania, bo brakuje tego czy tamtego” i wtedy terminy już nie biegną.
Jak możemy postąpić, gdybyśmy mieli problem tego typu?
Mamy dwa rozwiązania obejściowe:
I. Składamy podanie w kancelarii ogólnej Urzędu Skarbowego. Zaś na kopii tego podania uzyskujemy potwierdzenie wpływu. Nawet jeśli złożymy tylko samo pismo zawierające wniosek o wszczęcie postępowania i nie dołożymy żadnego wymaganego załącznika, to i tak postępowanie zostanie wszczęte, bo datą wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165 § 3 ordynacji podatkowej jest „dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu”. Oczywiście w takim przypadku urzędnik wezwie do uzupełnienia wniosku o wymagane załączniki, ale terminy będą już biegły.
II. Wysyłamy podanie na adres właściwego Urzędu Skarbowego listem poleconym z potwierdzeniem odbioru. Wtedy data wpływu naszego pisma do urzędu jest analogicznie datą wszczęcia postępowania z identycznymi konsekwencjami, jak w pkt 1.
Na wstępie ustalmy, które akty prawa będą mieć miejsce w naszej sprawie zastosowanie:
1.
Ordynacja podatkowa w niej począwszy od art. 120 mamy unormowane zasady ogólne postępowania podatkowego
2.
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
3.
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn
4.
Formularz zeznania podatkowego SD-Z2
Reasumując, z powyższych aktów prawa wynika, że powinniśmy w urzędzie skarbowym złożyć jako załącznik do naszego podania:
- wypełniony formularz SD-Z2
- dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania w szczególności
orzeczenie sądu, testament, umowę, ugodę, zaświadczenie banku o nabyciu praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy lub zaświadczenie towarzystwa funduszy inwestycyjnych o nabyciu jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci
- posiadanie przez zbywcę tytułu prawnego do rzeczy lub praw majątkowych wymienionych w zeznaniu, w szczególności:
wypis z księgi wieczystej, umowę sprzedaży, zaświadczenie spółdzielni mieszkaniowej
- istnienie długów i ciężarów, obciążających nabyte rzeczy lub prawa majątkowe, a przy nabyciu w drodze zasiedzenia poniesienie nakładów na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia, w szczególności:
faktury dotyczące kosztów ostatniej choroby oraz pogrzebu spadkodawcy, wypis z księgi wieczystej potwierdzający obciążenie nieruchomości hipoteką, zaświadczenie spółdzielni mieszkaniowej potwierdzające istnienie długów związanych ze spółdzielczymi prawami do lokali, zaświadczenie o zastawie sądowym, faktury dokumentujące poniesienie nakładów na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia.
Uwaga ważne i przydatne informacje:
1. Poza wskazanymi wyżej dokumentami
urząd skarbowy nie może domagać się innych zaświadczeń, decyzji podatkowych dotyczących podatku od nieruchomości, oświadczeń innych ludzi, wypełniania tabelek, formularzy, wypisów z rejestru gruntów itp. Organ administracji może wymagać tylko tego, do czego obliguje go przepis prawa i rozszerzanie tego zakresu jest niedopuszczalne.
2. Przepisem, na który możemy się powołać, gdyby próbowano wymagać od nas więcej niż uprawnia powyższe rozporządzenie jest art. 306 d ordynacji podatkowej
§ 1. Organ podatkowy nie może żądać zaświadczenia ani oświadczenia na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, jeżeli znane są one organowi z urzędu lub możliwe są do ustalenia przez organ na podstawie:
1) posiadanych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych;
2) przedstawionych przez zainteresowanego do wglądu dokumentów urzędowych;
3) rejestrów publicznych posiadanych przez inne podmioty publiczne, do których organ ma dostęp w drodze elektronicznej na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne;
4) informacji otrzymanych od innego podmiotu publicznego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
§ 2. Organ podatkowy żądający od strony zaświadczenia albo oświadczenia w celu potwierdzenia faktów albo stanu prawnego jest obowiązany wskazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia tych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia albo oświadczenia.
z § 1 wynika zatem, że jeśli dana informacja dostępna jest w publicznym rejestrze w internecie np. Księga Wieczysta, to urząd nie może żądać od nas przyniesienia płatnego wydruku. Podobnie jeśli informacja znajduje się „w drugim pokoju” danego urzędu, bo była wykorzystywana w innym postępowaniu, to również urząd nie może się jej domagać, bo „jest znana z urzędu”
z § 2 wynika, że jeśli urzędnik oczekuje od nas czegoś więcej, to musi wskazać przepis prawa. W naszym kraju nie ma prawa zwyczajowego, więc nie jest umocowane stwierdzenie, że „u nas w urzędzie wymagamy tego czy tamtego”.
3. Jeśli złożymy podanie, a nie będzie wymaganych wszystkich załączników, bo ich nie mamy lub nie wiemy jak wypełnić, to potem spokojnie w toku postępowania możemy wszystko uzupełnić. Brak wszystkiego nie jest żadną przeszkodą dla złożenia podania i zainicjowania ważnej dla nas sprawy.
Zalecany sposób postępowania: złożenie w US podania wraz z dołączonym formularzem SD-Z2 oraz innymi załącznikami (jeśli takie posiadamy) niezależnie od tego, czy formularz wypełniony kompletnie lub posiadamy wszystkie załączniki.
Poniżej wzór pisma przewodniego inicjującego postępowanie
"Na podstawie art. 165 § 1 Ustawy Ordynacja Podatkowa (tekst jednolity z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Dz.U. 1997 Nr 137 poz. 926 z późn. zmianami) wnoszę o wszczęcie postępowania w sprawie podatku od spadku po <imie i nazwisko spadkobiercy > lub w sprawie podatku od darowizny otrzymanej od <imie i nazwisko darczyńcy>
Uzasadnienie:
<Teraz możemy opisać okoliczności sprawy i napisać więcej co uważamy>
W załączeniu przekazuję:
1. Zeznanie SD-Z2
2. …
3. …
Podpis"
Składamy pismo wraz z załącznikami w kancelarii urzędu , a na kopii uzyskujemy potwierdzenie wpływu lub wysyłamy listem poleconym z potwierdzeniem odbioru.
http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/9265787425
Złożenie przez podatnika zgłoszenia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r., Nr 142, poz. 1514 ze zm.), będącego czynnością materialno-techniczną nie zaś zeznaniem, nie zwalnia organu podatkowego od wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w rozumieniu art. 165 § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.).
Powyższe orzeczenie oznacza, że reakcją na złożenie przez nas zeznania powinno być wydanie przez US odpowiedniego postanowienia.
