Wniosek
Rzecznika Praw Obywatelskich
Na podstawie art. 60 § 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie
Najwyższym (Dz. U. Nr 249, poz. 2052 z późn. zm.) w zw. z art. 16 ust. 2 pkt 4
ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jednolity: Dz.
U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147)
wnoszę
o podjęcie uchwały wyjaśniającej występujące w orzecznictwie sądów powszechnych
rozbieżności w wykładni przepisu art. 155 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.
Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557, z póżn. zm.),
zwierającej odpowiedź na pytanie:
Czy użyte w przepisie art. 155 kkw pojęcie „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia
wolności" powinno być interpretowane (w oparciu o wykładnię systemową i
funkcjonalną) wyłącznie jako przerwa, o której mowa w art. 153 kkw, czy również
(w oparciu o wykładnię językową) jako każda faktyczna przerwa w wykonywaniu
kary pozbawienia wolności, wyjąwszy bezprawną?
2
Uzasadnienie
Wskazany problem prawny Rzecznik Praw Obywatelskich dostrzegł
rozpoznając wnioski skazanych, któiym sądy odmówiły udzielenia w oparciu o art.
155 kkw warunkowego przedterminowego zwolnienia uznając, że chociaż
wykonywanie wymierzonych im kar faktycznie uległo przerwaniu, to nie stało się to
w wyniku udzielenia im przerwy w odbywaniu kary, o której mowa w art. 153 kkw.
Przypadki te dotyczyły skazanych, którzy odbyli określoną w art. 155 kkw
minimalną część kary (co najmniej 6 miesięcy) przez zaliczenie okresu
tymczasowego aresztowania. Wobec uchylenia środka zapobiegawczego skazani ci
odzyskali czasowo wolność i po zapadnięciu prawomocnych wyroków skazujących
korzystali przez okres co najmniej roku z odroczenia wykonania kary.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 kwietnia 2000 r. (I KZP 8/00, OSNKW
2000/5-6/43) stwierdził, że „skazany wobec którego z powodu choroby
psychicznej lub innej przewlekłej, ciężkiej choroby zawieszono postępowanie
wykonawcze na podstawie art. 15 § 2 kkw, po rozpoczęciu odbywania przez
niego kary pozbawienia wolności orzeczonej w wysokości nie przekraczającej
3 lat i odbyciu co najmniej 6 miesięcy tej kary, może skorzystać z
warunkowego zwolnienia z reszty kary, w oparciu o przepis art. 155 § 1 kkw,
również wtedy, gdy w wyniku zawieszenia postępowania wykonawczego co
najmniej przez rok kara ta w stosunku do skazanego nie była wykonywana.
Oznacza to, że w zakres pojęcia przerwy „w wykonywaniu" (odbywaniu) kary
pozbawienia wolności, której czas trwania określa art. 155 § 1 kkw, wchodzi
nie tylko przerwa - w rozumieniu art. 153 kkw, ale również okres, w którym
skazany nie odbywał kary z powodu zawieszenia postępowania
wykonawczego".
Wskazane różnice występujące w orzecznictwie sądów, wynikające z
niejednolitej wykładni art. 155 § 1 kkw powodują, że skazani znajdujący się w takiej
samej sytuacji procesowej mają różne uprawnienia, co nie tylko nie jest
merytorycznie uzasadnione, ale jest też niesprawiedliwe.
W przekonaniu Rzecznika Praw Obywatelskich słusznym byłoby uznanie, że
przepis art. 155 § 1 kkw może być stosowany wobec każdego skazanego, który
spełnia określone w nim warunki, niezależnie od tego, czy korzystał on z przerwy, o
której mowa w art. 153 kkw, czy też wykonywanie wobec niego kary zostało
przerwane z innego powodu, jeżeli nie był on bezprawny.
W związku z powyższym na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 4 ustawy o Rzeczniku
Praw Obywatelskich wnoszę o podjęcie przez Sąd Najwyższy uchwały mającej na
celu wyjaśnienie postawionego na wstępie zagadnienia prawnego.
A jak ma się to do tej sprawy??