Komornik działa zgodnie z wnioskiem wierzyciela. Wniosek ten wiąże komornika.
Art. 804 kpc – komornik nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Oznacza to, że komornikowi nie wolno oceniać zarzutów o charakterze merytorycznym, dotyczących istnienia obowiązku, który jest treścią świadczenia przyznanego w tytule wykonawczym. Zakaz ten jest bezwzględny i nieodwołalny.
Komornik bada tytuł wykonawczy jedynie pod względem formalnym. Sprawdza zatem, czy pochodzi on od organu uprawnionego do wydania tytułów egzekucyjnych oraz czy został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Poza tym komonik kontroluje, czy postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności opatrzono pieczęcią sądu i podpisem sędziego.
UWAGA – jeżeli dłużnik podniesie zarzut spełnienia świadczenia, komornik zwraca na ten fakt uwagę wierzycielowi. O tym, czy mimo to ma prowadzić w dalszym ciągu egzekucję zdecyduje wierzyciel. Jego wniosek wiąże komornika. Dłużnik w takim wypadku dysponuje jedynie ochroną przewidzianą w art. 840 kpc, zatem może wytoczyć powództwo o uchylenie lub ograniczenie wykonalności tytułu wykonawczego.
Złożenie przez dłużnika dowodu zapłaty egzekwowanej należności nie upoważnia komornika do odstąpienia od prowadzonej egzekucji. Komornik jednak wstrzyma się z czynnościami (art. 822 kpc), a o dalszym biegu egzekucji decyduje wierzyciel.
Art. 822 kpc – komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik złoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązku swojego dopełnił albo że wierzyciel udzielił mu zwłoki. Komornik wstrzyma się również z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik albo jego małżonek podniesie zarzut wynikający z umowy małżeńskiej przeciwko dokonaniu czynności i okaże umowę majątkową małżeńską oraz przedłoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej oraz jej rodzaj były wierzycielowi wiadome. Wstrzymując się z dokonaniem czynności komornik stosownie do okoliczności podejmuje działania, które umożliwiają dokonanie czynności w przyszłości. O wstrzymaniu czynności i jego przyczynach komornik niezwłocznie zawiadomi wierzyciela. Na polecenie wierzyciela komornik niezwłocznie dokona czynności, która uległa wstrzymaniu.
Wstrzymanie się z dokonaniem czynności odnosi się jedynie do czynności jeszcze niedokonanej. Nie ma zastosowania do już rozpoczętej czynności.
ZAWIESZENIE POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO PRZEZ KOMORNIKA
Art. 818 § 1 kpc – komornik zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli się okaże, że wierzyciel lub dłużnik nie ma zdolności procesowej ani przedstawiciela ustawowego.
Art. 819 kpc – komornik zawiesza postępowanie z urzędu również w razie śmierci wierzyciela lub dłużnika. Postępowanie podejmuje się z udziałem spadkobierców zmarłego.
Art. 820 kpc – komornik zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela. Na wniosek dłużnika postępowanie ulega zawieszeniu, jeżeli sąd uchylił natychmiastową wykonalność tytułu lub wstrzymał jego wykonanie albo dłużnik złożył zabezpieczenie konieczne według orzeczenia sądowego do zwolnienia go od egzekucji.
Podjęcie postępowania zawieszonego na wniosek wierzyciela może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy (art. 181 pkt 2 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc) i nie później niż przed upływem roku (art. 823 kpc).
Komornik oddali wniosek dłużnika o zawieszenie postępowania, jeżeli nie zachodzą przesłanki określone w art. 820 kpc, gdyż przesłanki te są wymienione enumeratywnie.
UMORZENIE POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO PRZEZ KOMORNIKA
Art. 823 kpc – postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy samego prawa, jeżeli wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania. Termin powyższy biegnie od dnia dokonania ostatniej czynności egzekucyjnej, a w razie zawieszenia postępowania – od ustania przyczyny zawieszenia.
Art. 824 § 1 kpc – postępowanie umarza się w całości lub w części z urzędu:
1 – jeżeli okaże się, że egzekucja nie należy do organów sądowych
2 – jeżeli wierzyciel lub dłużnik nie ma zdolności sądowej albo gdy egzekucja ze względu na jej przedmiot lub na osobę dłużnika jest niedopuszczalna
3 – jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych
Art. 825 kpc – organ egzekucyjny umorzy postępowanie w całości lub w części na wniosek:
1 – jeżeli tego zażąda wierzyciel, jednakże w sprawach w których egzekucję wszczęto z urzędu lub na żądanie uprawnionego organu, wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania wymaga zgody sądu lub uprawnionego organu, który zażądał wszczęcia egzekucji
2 – jeżeli prawomocnym orzeczeniem tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności
3 – jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji, albo jeżeli prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego
4 – jeżeli wierzyciel jest w posiadaniu zastawu zabezpieczającego pełne zaspokojenie egzekwowanego roszczenia, chyba że egzekucja skierowana jest do przedmiotu zastawu.
Są to jedyne możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z innych powodów komornik umorzyć postępowania egzekucyjnego nie może.
UWAGA! Art. 826 kpc – umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, lecz nie pozbawia wierzyciela możności wszczęcia ponownej egzekucji, chyba że z innych przyczyn egzekucja jest niedopuszczalna.
Właścicielem tytułu wykonawczego jest wierzyciel. To jemu przysługuje prawo złożenia wniosku egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym. Od tej chwili tytuł wykonawczy znajduje się w posiadaniu organu egzekucyjnego (komornika lub sądu). Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym zaznacza wynik egzekucji. Po uprawomocnieniu się postanowienia, komornik lub sąd zaznacza na tytule wykonawczym wynik egzekucji, który jest odzwierciedleniem treści postanowienia.
Jeżeli egzekucja świadczenia okazała się skuteczna w całości, wówczas po ukończeniu postępowania egzekucyjnego należy na tytule wykonawczym zaznaczyć wynik egzekucji i tytuł zatrzymać w aktach sprawy (art. 816 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Adnotacja o egzekucji zaznaczana jest na tytule wykonawczym pod treścią klauzuli wykonalności lub w przypadku braku miejsca na tytule wykonawczym, na tak zwanym przedłużku – trwale złączonym z tytułem. Adnotacja zawiera informację o umorzeniu postępowania, przyczynach umorzenia, wysokości świadczenia przekazanego wierzycielowi oraz wysokości kosztów egzekucyjnym poniesionych przez dłużnika. Tytuł wykonawczy dla bezpieczeństwa obrotu zatrzymuje się w aktach sprawy jako wykorzystany. Akta sprawy egzekucyjnej wraz z tytułem wykonawczym, stosownie do kategorii akt, są po upływie czasu przekazywane do archiwum lub protokolarnie niszczone.
Jeżeli świadczenie objęte tytułem nie zostało zaspokojone całkowicie, tytuł należy zwrócić wierzycielowi (art. 816 zd. 2 K.p.c.). Wierzyciel otrzymuje tytuł wykonawczy z adnotacją o egzekucji tzn. o jej wyniku, poniesionych przez dłużnika i wierzyciela kosztach egzekucyjnych, kosztach zastępstwa procesowego wierzyciela oraz wysokości wyegzekwowanego świadczenia, z zaznaczeniem na jaką należność zostało ono zaliczone (koszty postępowania, odsetki, czy na należność główną). Koszty poniesione przez wierzyciela w toku egzekucji, zaznaczone w adnotacji komornika na tytule wykonawczym, uprawniają go przy ponownym wszczęciu egzekucji do ich wyegzekwowania, zgodnie z art. 770 K.p.c. Adnotacja dokonana przez komornika ma także skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia roszczenia objętego tytułem wykonawczym. Od daty zawartej na adnotacji biegnie 10-letni okres przedawnienia, który może zostać przerwany poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego (art. 794 K.p.c.) sąd nie może w zasadzie badać, czy dłużnik zaspokoił część należności po powstaniu tytułu egzekucyjnego. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego, jeżeli wynik dotychczasowej egzekucji w postaci zaspokojenia części należności został zaznaczony na utraconym tytule wykonawczym, to powinno znaleźć wyraz w tytule ponownie wydanym.