Służę.art. 51
1. Wprowadzenie w posiadanie nieruchomości i usunięcie z niej ruchomości stanowi drugie stadium egzekucji wydania nieruchomości lub statku. Egzekucja ta jest regulowana w art. 1046 § 1 i 9-11 k.p.c. Art. 51 ust. 1 pkt 1 nie wspomina jednak o wprowadzeniu w posiadanie statku. W związku z tym należy przyjmować, że za wprowadzenie w posiadanie statku komornik pobiera opłatę określoną w art. 54 (zob. uwagi do tego artykułu).
2. Co do pojęcia nieruchomości zob. art. 46 i 461 k.c. Zob. także M. Bednarek, Mienie…, s. 86 i n.; E. Skowrońska-Bocian, w: Kodeks cywilny, t. I, Komentarz do art. 1-44911, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2005, s. 190 i n.
3. W świetle art. 1046 § 1 i 9-11 k.p.c. egzekucja wydania nieruchomości lub statku przebiega przez dwa stadia. Komornik przystępuje do egzekucji wydania nieruchomości lub statku przez wezwanie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie. Po bezskutecznym upływie tego terminu następuje drugie stadium egzekucji, w którym komornik dokonuje czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie, stosownie do treści tytułu wykonawczego. Chodzi tu zwłaszcza o czynności, które w myśl przepisów prawa cywilnego powodują przeniesienie posiadania, np. wydanie rzeczy albo dokumentów umożliwiających rozporządzanie rzeczą (zob. art. 348-351 k.c.). Wprowadzenie wierzyciela w posiadanie nieruchomości lub statku może wiązać się z koniecznością usunięcia z nich ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji i oddania tych ruchomości dłużnikowi albo innej osobie (np. dorosłemu domownikowi albo dozorcy).
W świetle zarysowanych stadiów egzekucji wydania nieruchomości lub statku należy przyjmować, że opłatę stałą, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1, komornik pobiera tylko za wprowadzenie wierzyciela w posiadanie nieruchomości wraz z usunięciem z nich ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji. Opłata ta nie przysługuje zatem od samego wprowadzenia wierzyciela w posiadanie nieruchomości, a więc w wypadku gdy przy wprowadzaniu wierzyciela w posiadanie nieruchomości komornik nie dokonuje dodatkowych czynności zmierzających do usunięcia z nich ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji.
Regulacja zawarta w art. 51 ust. 1 pkt 1 nie oznacza, że w egzekucji wydania nieruchomości obowiązuje tylko jedna opłata stała od wprowadzenia wierzyciela w posiadanie, połączonego z usunięciem ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji. Przyjęcie takiego stanowiska oznaczałoby, że egzekucja wydania nieruchomości, która ogranicza się do pierwszego jej stadium albo obejmuje oba jej stadia, ale bez czynności usunięcia rzeczy ruchomych niebędących przedmiotem egzekucji, jest egzekucją wolną od opłaty egzekucyjnej. Wniosek taki w świetle art. 49a, 54 i 56 nie ma żadnego uzasadnienia. Bliższa analiza wymienionych przepisów pozwala przyjąć, że w egzekucji wydania nieruchomości obowiązują dwie stałe opłaty egzekucyjne. Pierwsza z nich, w wysokości określonej w art. 56, jest pobierana od wniosku o wszczęcie takiej egzekucji. Natomiast opłata druga, w wysokości określonej w art. 51, jest pobierana za wprowadzenie wierzyciela w posiadanie nieruchomości wraz z usunięciem z niej ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji. Jeżeli natomiast wprowadzenie wierzyciela w posiadanie nieruchomości nie jest połączone z usunięciem z niej wymienionych ruchomości, komornik pobiera drugą opłatę, w wysokości określonej w art. 54 (zob. uwagę 1 pkt 1 do art. 54).
Jeżeli wprowadzenie w posiadanie nieruchomości wraz z usunięciem z niej ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji dotyczy pomieszczeń przedsiębiorstw handlowych i przemysłowych, opłatę - o której mowa w art. 51 - pobiera się od każdej izby składającej się na pomieszczenie przedsiębiorstwa.
4. Wprowadzenie zarządcy w zarząd nieruchomości następuje w toku egzekucji świadczeń pieniężnych z nieruchomości. Egzekucja ta jest unormowana w art. 921-1003 k.p.c. Stosownie do art. 931 § 1 i 2 k.p.c. zajętą nieruchomość pozostawia się w zarządzie dłużnika, do którego stosuje się wówczas przepisy o zarządcy. Jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, sąd odejmuje dłużnikowi zarząd i ustanawia innego zarządcę. Zgodnie z art. 933 k.p.c. komornik na polecenie sądu wprowadza zarządcę w zarząd nieruchomości, jeżeli napotyka on przeszkody przy obejmowaniu zarządu (np. ze względu na opór dłużnika lub osób trzecich). Polecenie sądu zapada w postaci postanowienia, które podlega egzekucyjnemu wykonaniu po nadaniu mu klauzuli wykonalności (zob. F. Zedler, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, t. III, Toruń 1995, s. 219; J. Świeczkowski, Instytucja zarządu w polskiej procedurze cywilnej, Sopot 2002, s. 78 i n.; J. Jagieła, w: Kodeks…, red. K. Piasecki, s. 526).
Art. 933 k.p.c. ma odpowiednie zastosowanie do zarządcy związanego ze współwłasnością i użytkowaniem (art. 615 k.p.c.), zarządcy tymczasowego i dozorcy, ustanowionych w toku postępowania o zabezpieczenie spadku (art. 636 k.p.c., § 8 ust. 3 i § 9 ust. 1 rozp.z.s.), kuratora spadku (art. 667 § 2 k.p.c.), kuratora lub zarządcy ustanowionego w egzekucji z innych wierzytelności (art. 908 § 2 k.p.c.), zarządcy ustanowionego w egzekucji z innych praw majątkowych (art. 9102 § 2 k.p.c.), zarządcy nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym ustanowionym w egzekucji przez zarząd przymusowy (art. 10641 § 2 k.p.c.) albo w egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego (art. 106415 § 1 k.p.c.) oraz do zarządcy przymusowego nad majątkiem dłużnika ustanowionego w postępowaniu upadłościowym (art. 40 ust. 4 p.u.n.).
Przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości stosuje się również do zarządu ustanowionego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym w postępowaniu zabezpieczającym, z tym że postanowienie o ustanowieniu zarządcy jest jednocześnie podstawą do wprowadzenia zarządcy w zarząd w razie istnienia przeszkód przy obejmowaniu zarządu (art. 7524 § 1 k.p.c.). Postanowienie to podlega egzekucyjnemu wykonaniu po zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności (por. J. Jagieła, w: Kodeks…, red. K. Piasecki, s. 526).
W sposób odmienny zostało uregulowane wprowadzenie syndyka oraz zarządcy w posiadanie majątku upadłego. Zgodnie z art. 174 ust. 1 p.u.n., jeżeli syndyk napotyka przeszkody przy obejmowaniu majątku upadłego, wprowadzenia syndyka w posiadanie tego majątku dokonuje komornik sądowy na podstawie postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości lub postanowienia o powołaniu syndyka, bez potrzeby nadawania temu postanowieniu klauzuli wykonalności. Przepis ten na mocy art. 182 ust. 2 p.u.n. ma odpowiednie zastosowanie do zarządcy.
Wypada sądzić, że wprowadzenia, o którym mowa, nie dokonuje się w trybie egzekucji sądowej. Art. 174 p.u.n. nie odsyła bowiem w tym zakresie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości. Ponadto według § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 10 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za czynności komorników niebędące czynnościami egzekucyjnymi (Dz.U. Nr 42, poz. 289) wprowadzenie syndyka masy upadłości lub zarządcy w posiadanie majątku upadłego należy do czynności komornika niebędących czynnościami egzekucyjnymi. Według tego przepisu za wprowadzenie syndyka lub zarządcy w posiadanie majątku upadłego komornik pobiera opłatę stałą w wysokości 25% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
5. Opłata za opróżnienie lokalu lub pomieszczenia pozostaje w związku z egzekucją opróżnienia lokalu lub pomieszczenia, uregulowaną w sposób szczególny w art. 1046 k.p.c. oraz w wydanym na jego podstawie rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 26 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości oraz szczegółowych warunków, jakim powinno odpowiadać tymczasowe pomieszczenie (Dz.U. Nr 17, poz. 155). W przeważającej liczbie wypadków egzekucja ta ma na celu eksmisję lub immisję dzierżawcy albo najemcy.
Przez pomieszczenie należy rozumieć część nieruchomości, choćby nie była jej częścią składową, z wyłączeniem lokalu mieszkalnego i użytkowego, które stanowią odrębne kategorie prawne w rozumieniu art. 1046 k.p.c. i art. 51. Egzekucja opróżnienia pomieszczenia dotyczy w istocie garaży, strychów, piwnic i komórek (por. H. Pietrzkowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część trzecia. Postępowanie egzekucyjne, t. 4, Warszawa 2007, s. 518 oraz K. Pietrzykowski, w: Kodeks cywilny, t. II, Komentarz do art. 450-1088, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2005, s. 395 i n.).
Egzekucja opróżnienia lokalu natomiast będzie dotyczyć lokali użytkowych (niemieszkalnych w rozumieniu art. 51 ust. 3) oraz lokali służących do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych (w rozumieniu art. 51 ust. 2). Co do pojęcia lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych (mieszkalnego) - zob. ustawę z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz art. 2 u.w.l., a co do pojęcia lokalu użytkowego (niemieszkalnego) - art. 2 ust. 2 u.w.l. Zob. także H. Pietrzkowski, Kodeks postępowania cywilnego…, s. 518.
Nawiązując do uwagi 3 do art. 51, należy zaznaczyć, że egzekucja, o której mowa, należy do komornika i polega na wezwaniu dłużnika do dobrowolnego wykonania jego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie. W razie bezskuteczności tego wezwania komornik przystępuje do drugiego etapu tej egzekucji, który polega na dokonaniu czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie (art. 1046 § 1 k.p.c.). Czynności te sprowadzają się w większości wypadków do opróżnienia lokalu lub pomieszczenia z rzeczy lub osób (zob. art. 1046 § 2 i 9 k.p.c.). Mogą mieć one jednak również inny charakter (np. wydanie wierzycielowi kluczy od bramy lub drzwi, otworzenie mieszkania lub innych pomieszczeń; art. 814 § 1 k.p.c.). Opłata, o której mowa w art. 51, należy się komornikowi tylko za opróżnienie lokalu lub pomieszczenia z rzeczy lub osób. Za inne czynności zmierzające do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie lokalu lub pomieszczenia, niezwiązane z ich opróżnieniem z rzeczy lub osób, komornik pobiera opłatę określoną w art. 54. Niezależnie od opłat określonych w art. 51 i 54 komornik pobiera opłatę od wniosku o wszczęcie egzekucji opróżnienia lokalu lub pomieszczenia w wysokości określonej w art. 56. Stosownie bowiem do poczynionych uwag egzekucja ta może ograniczyć się do pierwszego jej stadium, które polega na wezwaniu dłużnika do dobrowolnego wykonania obowiązku i wykonaniu tego obowiązku przez dłużnika w wyznaczonym przez komornika terminie. W takim wypadku nie dochodzi do drugiego etapu egzekucji, polegającego na dokonaniu przez komornika czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie.
6. Przy opróżnieniu lokalu mieszkalnego pobiera się opłatę określoną w art. 51, odrębną od każdej izby. Liczba tych opłat powinna odpowiadać liczbie izb lokalu mieszkalnego. Przy opróżnianiu takiego lokalu nie pobiera się odrębnej opłaty od pomieszczeń stanowiących: przedpokoje, alkowy, korytarze, werandy, łazienki, spiżarnie, loggie i podobnych. Natomiast przy opróżnianiu pomieszczeń i lokali niemieszkalnych, w szczególności garażu, stajni, obory lub sklepu, pobiera się odrębną opłatę za każde pomieszczenie jak za izbę.
7. Co do pojęcia przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego - zob. art. 33 ust. 1.
8. Zob. też Z. Merchel, Opłaty egzekucyjne w sprawach eksmisyjnych, PE 2001, nr 14 (50), s. 57 i n.
art. 54
1. Do innych wypadków wprowadzenia wierzyciela w posiadanie należy zaliczyć w szczególności:
1) wprowadzenie w posiadanie nieruchomości bez usuwania znajdujących się na niej ruchomości w egzekucji wydania nieruchomości. Egzekucja ta jest regulowana w art. 1046 § 1 i 9-11 k.p.c. Natomiast za wprowadzenie w posiadanie nieruchomości wraz z usunięciem z niej ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji jest pobierana opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 51 (zob. uwagę 3 do art. 51). Wypada zaznaczyć, że jeżeli wprowadzenie w posiadanie nieruchomości, bez usuwania znajdujących się w niej ruchomości, dotyczy pomieszczeń przedsiębiorstw handlowych i przemysłowych, opłata - o której mowa w art. 54 - jest niezależna od liczby izb składających się na pomieszczenie przedsiębiorstwa. Regulacja zawarta w art. 51 ust. 1 pkt 1 zd. 2 nie ma w tym wypadku zastosowania;
2) wprowadzenie w posiadanie statku w egzekucji wydania statku uregulowanej w art. 1046 § 1 i 9-11 k.p.c. (zob. uwagi 1 i 3 do art. 51). W świetle art. 43, 49a, 51, 54 i 56 należy przyjąć, że w egzekucji wydania statku obowiązują dwie stałe opłaty egzekucyjne. Pierwsza z nich, w wysokości określonej w art. 56, jest pobierana od wniosku o wszczęcie takiej egzekucji. Natomiast opłata druga, w wysokości określonej w art. 54, jest pobierana za wprowadzenie wierzyciela w posiadanie statku, bez względu na to, czy z wprowadzeniem tym są związane czynności usunięcia ze statku ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji (zob. uwagi 1 i 3 do art. 51). Należy zaznaczyć, że egzekucja wydania statku, o której mowa w art. 1046 § 1 i 9-11 k.p.c., obejmuje nie tylko statki morskie wpisane do rejestru okrętowego, do których w egzekucji świadczeń pieniężnych mają odpowiednie zastosowanie przepisy o egzekucji z nieruchomości (art. 1014 k.p.c.), lecz także wszelkie inne statki będące jednostkami pływającymi, a niewpisanymi do żadnego rejestru (por. E. Wengerek, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne…, s. 632; H. Pierzkowski, Kodeks postępowania cywilnego…, s. 517);
3) wprowadzenie wierzyciela w posiadanie lokalu lub pomieszczenia niezwiązane z ich opróżnieniem z rzeczy lub osób (zob. uwagę 5 do art. 51).
2. Przez podjęcie egzekucji na skutek dalszych naruszeń posiadania należy rozumieć podjęcie na nowo ukończonej egzekucji w sprawie o naruszenie posiadania na podstawie tego samego tytułu wykonawczego. Dopuszczalność podjęcia na nowo takiej egzekucji przewiduje art. 817 k.p.c. w wypadku, gdy dłużnik ponownie dokonał zmiany sprzecznej z tym tytułem, a żądanie w tym przedmiocie zostanie zgłoszone przed upływem sześciu miesięcy od ukończenia egzekucji. Wierzyciel może na podstawie tego przepisu żądać podjęcia na nowo ukończonej egzekucji wielokrotnie. W każdym takim wypadku opłata stała wynosi 50% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
3. Co do pojęcia przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego - zob. art. 33 ust. 1.
- tym samym nie musiałem bawić się w postanowienie o rozliczeniu zaliczki.
