Cytat z opinii kancelarii prawnej:
"Nie ma żadnych wątpliwości, co do tego, że przepisy o odsetkach maksymalnych znajdują zastosowanie do odsetek kapitałowych (odsetek „wynikających z czynności prawnej”). Nie ma natomiast zasadniczej zgody co do tego, czy ustawowe ograniczenie wysokości odsetek z art. 359 K.c. znajduje zastosowanie do mających swe źródło w normie ustawowej odsetek za opóźnienie, które jednakowoż zgodnie z art. 481 § 2 K.c. mogą zostać przez strony ustalone na dowolnym poziomie. Brak jest w tym przedmiocie wypowiedzi Sądu Najwyższego, wobec czego spory są toczone przez przedstawicieli doktryny na łamach komentarzy i artykułów prawnych.
Zwolennicy poglądu o braku możliwości stosowania przepisów o odsetkach maksymalnych do odsetek karnych argumentują, iż regulacja art. 359 § 2[1] K.c. ma charakter szczególny i jako taka musi być interpretowana ściśle. Dodatkowym argumentem jest posłużenie się wykładnią systemową, tj. umiejscowieniem przepisu o odsetkach maksymalnych poza regulacjami związanymi z niewykonaniem lub niewłaściwym wykonaniem zobowiązania przez dłużnika. Zwraca się przy tym uwagę na konstytutywne różnice między odsetkami kapitałowymi i karnymi, wskazując, że są to dwa różne świadczenia, o odmiennych funkcjach i podstawach prawnych do ich naliczania (czynność prawna – norma prawna). Tym samym, skoro odsetki karne mają swe źródło w normie ustawowej to nie wynikają one z czynności prawnej, także w razie wprowadzenia do umowy postanowień je określających. Klasyfikacji tej nie zmienia przy tym okoliczność ustalenia czynnością prawną odsetek karnych na poziomie wyższym niż odsetki ustawowe – źródłem odsetek wciąż pozostaje bowiem ustawa, a jedynie ich wysokość jest określona czynnością prawną.
Przedstawiciele drugiego poglądu wskazują z kolei, iż już wykładnia literalna daje podstawy do stosowania art. 359 § 2[1] i § 2[2] K.c. także do odsetek karnych, gdyż skoro norma wyrażona w art. 359 § 2[1] K.c. posługuje się wyłącznie pojęciem „odsetek” to znajduje ona zastosowania tak do odsetek kapitałowych, jak i karnych. Dodatkowo jednak postuluje się również użycie wykładni funkcjonalnej, tj. wyinterpretowanie funkcji danej normy, którą to określa się jako zakaz lichwy. Wskazuje się także, iż pomimo odmiennej funkcji obu rodzajów odsetek (wynagrodzenie – sankcja) ich cel jest de facto ten sam, gdyż zapewniają wierzycielowi dodatkowe gratyfikację za brak możliwości dysponowania swoimi środkami pieniężnymi. Ostatecznie wskazać można również, że odrzucenie możliwości stosowania regulacji o odsetkach maksymalnych do sytuacji uregulowanej art. 481 § 2 K.c. skutkuje nieskomplikowaną możliwością łatwego i legalnego obejścia art. 359 § 2[1] K.c., co jest nie do pogodzenia z intencją przywrócenia regulacji o odsetkach maksymalnych w 2006 roku.
Podsumowując oba stanowisko wydaje się, że rację mają zwolennicy stosowania przepisu o odsetkach maksymalnych tylko do odsetek kapitałowych. Przede wszystkim zwrócić można zasadniczą uwagę, że zastosowanie wykładni funkcjonalnej daje rezultat sprzeczny z wyraźnym brzmieniem przepisu i skutkuje dyskusyjną próbą uzupełniania treści normy o rzekomo jej brakujące elementy w drodze wykładni – mamy więc w tym wypadku do czynienia z prawotwórstwem, a nie z interpretacją normy. Z drugiej strony zabieg ten sprowadza się do pominięcia w art. 359 § 2[1] K.c. zwrotu „wynikających z czynności prawnej”, co paradoksalnie, w odniesieniu do intencji „uzupełnienia” treści normy, powoduje niedopuszczalne nie uwzględnienie części przepisu przy jego interpretacji. Nie można bowiem w procesie odtwarzania z danego przepisu normy pominąć jakąkolwiek jego część, jako „zbędną”.
Abstrahując w tym miejscu od dokonywania głębszej analizy prawnej zagadnienia, wskazać można na aspekty pozaprawne dla uzasadnienia postawionej tezy. Przede wszystkim nie sposób nie stwierdzić, iż objęcie obu rodzajów odsetek ustawowym ograniczeniem ich wysokości godzić by mogło w konstytucyjną gwarancję wolności prowadzenia działalności gospodarczej oraz nieuzasadnioną – odgórną – regulacją rynku finansowego. Paradoksalnie pozbawiłoby to także część społeczeństwa, tak konsumentów, jak i przedsiębiorców, dostępu do zewnętrznego finansowania swoich potrzeb – instytucje finansowe nie są skłonne udzielać pożyczek osobom nie spełniającym ich surowych kryteriów (narzucanych przez Komisję Nadzoru Finansowego). W tej sytuacji inne podmioty zajmujące się np. udzielaniem pożyczek traktują wyższe oprocentowanie jako wynagrodzenie za ryzyko udzielenia pożyczki dłużnikowi uznanemu przez te instytucje za niewiarygodnego. Nie można również zapominać, iż brak objęcia odsetek karnych ustawowym ograniczeniem z art. 359 § 2[1] K.c. nie prowadzi do całkowitej dowolności wierzyciela w zastrzeganiu i dochodzeniu odsetek karnych o charakterze lichwiarskim."
